Η Άννα Βαγενά είναι μια καλλιτέχνιδα που πάντα της με μάγευε, είναι μια προσωπικότητα που μας απασχόλησε μόνο μέσα από την τέχνη της. Είναι και εκείνη ένα πολιτικό πλάσμα, όπως όλοι μας μόνο που επέλεξε να είναι πιο ενεργή και εκλεγμένη. Έχει τοποθετήσει το λιθαράκι της ώστε να συμβούν όμορφα και ιστορικά πράγματα στο ελληνικό θέατρο – είναι μέρος της βιβλιογραφίας του εξάλλου – με την καριέρα της να αποδεικνύει το πόσο ταλαντούχα και γεμάτη εμπειρίες είναι. Όσο φυσικά γεμάτος μπορεί να είναι ένας άνθρωπος σαν την Άννα Βαγενά που όσο αντέχουν οι δυνάμεις της, νιώθω, έχει ταχτεί να προσφέρει στην κοινωνία και στο θέατρο. Με αφορμή λοιπόν αυτό το επετειακό για εκείνη έτος 2025 είχα την χαρά να συνομιλήσω μαζί της και να χαθώ μέσα στην αφήγησή της.
Άννα θα σου μιλάω στον ενικό γιατί δεν μπορώ αλλιώς.
Ναι, ναι.
Το 2025 για σένα είναι χρονιά επετείων.
Μάλιστα όπως το είπες ακριβώς, επετείων.
Έχουμε το Θεσσαλικό Θέατρο σου που κλείνει τα 50 χρόνια.
Έχω γράψει βιβλίο με τίτλο «Θεσσαλικό μου Θέατρο» όχι με την ιδιοκτησία, καμία ιδιοκτησία με την αγάπη. Θέατρο της ψυχής μου, το «μου» αυτό συμβολίζει κατάλαβες;
Ναι, και έχεις τα 25 χρόνια από το Θέατρο Μεταξουργείο σας που στήσατε με τον Λουκιανό.
Ναι και επίσης την Αγγέλα Παπάζογλου, τη μακροβιότερη παράσταση. Κλείνει τα 25 χρόνια ξεκίνησε και αυτή το 1999, που είναι μια ιστορική παράσταση και αυτή έχει επέτειο τώρα.
Άρα τριπλή επέτειος.
Τριπλή επέτειος, ναι.
Να σου πω πώς νιώθεις; Νιώθεις επετειακή;
Καθόλου επετειακή. Νιώθω ενεργή και συνεχίζω, πάω για άλλα. Η επέτειος για μένα είναι χαρά… Τα γιορτάζω, και τα γενέθλια και τις επετείους, με χαρά, αλλά έτσι ως ευκαιρία για να κάνουμε μια γιορτή και συνεχίζουμε.
Αυτό είναι το ωραίο με σένα. Που λες πρώτη φορά στη ζωή μου σε είδα -καλά σε είχα δει και στην τηλεόραση και σε βιντεοκασέτες – αλλά εκεί που σε είδα και σε αγάπησα ήταν στην σειρά της ΕΡΤ2 του 1987 «Το κανάλι της Βαγγελίτσας», όπου εκείνος ο φοβερός ο υπολογιστής κάνει τον πρώτο ηλεκτρονικό διορισμό και επιλέγει εσένα ως Βαγγελίτσα ανάμεσα σε όλους τους Έλληνες να είσαι άξια για τη θέση της διευθύντριας του πειραματικού τηλεοπτικού σταθμού ΝΤΕΡΤ ΤV.
Ήτανε υπολογιστής; Είχαμε τότε υπολογιστή δεν θυμάμαι, κάτι διαγωνισμός έγινε. Δεν νομίζω.
Όχι υπολογιστής ήτανε κάτσε να θυμηθώ πως τον λέγανε κιόλας.
Όχι, δεν είχε υπολογιστές τότε κάτι έγινε. Λες να ήμασταν τόσο προφητικοί και να βάλαμε τότε υπολογιστή; Δεν το θυμάμαι.
Ναι ήσασταν προφητικοί ο κομπιούτερ Hi-Dow 2000 σε κλήρωσε.
Πάντως επιλέχθηκα από όλους τους Έλληνες εγώ να έχω κανάλι από την ορεινή Ραχούλα Θεσσαλίας. (γελώντας)
Καλά είχες φτιάξει φοβερή περσόνα αυτή η Βαγγελίτσα που όλοι την αγαπήσανε.
Και εγώ πολύ.
Σου έδωσε λοιπόν κανάλι να διαχειρίζεσαι η σειρά η οποία ήταν πολύ μπροστά για την εποχή της και σατίριζε πολύ, οπότε λογικό ήταν να κοπεί.
Ναι και πριν από αυτό ήταν πάρα πολλά πράγματα. Ήταν η δημιουργία του Θεσσαλικού Θεάτρου το ’75, το ’72 ήταν «Το προξενιό της Άννας» και το βραβείο, η γνωριμία μου με τον Λουκιανό, όλα αυτά τα ωραία πράγματα.
Αυτά σου ήρθανε τυχαία πιστεύεις ή ήταν κόπος;
Νομίζω ξέρεις τι, σε όλους τους ανθρώπους συμβαίνουν πράγματα γύρω γύρω και στη ζωή μας κάθε μέρα. Κάποιοι άνθρωποι – το λέω με ταπεινοφροσύνη, βάζω τον εαυτό μου ανάμεσα σε αυτούς – δεν βλέπουν απλώς παρατηρούν τα πράγματα, βλέπουν λίγο πιο πολύ πιο διεισδυτικά. Και αυτό είναι και η διαίσθηση. Δηλαδή συμβαίνουν γύρω μας πράγματα, βλέπουμε πράγματα, όλος ο κόσμος τα βλέπει κάποιων όμως το μάτι πέφτει εκεί που πρέπει και κυρίως εντοπίζει και διαισθάνεται. Αυτό το έχω.
Το έχεις αποδείξει αυτό διότι, ας πούμε, εξαιτίας σου γνωρίσαμε και τον Λαζόπουλο. Εξαιτίας σου ενώθηκαν Ρέππας και Παπαθανασίου για το «Κανάλι της Βαγγελίτσας» που λέγαμε πιο πριν…
Και η Δήμητρα Παπαδοπούλου επίσης.
