Στο σχολείο, θυμάμαι, κρύβαμε στην τσάντα μαζί με τα βιβλία, τα λυσάρια των μαθημάτων της δέσμης που ακολουθούσαμε. Ο «Πατάκης» έκανε θραύση στα φιλολογικά, αλλά αν ήσουν ο «hipster» της εποχής, τότε κυκλοφορούσες με πιο ψαγμένα βοηθήματα ώστε να ξεχωρίζεις ανάμεσα στις ομοιόμορφες απαντήσεις των συμμαθητών σου. Τότε δεν υπήρχε Internet ώστε να μπορούμε να αντιγράφουμε ολόκληρες εκθέσεις και εργασίες με δύο-τρεις απλές κινήσεις. Σ’ αυτή την εποχή της αθωότητας (που δεν είχε να κάνει με τις προθέσεις, αλλά με την έλλειψη της άμεσης πρόσβασης σε πληθώρα πληροφοριών η οποία θα έβαζε σε πειρασμό και τον πιο επιμελή μαθητή) με ξαναγύρισαν τα ερωτηματολόγια που κυκλοφορούν στο Internet και σε βοηθούν να αποφασίσεις τι θα ψηφίσεις. Δεν είμαι αντίθετος σε οτιδήποτε σε καθοδηγεί να ρίξεις υπεύθυνα την ψήφο σου και δεν είναι ο συγγενής σου που σου δίνει προσημειωμένο ψηφοδέλτιο, αλλά αναρωτιέμαι: Οποιοσδήποτε ψηφοφόρος που έχει ασκήσει το δικαίωμά του πάνω από δυο φορές, έχει ανάγκη το εκλογικό λυσάρι για να βεβαιωθεί για την επιλογή του; Και πόσο μεγάλο είναι το σοκ να νομίζεις ότι ιδεολογικά τοποθετείσαι στην Αριστερά και ξαφνικά να ανακαλύπτεις ότι συμπορεύεσαι με ένα κόμμα που δεν το λέει επισήμως, αλλά υπονοεί ότι λόγω καταγωγής μας από τους εξωγήινους είμαστε ακόμα ικανοί για μια τρανή Ελλάδα;
Πριν λίγο καιρό, πριν από τη διάδοση του Choose4Greece και του HelpMeVote, η ερώτηση «Τι να ψηφίσω;» ήταν στις παρέες συνηθέστερη κι από το «Είδες τι φωτογραφία ανέβασε ο Κώστας στο Facebook;». Τώρα μια άλλη ερώτηση ανάβει τη συζήτηση: «Τι σου έβγαλε το Choose4Greece;». Μικροί και μεγάλοι, άντρες και γυναίκες, αντιμέτωποι με το τέλος των ιδεολογιών, αλλά κυρίως με το τέλος της μεταπολιτευτικής ασυδοσίας, απαντούν στις ερωτήσεις των δύο ερωτηματολογίων πατώντας το κουμπί που θα τους αποκαλύψει τη θετική ή την αρνητική τους συνάφεια με τα υποψήφια κόμματα με περισσότερη αγωνία απ’ όση όταν κάνουν refresh για δουν αν οι followers τίμησαν με retweet τον τελευταίο τους αφορισμό. Άραγε πριν καταφύγουμε σ’ αυτά τα ερωτηματολόγια, μπήκαμε στον κόπο να κάνουμε ένα γρήγορο πέρασμα από τις κομματικές ιστοσελίδες και να ενημερωθούμε για το πρόγραμμά τους; Παλιά, την εποχή του Μπιρσίμ, οι άνθρωποι είχαν τρεις τρόπους να ενημερωθούν για τις κομματικές θέσεις: τα φυλλάδια, η τηλεόραση και οι συγκεντρώσεις. Σήμερα, τα φυλλάδια έχουν αντικατασταθεί από τα spam, η τηλεόραση κάνει πολλή φασαρία και οι συγκεντρώσεις είναι ένα extreme sport που καλύτερα να αποφύγεις αν δεν θέλεις να κατέβεις στο τελευταίο σκαλοπάτι της ανθρώπινης αξιοπρέπειας – ειδικά αν σκεφτόσουν να κουνάς σημαιάκι.
Υπάρχουν κάποιοι Mulder ανάμεσά μας, που υποστηρίζουν ότι ενδεχομένως τα