Γενικά εξαιτίας σου έχουν γίνει πολλά ωραία πράγματα και ας σταθούμε στα δύο πολύ σημαντικά που έχεις γεννήσει πέρα από τα παιδιά σου. Το Θεσσαλικό Θέατρο και το Θέατρο Μεταξουργείο, τα οποία ήταν και τα δύο σε άκυρες πιάτσες.
Ακριβώς.
Δημιούργησες ένα Θεσσαλικό Θέατρο από το πουθενά και τα ΔΗΠΕΘΕ εξαιτίας του Θεσσαλικού Θεάτρου δημιουργήθηκαν.
Ναι.
Και ένα θέατρο στο Μεταξουργείο μια πιάτσα κακή τότε, δεν ήταν κακή;
Βέβαια, απλησίαστη για κάποιους. Όταν ήρθαμε εμείς εδώ ήταν πολύ λούμπεν η περιοχή. Ψάχναμε να βρούμε ένα χώρο για αποθήκη και επειδή εγώ είμαι επαρχιώτισσα, από τη Λάρισα κατάγομαι και έχω έρθει στην Αθήνα την εποχή που σπούδασα -λέει ο Σαββόπουλος «επαρχιώτης στην Ομόνοια»- εμείς έχουμε μία έλξη, μας ελκύει η Ομόνοια. Να σου πω και ένα ωραίο;
Φυσικά, αυτά τα ωραία σου περιμένω ν’ ακούσω.
Όταν ήμασταν τότε φοιτητές που ήρθαμε όλα τα παιδιά αυτά που ήμασταν και στη Λάρισα συμμαθητές, φίλοι και μείναμε όλοι κάπου εδώ στα Εξάρχεια. Όλοι μαζί, όλοι στο ίδιο σπίτι, ένα γύρω γύρω, όλοι μαζί και μια φορά είχαμε σταθεί εδώ στα φανάρια στην Ομόνοια να περάσουμε απέναντι -ήμασταν στη Νομική, εγώ μπήκα και στη Νομική- και ήρθε ένας εκεί να μας πουλήσει ρολόγια λαθραία. Και λέει ο Πάνος καλός μου φίλος και συμφοιτητής «Γιατί ρε γαμώτη, τόσος κόσμος εδώ, πώς κατάλαβε αυτός ότι εμείς είμαστε επαρχιώτες και ήρθε σε εμάς;» Κατάλαβες;
Κατάλαβα (γελώντας), νιώθατε επαρχιώτες;
Ε, βέβαια νιώθαμε επαρχιώτες.
Έξω από τα νερά σας;
Ε, βέβαια, ναι, και πολλές φορές και μειονεκτικά κακώς βέβαια.
Μειονεκτικά γιατί; Εδώ ολόκληρη νομική πέρασες δεν πέρασες δα μόνο σε θεατρικές σχολές.
Ας πούμε, όταν εγώ πήγα στη σχολή του Εθνικού, γιατί ήμασταν μια φοβερή χρονιά, τώρα σου λέω πράγματα έτσι εξομολογητικά, αλλά ωραία είναι αυτά. Το ’65 μπήκα στον Κουν έμεινα ένα χρόνο και μετά πήγα στο Εθνικό το 66, το 1966, όχι το 1866, μην πάμε τόσους αιώνες πίσω (γελώντας). Τότε ήμασταν μια φοβερή χρονιά που αποφοιτήσαμε εκεί όλοι μαζί: ο Αρζόγλου, η Μαριάννα Τόλη, ο Απέργης, ο Σκυλοδήμος που μας άφησε πολύ νωρίς, αλλά η Κάτια η Μπαλανίκα, ο Μηνάς ο Χατζησάββας, η Υβόννη Μαλτέζου, η Σμαράγδα Σμυρναίου.
Ήσασταν ομάδα δυνατή.
Φοβερή! Η Βάσια Τριφύλλη, η Τιτίκα Στασινοπούλου, όλοι αυτοί ήμασταν συμμαθητές. Φοβερή ομάδα και φοβερή χρονιά. Πολλά παιδιά από αυτά ήταν από τα κολέγια, είχαν έρθει άλλοι από την Αμερική ας πούμε. Εγώ ήμουν από το Δημόσιο 2ο Λύκειο Λάρισας. Δεν ένιωθα ακριβώς μειονεκτικά, γιατί είχα διαβάσει πολύ λογοτεχνία, μπήκα στη Νομική με την πρώτη. Δεν ήταν κόμπλεξ, ήταν, πώς να το πω; Είχαν αυτόν τον αέρα, αυτά τα παιδιά, έναν άλλο αέρα. Αυτό βέβαια δεν είναι πάντα και καλό, γιατί αυτός ο αέρας καμιά φορά σε οδηγεί σε μια πώς να το πω…
Έπαρση.
Έπαρση ναι, ενώ όταν λες «ήρθα εδώ στην Αθήνα, δεν ξέρω κανέναν», ήμουν και με περιορισμένα οικονομικά, πολύ περιορισμένα απ’ τη Λάρισα, απ’ το σπίτι μου. Η μητέρα μου ήταν χήρα, χήρεψε όταν ήταν 42 χρονών. Έχασα τον πατέρα μου εννιά χρονών και ήρθα εδώ ένα παιδί έτσι, στον χώρο του θεάτρου ε!
Και τα κατάφερες Άννα, αυτό είναι το ωραίο ότι τα κατάφερες και το φοβερό είναι πως μετά σκέφτηκες την αποκέντρωση.
Ναι είπα εγώ έκανα αυτό, σπούδασα αυτό, τι θέλω να κάνω; Θέλω να κάνω θέατρο στην πατρίδα μου και στην περιφέρεια γενικά. Ήτανε πολύ ρηξικέλευθο πράγμα αυτό το ’75 μην κοιτάς σήμερα που είναι όλα αυτά τα ΔΗΠΕΘΕ κτλ.
Μα εξαιτίας σας δημιουργήθηκαν τα ΔΗΠΕΘΕ, εξαιτίας αυτής της ομάδας του Θεσσαλικού.
Εντάξει, είχα την ιδέα αυτή, την είπα πρώτα βέβαια στον Λουκιανό, ήμασταν τρία χρόνια μαζί σύντροφοι και πολύ ερωτευμένοι. Του είπα «εγώ θέλω να φύγω, να γυρίσω να πάω πίσω στη Λάρισα». Ξέρεις στο φουλ του έρωτα μιλάμε. Και είπε «Αννάκι προχώρα, εγώ είμαι εδώ». Έτσι έλεγε πάντα και εγώ στήριζα αυτόν με τον ίδιο τρόπο σε ό,τι σκεφτόταν και εκείνος σε εμένα. Μίλησα μετά με τον Τσιάνο, τον Κώστα, που και αυτός είναι Λαρισαίος…
Άλλο μεγάλο κεφάλαιο και αυτός.
Ναι, ο Κώστας είναι ιδιοφυής σκηνοθέτης. Μετά στον Ζιάκα, και αυτός Λαρισαίος και σε άλλους φίλους από τη Λάρισα, έτσι ξεκίνησε. Πήγα στη Λάρισα με το τίποτα, με ένα μπλοκάκι μάζευα συνδρομές και στήσαμε αυτό το υπέροχο πράγμα.
Έχω διαβάσει και αυτό το καταπληκτικό βιβλίο που έχεις γράψει «Το θεσσαλικό μου θέατρο» που κυκλοφορεί ελεύθερο να μας μάθει θεατρική ιστορία από τις εκδόσεις Κέδρος.
Χαίρομαι που το έχεις διαβάσει πραγματικά.
Για μένα το βιβλίο σου είναι μέσα στην ύλη για τους φοιτητές δραματικών σχολών και για τους υπόλοιπους που θέλουν να μάθουν πώς στήθηκε το Θεσσαλικό Θέατρο. Άννα είσαι στη βιβλιογραφία. Άσε που βρίσκω πάρα πολύ ωραίες τις ιστορίες αυτές που οι μαμάδες σας καθάριζαν τις καρέκλες των θεατών.
Με το συρματάκι.
Είναι αυτό το «κάνουμε το θέατρο για την ψυχή μας» που έλεγε και ο δάσκαλος Κάρολος Κουν και προσθέτω κάνουμε και τα πάντα στην πράξη για μπορέσουμε να κάνουμε θέατρο και μαζί μας όσοι μας στηρίζουν και μας αγαπούν.
Έτσι ακριβώς. Θεωρώ τον Κουν μεγάλη ιστορία νομίζω ότι είναι η σημαντικότερη μορφή στο νεότερο ελληνικό θέατρο, ως θεατράνθρωπος ο Κουν.
Ένα λιθαράκι με το θεσσαλικό θέατρο το έβαλες όμως και ’σύ στην ιστορία του νεότερου ελληνικού θεάτρου.
Τώρα είναι τα 50 χρόνια και διάφορα θα γίνουν και γίνονται εκεί στη Λάρισα. Δεν ζητάω τίποτα από αυτά τα πράγματα που μπορεί να γίνουν μεγαλόπνοα και κάποιοι άνθρωποι δεν γνωρίζω …μπορεί να επωφεληθούν εντός εισαγωγικών από αυτό. Εγώ το μόνο που θέλω είναι να αναγράφεται στα προγράμματα του Θεσσαλικού, σε όλα τα προγράμματα ένα μικρό ιστορικό: ποιοι ξεκίνησαν αυτή την ιστορία. Κάποιοι θέλουν να τη σβήσουν δυστυχώς, τα πρώτα οκτώ χρόνια πριν γίνει δημοτικό περιφερειακό, τότε που ήταν σύλλογος.
Μέχρι το ’83 δηλαδή εννοείς;
Ναι ακριβώς. Γιατί είναι σαν σήμερα και κάποιοι να θέλουν να αγνοήσουν τον Κουν από το Θέατρο Τέχνης.
Έχουν γίνει τέτοιες απόπειρες, γενικά ζούμε σε μια περίοδο όπου την ιστορία μας δεν τη μαθαίνουμε, οπότε την ξεχνάμε και αδιαφορούμε.
Όχι μόνο δεν την μαθαίνουμε, αποφεύγουμε να πούμε κομμάτια της ιστορίας που δεν μας συμφέρει να τα λέμε.
Το κάνουμε σε όλα τα επίπεδα αυτό, όχι μόνο στον πολιτισμό.
Ναι το κάνουμε και στην ιστορία, γιατί όμως; Δηλαδή τιμή είναι. Εγώ λέω, ας πούμε, να ο Παντελής Βούλγαρης μου έδωσε την ευκαιρία να παίξω αυτόν τον υπέροχο ρόλο και να πάρω το βραβείο τότε στη Θεσσαλονίκη με «Το προξενιό της Άννας». Ο δάσκαλος μου ο Ζώρας Τσάπελης, τότε που ήμασταν στο Εθνικό, με πρότεινε στη Βαλάκου, με πρότεινε στον Φίνο και έπαιξα τότε την ταινία εκείνη με τον Κούρκουλο «Ορατότης Μηδέν». Ο Τσιάνος με τον «Γάμο» μου έδωσε μια ευκαιρία μετά μεγάλη να ξαναγυρίσω στο θέατρο ρεπερτορίου, γιατί έπαιζα επί δέκα χρόνια επιθεωρήσεις πριν.
Είναι ωραίες μερικές επιθεωρήσεις που έχουν σωθεί σε βιντεοκασέτες και τις έχω δει και γενικά Άννα έχεις κάνει πολλά ωραία και σημαντικά στην καριέρα σου.
Είναι πολύ ωραίες και οι επιθεωρήσεις, αλλά θέλω να πω ότι κάποιοι άνθρωποι μας δίνουν κάποια στιγμή την κατάλληλη στιγμή το χέρι αν θες να προχωρήσουμε. Αυτό γιατί να το αρνούμαστε; Δεν το καταλαβαίνω.
Ούτε εγώ το καταλαβαίνω αλλά ξέρεις τι; Όπως σε νιώθω είσαι άνθρωπος που θα συνεχίσεις να δίνεις το χέρι σου, θα συνεχίσεις να βοηθάς και θ’ αναγνωρίζεις και θα λες ποιοι σε βοήθησαν και σένα. Μα κατανοώ ότι είναι πίκρα αυτό στην ψυχή να μην καταγράφεται, αναγνωρίζεται κάτι σημαντικό που δημιούργησες.
Ε, βέβαια είναι πίκρα. Δεν λένε καθαρά ότι αυτό το θέατρο ξεκίνησε με πρωτοβουλία της Βαγενά. Δεν το έκανα μόνη μου. Αυτό το πράγμα δεν γίνεται από έναν. Αλλά κάποιος μπαίνει μπροστά και κρατάει και στα δύσκολα και παντού. Οκτώ χρόνια εγώ νύχτα μέρα αγωνίστηκα γι’ αυτό το θέατρο μέχρι να γίνει δημοτικό και χωρίς λεφτά. Γιατί αφότου έγινε δημοτικό το Θεσσαλικό Θέατρο παίρνει 500.000 ευρώ τον χρόνο και προς τιμήν τους, όλοι οι Δήμοι, οι δήμαρχοι, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης το στήριξαν και αυτό είναι μεγάλη τιμή, γιατί είναι μια συνέχεια στην πόλη, 500.000 ευρώ επιχορήγηση από το Δήμο Λαρισαίων. Τότε δεν είχαμε τίποτα, μόνο την είσπραξη και το κράτησα αυτό το θέατρο οκτώ χρόνια μέχρι να γίνει δημοτικό. Αυτό γιατί δεν το λένε; Γιατί δεν το λένε καθαρά; Το λένε μασημένα και με το ζόρι.
Και πιστεύεις ότι αυτή ας την πω αχαριστία εμφανίζεται όταν πια εμπλεκόμαστε και με τα πολιτικά; Δεν μπορώ ν’ αποφύγω αυτή την ερώτηση καταλαβαίνεις.
Ναι. Δεν ξέρω πράγματι τι είναι. Δηλαδή θεωρούμε ότι κάποια πρόσωπα που έχουν, ας πούμε κάποιες ικανότητες και βγαίνουν μπροστά, κλέβουν από εμάς. Όχι. Ο καθένας έχει τη δική του προσωπικότητα και τη δική του συνεισφορά στα πράγματα και ο πιο ταπεινός άνθρωπος.
Εγώ πάντως να σου πω κάτι; Χαίρομαι που συνομιλώ με έναν άνθρωπο που νιώθω ξεκάθαρα ότι δεν έχεις φάει από το ελληνικό κράτος
Ούτε ένα ευρώ.
Και τα έχεις καταφέρει μόνη σου που αυτό είναι πολύ μεγάλη νίκη Άννα.
Ούτε ένα ευρώ και ευχαριστώ πολύ που το λες, γιατί μετά έκανε φοβερά πράγματα το Θεσσαλικό θέατρο. Αλλά ξέρεις με τόσα λεφτά εγώ θα είχα κάνει παπάδες που λένε (γελώντας). Και ξέρεις τι αμοιβές υπήρξαν μετά; Πολύ μεγάλες αμοιβές σε συνεργάτες. Εγώ δεν σκηνοθέτησα ούτε μία παράσταση αυτά τα σαράντα χρόνια, ούτε και πριν και τα πενήντα.
Έτσι νιώθεις τώρα σαν μια μάνα μαζί με τον Τσιάνο, σαν μπαμπάς ας πούμε, καθόσαστε και βλέπετε το παιδί σας να ενηλικιώνεται.
Ο Τσιάνος όμως και καλά έκανε μπήκε καλλιτεχνικός διευθυντής επί πάρα πολλά χρόνια, έκανε σκηνοθεσίες. Τότε που στο Θεσσαλικό θέατρο έγινε ΔΗΠΕΘΕ με αμοιβές, με καλούς μισθούς, με πολλά χρήματα στις σκηνοθεσίες και στις διασκευές. Θέλω να πω ότι εγώ δεν καρπώθηκα οικονομικά ποτέ από το Θεσσαλικό θέατρο και ούτε αυτά τα σαράντα χρόνια ποτέ μου είπε κάποιος «έλα εδώ να κάνεις μια σκηνοθεσία. Να κάνουμε μια συμπαραγωγή». Ποτέ. Τα λέω αυτά, γιατί αυτά πρέπει να ακούγονται, είναι η αλήθεια.
Εμένα μ’ αρέσουν οι αλήθειες να σου πω την αλήθεια μου.
Είναι οι αλήθειες και οι αλήθειες πρέπει να λέγονται και να ακούγονται χωρίς μίσος και χωρίς πάθος. Μόνο στο όνομα όχι μόνο της προσωπικής -δεν υπερασπίζομαι μόνο την προσωπική μου αλήθεια- αλλά και την ιστορική αλήθεια. Αυτά που έγιναν όπως έγιναν.
Ω γέγονε δεν μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό.
Ακριβώς, πάμε παρακάτω τώρα στα καινούργια.
Το παρακάτω είναι μετά αυτό το ωραίο που βαστάει 25 χρόνια στο Μεταξουργείο δημιούργημά σας με τον Λουκιανό Κηλαηδόνη.
Και τώρα με τα παιδιά μου και με πολλούς φίλους και συνεργάτες πολύ καλούς. Κανείς δεν κάνει μόνος του τίποτα.
Και με το κοινό που σε στήριξε.
Φυσικά το κοινό που έρχεται αυτό μας στηρίζει, δεν έχουμε κάτι άλλο. Οι επιχορηγήσεις που παίρνω εγώ είναι ελάχιστες. Αυτά που πήραμε εμείς όλα αυτά τα χρόνια από το Υπουργείο Πολιτισμού σε σχέση με άλλα θέατρα παρόμοια είναι ελάχιστα. Αλλά εντάξει και με αυτές τις συνθήκες προχωράμε.
Πιστεύω έκανες καλή δουλειά, ανέβασες 43 παραστάσεις και αυτό που μου αρέσει πολύ είναι ότι έψαχνες κείμενα σύγχρονα ελληνικά, τα περισσότερα.
Πράγματι οι μεγάλες μας επιτυχίες ήταν με ελληνικά κείμενα. Αρχής γενομένης από την «Αγγέλα Παπάζογλου», που είναι η μακροβιότερη παράσταση, παίζεται 25 χρόνια ανελλιπώς κάθε χρόνο εγώ παίζω την Αγγέλα και τώρα, στις 17 Οκτωβρίου για τρεις Πέμπτες θα είναι η Αγγέλα πάλι για 25ο χρόνο εδώ στο Μεταξουργείο. Η Αγγέλα ελληνικό κείμενο, «Ο Γάμος» που είχε πρώτοανεβάσει ο Τσιάνος στο Θεσσαλικό της Βάσως Ξανθάκη, άλλη μεγάλη επιτυχία και αυτό ελληνικό. «Το Γάλα», η τεράστια αυτή επιτυχία, την έχουν δει την παράσταση αυτή μισό εκατομμύριο θεατές, γιατί παιζόταν έξι χρόνια με γεμάτο θέατρο κι αυτό ελληνικό του Κατσικονούρη. Μετά της Γιασεμής Κηλαηδόνη που έκανε το «Μαράν Αθά» και αυτή τεράστια καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία ελληνικό κι αυτό του Θωμά του Ψύρρα. Και τώρα αυτό που κάνει η Γιασεμή που έχει πάρα πολύ μεγάλη επιτυχία και πάει δεύτερη χρονιά σχεδόν sold out φαίνεται ότι θα είναι «Η Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα» της Άλκης Ζέη και αυτό ελληνικό. Ωραία πράγματα.
Έχεις επενδύσει στο ελληνικό έργο και κάνεις καλό και στο ελληνικό θέατρο, γιατί συστήνεις συγγραφείς και είναι ωραία να βλέπουμε θέατρο από Έλληνες γραμμένο.
Δεν υποτιμούμε και τα έργα των ξένων υπάρχουν αριστουργήματα, αλλά έχουμε πάρα πολύ καλό θέατρο στην Ελλάδα και από συγγραφείς και από σκηνοθέτες και νεότερους, πάρα πολύ καλούς και παλαιότερους. Εδώ φέτος δεν το είδα εγώ, αλλά νομίζω ότι ήταν συγκλονιστική αυτή η Ορέστεια του Τερζόπουλου.
Την είδα και ήταν διδασκαλία, γιατί επιτέλους ξαναείδα Επίδαυρο χωρίς μικρόφωνα.
Επιτέλους και επίσης χωρίς εντυπωσιασμούς για τους εντυπωσιασμούς. Έχουμε και άλλους νεότερους άκουσα ότι και οι Όρνιθες ήταν πολύ καλές. Δεν μπόρεσα να τα δω, γιατί και εγώ ήμουν συνέχεια στον δρόμο το καλοκαίρι. Σκηνοθέτες πολύ καλούς, ηθοποιούς πολύ καλούς έχουμε και νέους και παλαιότερους. Έχουμε πολύ καλό θέατρο λοιπόν, αυτό να το τιμούμε και να το φροντίζουμε το ελληνικό θέατρο.
Φέτος θα παίξεις αρκετές φορές λόγω και της επετείου, πέρα από την Αγγέλα που υποθέτω έχει γίνει δεύτερη φύση σου αλλά ποια παράσταση περιμένεις πως και πως να ξαναδείς;
(Αμέσως η φωνή της γιόμησε χαρά) Τη Λουλού, τη Λουλού την καινούργια. Μα δεν ξέρεις τι καλό που είναι. Πόσο ανυπομονώ! Πόσο γλυκό, Πόσο τρυφερό! Η Λουλού το υπαγόρευσε, η σκυλίτσα μου, εγώ το έγραψα.
Για μίλα μου γι αυτή τη Λουλού.
Λοιπόν, η Λουλού για όσους δεν την ξέρουν, είναι πολύ διάσημη ιδίως στη Λάρισα την ξέρουν και οι πέτρες. Έχω πάρει και πολλούς ψήφους, όταν ήμουν βουλευτής εξαιτίας της Λουλούς. Ήρθε στην οικογένεια μας το 2012 θα τα δείτε όλα αυτά στην παράσταση … το πώς ήρθε. Κακοποιημένο ζωάκι, πολύ άσχημα και από τότε είναι μέλος της οικογένειας και είναι η τρίτη κόρη μου.
Κόρη σου; Πες μου ότι μοιάζετε κιόλας (γελώντας).
Αν δεις φωτογραφίες που είμαι εγώ ενός έτους και η Λουλού δίπλα είμαστε ίδιες, όταν ήμουν μωρό. Έχω αποδείξεις ότι είναι παιδί μου. Τα τελευταία τρία χρόνια από ένα αυτοάνοσο νόσημα είναι παράλυτη από τη μέση και πίσω και περνάμε πολλές ώρες μαζί. Έτσι κι αλλιώς περνάγαμε, αλλά επειδή δεν πολύ βγαίνει και έξω μου λέει «Ρε μάνα, θα σου υπαγορεύσω τη ζωή μου να τη γράψεις». Κι εγώ αυτό έκανα. Πήρα λοιπόν ένα τετράδιο, γιατί εγώ γράφω με στυλό, με μολύβι και χαρτί. Δύο τετράδια μάλιστα συμπλήρωσα και έγραψα τη ζωή της Λουλούς. Η μαμά μου η καημένη παρεμπιπτόντως, η οποία δεν ήξερε πάρα πολλά γράμματα, αλλά ήταν σπουδαία, μου έλεγε πριν πεθάνει «Πάρε ένα τετράδιο μωρέ, να γράψω τα αποτυπώματά μου», τα απομνημονεύματα ήθελε να πει. Λοιπόν εγώ έγραψα τα αποτυπώματα της Λουλούς.
Πω είναι πολύ ωραίος τίτλος «τ’ αποτυπώματα της Λουλούς».
Θα εκδοθεί από τις εκδόσεις Πατάκη, γιατί μόλις το διάβασαν εκεί είπαν «εξαιρετικό αυτό». Θα γίνει και παράσταση.
Τι ξεχωριστό έχει αυτό το βιβλίο και το βρήκαν εξαιρετικό;
Είναι αυτοβιογραφικό, ας μη γελιόμαστε. Αυτοβιογραφείται και η Λουλού και εγώ, γιατί οι ζωές μας ήταν πολύ συνδεδεμένες. Δηλαδή ήταν η μία μέσα στην άλλη. Φαντάζομαι αυτοί που έχουν σκυλάκια και τα έχουν αγαπήσει πολύ και άλλα ζώα συντροφιάς και γατάκια καταλαβαίνουν αυτό που λέω. Έρχεται μια στιγμή που δεν ξεχωρίζεις αυτά τα πλάσματα και θα συγκινηθώ τώρα γιατί είναι τόσο αθώα και τόσο ανιδιοτελής η αγάπη που σου δίνουν. (Κι όπως στη ζωή μια γελάμε μια κλαίμε η Άννα συγκινήθηκε και έσπασε η φωνή της). Δηλαδή της δίνω να πιει νεράκι, γιατί τώρα δεν μπορεί, ούτε σηκώνεται, ούτε περπατάει και της το δίνω εγώ κάτω από το στοματάκι της και πίνει δυο γουλιές και μου γλύφει το χέρι να με ευχαριστήσει και ξαναπίνει. Τέτοια ευγνωμοσύνη και της λέω «Λουλούκα μου δεν κάνω τίποτα νεράκι σου δίνω». Κατάλαβες αυτό που λέγαμε πριν για αγνωμοσύνες; Σε αυτό το πλάσμα δίνεις λίγο νεράκι και ώσπου να το πιει το κουπάκι αυτό που του δίνω, 3-4 φορές μου γλύφει και μου φιλάει το χέρι. Συγκινήθηκα τώρα.
Και μένα με συγκίνησες μα δεν θέλω ν’ αλλάξουμε θέμα, θέλω να μάθω τι γράφεις στη Λουλού.
Μέσα από τη Λουλού λέω πράγματα που δεν θα τα έλεγα ποτέ, δεν θα τολμούσα. Είναι αυτοβιογραφικό αρκετά το έργο και λέγονται και αρκετές αλήθειες.
Και πώς θα γίνει αυτό παράσταση;
Δεν θα παραστήσω βέβαια τον σκύλο. Θα διαβάζω και θα λέω και απέξω πολλά κομμάτια από αυτό το βιβλιαράκι. Δεν είναι και ημερολόγιο ακριβώς, βιογραφία είναι της Λουλούς. Χαλαρά θα είναι σαν να μιλάω σε φίλους. Σκέφτομαι ο κόσμος να μπορεί να παίρνει και ένα κρασάκι, ένα ποτό και να είναι χαλαρός μέσα, θα είναι σαν να έχω καλεσμένους ανθρώπους στο σαλόνι μου, στο σπίτι μου και τους λέω αυτή την πολύ προσωπική ιστορία. Είναι πολύ προσωπική ιστορία, αυτό το περιμένω με μεγάλη χαρά και ανυπομονησία.
Εγώ περιμένω πάρα πολύ και τα Μικροαστικά να σου πω την αλήθεια,
Ναι, καλά κάνεις και τα περιμένεις, αλλά με ρώτησες ποια λαχταράω εγώ πιο πολύ. Τα Μικροαστικά επίσης είναι κάτι πολύ συγκινητικό να μην αρχίσω πάλι να κλαίω. Έκλαψα για τη Λουλού, να κλάψω και για τον Λουκιανό τώρα…
Όχι, όχι, όχι μου πες μου τις άλλες παραστάσεις που περιμένεις πως και πως.
Θα επαναληφθούν «Τα γενέθλια της Ριρίκας» από τη Μαρία Κηλαηδόνη που είναι πάρα πολύ ωραίο κι αυτό για παιδιά. Παιδική μουσική παράσταση που παίχτηκε πέρσι και πάει πολύ καλά και θα πάει και αυτή δεύτερο χρόνο. Τα Μικροαστικά λοιπόν, αφού τα περιμένεις πως και πως θα σου πω γι’ αυτά. Ήταν η πρώτη παράσταση με την οποία άνοιξε αυτό το θέατρο το ’99. Τα Μικροαστικά έχουν μια ιστορία τεράστια σαν δίσκος καταρχήν. Κυκλοφόρησε παράνομα, γιατί είναι πολιτικά κοινωνικά τραγούδια γραμμένα από τον Γιάννη Νεγρεπόντη που τον αγαπάμε πολύ και τον λατρεύω και ως συγγραφέα και ως άνθρωπο όσο ζούσε. Είναι κοινωνικά αλλά και βαθιά πολιτικά. Αυτά λοιπόν τα έγραψε ο Λουκιανός, του τα είχε δώσει (τους στίχους) ο Γιάννης μέσα στην περίοδο της δικτατορίας, σαν άσκηση ύφους, γιατί δεν υπήρχε καμία ελπίδα τότε να κυκλοφορήσουν. Τα έγραψε λοιπόν για τον ίδιο σαν άσκηση και βγήκαν πάρα πολύ ωραία. Έδωσε μία κασέτα τότε σε ένα φίλο -τότε ήταν οι κασέτες ακόμα οι μεγάλες οι κασέτες εκείνες- τον Ακριβόπουλο τον Μιχάλη από τη Θεσσαλονίκη. Φίλος του καλός επονομαζόμενος παπάρας. (Γελάμε) του τα έδωσε εμπιστευτικά ο Λουκιανός να τ’ ακούσει. Ήταν πολύ φίλος του, γιατί ο Λουκιανός είχε σπουδάσει στο Πολυτεχνείο στη Θεσσαλονίκη και τον ήξερε από τότε. Αυτός επίσης εμπιστευτικά τα έδωσε σε κάποιους άλλους και φύγανε στο εξωτερικό παράνομα στους αυτοεξόριστους Έλληνες, διάσπαρτους στις χώρες της Ευρώπης. Και κυκλοφόρησε εντελώς εμπιστευτικά σε όλους αυτούς. Όλα έγιναν από την πολλή εμπιστευτικότητα. Κυκλοφόρησαν χιλιάδες αντίγραφα αυτής της παράνομης κασέτας. Ξέρεις, αυτό που συμβαίνει και στους Έλληνες κυρίως «Θα σου πω κάτι εμπιστευτικά»…
Και μετά το μαθαίνουμε όλοι ναι ναι.
Κι εγώ Στέλιο αυτά που σου λέω τώρα εμπιστευτικά σου τα λέω. Μετά, στη διάρκεια της δικτατορίας επί Μαρκεζίνη, που υπήρξε μια μικρή περίοδος εκδημοκρατισμού. Έτσι, ξέρεις, βάλανε έναν πρωθυπουργό πολίτη, ας πούμε, όχι στρατιωτικό τότε. Τον Μαρκεζίνη, τον γνωστό Μαρκεζίνη και λίγο υπήρξε μια μικρή περίοδος ελευθερίας, αυτή η εμπιστευτική κασέτα έγινε δίσκος. Δίσκος και σε κόκκινο βινύλιο, παρακαλώ. Δεν φτάνει που ήταν αυτό που ήταν, το έβγαλε και σε κόκκινο.
Προκλητικό, προκλητικό.
Προκλητικό εντελώς, κυκλοφόρησε το ’73, λίγο πριν από το Πολυτεχνείο και έγιναν χρυσός δίσκος μέσα σε ένα μήνα «Τα Μικροαστικά». Μετά έγιναν παράσταση από τη Χαρά την Κανδρεβιώτου, πρώτη φορά που είχε ένα θέατρο εδώ στην Αθήνα με κείμενα, γιατί έχει πολλά κείμενα ο Γιάννης εκτός από τους στίχους, υπάρχουν και κείμενα, έχει και κάποιες πρόζες, νομίζω έγινε και στο Κρατικό Βορείου Ελλάδος, αν θυμάμαι καλά. Το ’99 είπαμε θα εγκαινιάσουμε το θέατρό μας με αυτό το ιστορικό τέλος πάντων εμβληματικό εν πάση περιπτώσει έργο. Τραγούδια και κείμενα τα είχε σκηνοθετήσει ο Λουκιανός, έπαιζαν οι ηθοποιοί τα νούμερα είχαμε και ζωντανή ορχήστρα κι ο Λουκιανός σχολίαζε τραγουδώντας. Αυτή ήταν η δομή της παράστασης.
Τώρα λοιπόν που λείπει ο Λουκιανός;
Λείπει ο Λουκιανός κωλύεται, δεν μπορεί. Έχει ένα κώλυμα, δεν μπορεί να τραγουδήσει θα είναι με βίντεο, γιατί την έχουμε καταγράψει αυτή την παράσταση. Ο Λουκιανός θα λέει τα τραγούδια στο βίντεο και οι τωρινοί ηθοποιοί θα παίζουν τα νούμερα. Νούμερα τέλος πάντων, τα κομμάτια αυτά. Δεν είναι και επιθεώρηση είναι ενδιάμεσο είδος σπονδυλωτό μουσικό θέαμα.
Τώρα που είπες για το βίντεο του Λουκιανού, υποθέτω ότι έχεις φοβερό αρχείο.
Έχουμε φοβερό αρχείο. Ναι.
Το οποίο θα το εκμεταλλευτείς μόνο φέτος για τα κουστούμια από ότι κατάλαβα θα δείξεις πιο πολύ τα κουστούμια που έχετε.
Λες που θα κάνουμε στο τέλος του χρόνου την έκθεση με τα Κοστούμια, σκηνικά και τα αντικείμενα από τις θεατρικές παραστάσεις. Έχω ένα σκηνικό που δεν είναι του… άκου τώρα που λέμε… φοβερό αυτό τώρα. Τώρα το σκέφτηκα…Δεν είναι του Μεταξουργείου, αλλά είναι και του Θεσσαλικού. Όταν είχε κάνει ο Παντελής Βούλγαρης τον «Βενιζέλο» και είχε κάνει τη μουσική ο Λουκιανός στην ταινία, υπήρχε μια σκηνή βαριετέ, καμπαρέ, επιθεώρησης, δεν ξέρω με την Καλουτά και εκεί είχε κάνει ένα σκηνικό για την ταινία. Αυτό το σκηνικό ήταν πάρα πολύ ωραίο, εμένα μου άρεσε. Του λέω «Παντελή, μην το πετάξεις, να το μαζέψουμε αυτό το σκηνικό» και μου λέει «Σας το χαρίζω, σας το δίνω στο Θεσσαλικό». Γιατί είχε συνεργαστεί και ο Παντελής ως σκηνοθέτης τα χρόνια εκείνα τα πρώτα. Είχε κάνει τη «Διαθήκη του καθηγητή». Εκεί πρωτοσκηνοθέτησε και ο Παντελής θέατρο, το Θεσσαλικό της πρώτης περιόδου, του Χατζή, αυτό το υπέροχο. Λοιπόν, το πήρα εγώ αυτό το σκηνικό και μετά ανεβάσαμε το «Χαιρέτα μου τον πλάτανο» στο Θεσσαλικό…
Μιας και είπαμε για την πρώτη φορά του Παντελή Βούλγαρη για την ιστορία στο «Χαιρέτα μου τον Πλάτανο» δεν ήταν κι η πρώτη φορά του Λάκη Λαζόπουλου;
Ναι, εκεί βγήκε ο Λαζόπουλος, εκεί του έδωσα την ευκαιρία και έκανε το μπαμ. Χρησιμοποίησα που λες αυτό το σκηνικό, το είχαμε γιατί είναι σαν φυλλωσιές, σαν πλάτανος. Αυτό το σκηνικό πάλι δεν το πέταξα και το μάζεψα και το έχω κάτω στο υπόγειο. Σκέψου, θα εκτεθεί και αυτό το σκηνικό σε αυτή την έκθεση.
Ιστορικά πράγματα έχουμε να δούμε.
Ναι, έχω κοστούμια από το Θεσσαλικό, τα δικά μου, τα προσωπικά ας πούμε που φορούσα. Κοστούμια του Λουκιανού. Μπορούμε να εκθέσουμε, ας πούμε και τα ρούχα που φορούσε ο Λουκιανός στη Βουλιαγμένη, στο πάρτι της Βουλιαγμένης.
Αυτό ναι πρέπει!
Το τι έχουμε δεν λέγεται.
Θα κάνεις για το θέατρο Μεταξουργείο πολύ ωραία επετειακά πράγματα, το βλέπω και στο πρόγραμμα και σεμινάρια και παραστάσεις και έκθεση.
Αυτά ονειρεύομαι και πολλά άλλα που δεν χωράνε τώρα σε μία συνέντευξη.
Δεν χωράς γενικά εσύ σε μια συνέντευξη.
Ευχαριστώ πολύ. Είμαι λίγο πληθωρική μωρέ γαμώτο. Πολλές φορές παραείμαι.
Μα αυτό είναι κι ένα στοιχείο της προσωπικότητας σου που μας αρέσει. Εμένα τουλάχιστον διότι πέρασα υπέροχα συνομιλώντας μαζί σου, γελάσαμε κλάψαμε είπαμε αλήθειες πληθωρικές.
Αυτό φοβίζει τους ανθρώπους. Ξέρεις, αυτό είναι τελικά που τους φοβίζει και δεν μπορούν να με αποδεχτούν πολλές φορές, αυτή η πληθωρικότητα. Αλλά εγώ δεν το κάνω για να καπελώσω τους άλλους. Το κάνω, γιατί ξεχειλίζει από μέσα μου και όταν βρίσκω ανθρώπους που έχουν ιδέες, που είναι ταλαντούχοι τους αγκαλιάζω αμέσως. Γιατί είμαστε όλοι χρήσιμοι σε αυτό το πράγμα που θέλω να κάνω. Κατάλαβες;
Έτσι ήσουνα κι από παιδί; Δεν είναι κάτι που το απέκτησες μεγαλώνοντας.
Όχι, ήμουν αρχηγός στη γειτονιά. Δημιουργούσα τα παιχνίδια. Όποιος άλλος δεν ήθελε να παίξει έκλαιγα και στεναχωριόμουν, γιατί έπαιζα μέχρι δεκατριών, δεκατεσσάρων χρονών. Οι συμμαθήτριες, οι φίλες μου είχαν αρχίσει να φλερτάρουν και εγώ τρελαινόμουν να παίζω και νευρίαζα άμα δεν ερχόντουσαν στο παιχνίδι.
Δυστυχώς τώρα με φωνάζει η μαμά μου να πάω να διαβάσω τα μαθήματά μου και πρέπει να σταματήσουμε να παίζουμε συνέντευξη Άννα. Θες κάτι να μου πεις πριν φύγω που νιώθεις ότι θες να ειπωθεί;
Θα πω ότι θέλω και εύχομαι να είμαστε όλοι γεροί πρώτα. Είναι δύσκολες οι εποχές που ζούμε. Η υγεία, συνήθως αυτό που λέμε «Υγεία πάνω απ’ όλα», τώρα πραγματικά η υγεία πάνω απ’ όλα είναι. Αν είναι δυνατόν όλοι να είμαστε καλά, όλοι όλοι. Κουράγιο και δύναμη, γιατί είναι σκοτεινές εποχές και στα πολιτικά. Εγώ έζησα τη χούντα, ήμουν 20 χρονών, όταν έγινε η δικτατορία δεν μπορώ να πω ότι έχουμε χούντα, αλλά έχουμε την ίδια έλλειψη φωτός μπροστά. Έχουμε σκοτάδι μπροστά δεν βλέπουμε κάτι, κάτι να φωτίσει αυτόν τον τόπο λίγο δυστυχώς.
Μου απάντησες και στο ερώτημα που ήθελα να σου θέσω κλείνοντας, επειδή έχουμε τα πενήντα χρόνια, μια άλλη επέτειο αυτή της Δημοκρατίας. Και συμφωνώ μαζί σου μολονότι δεν έζησα την χούντα νιώθω αυτή τη σκοτεινιά.
Όχι, δεν είναι χούντα είναι σκοτεινά χρόνια όμως. Ταιριάζουν σε κάτι με τη χούντα, σε αυτό που δεν ξέραμε τότε πότε θα τελειώσει. Αυτό ήταν φοβερό. Ήταν φοβερό γιατί ξέραμε ότι στην Πορτογαλία, στην Ισπανία ήταν τριάντα χρόνια η δικτατορία και δεν ξέραμε εμείς εδώ πότε βλέπαμε μπροστά μας σκοτάδι. Δεν ξέραμε πότε θα λήξει αυτό το πράγμα.
Άννα συνέχιζε να μας φωτίζεις εγώ αυτό θα σου ευχηθώ.
Να είσαι καλά αγόρι μου. Σε ευχαριστώ και σε ευχαριστώ που έχεις διαβάσει «Το Θεσσαλικό μου θέατρο».
Εγώ σε ευχαριστώ για την πληθωρική κουβέντα μας για τα ωραία που μοιράστηκες μαζί μου και για όλο αυτό το γέλιο που μου έχεις προσφέρει στη ζωή μου και τον προβληματισμό.
Να είσαι καλά!
Και ’σύ καλύτερα Άννα μου.
Κλείσαμε το τηλέφωνο κι αμέσως σκέφτηκα «ευτυχώς που παίξαμε συνέντευξη με την Άννα τηλεφωνικά γιατί αν ήμασταν από κοντά θα συζητούσαμε γελώντας ή κλαίγοντας δίχως σταματημό για ώρες», διότι η Άννα Βαγενά εκτός του ότι έχει πολλά σημαντικά να πει τα αφηγείται ζεστά δίχως φίλτρο. Θα είναι επετειακά στο θέατρο Μεταξουργείο φέτος, να το επισκεφθείτε. Ο Λουκιανός περνάει καλά εκεί πάνω και οι γυναίκες της ζωής του εδώ κάτω στη γήινή μας κόλαση συνεχίζουν μέσα από την τέχνη τους να μας τέρπουν την ψυχή στο Θέατρο Μεταξουργείο που μαζί δημιούργησαν.
Info:
25 Χρόνια Θέατρο Μεταξουργείο
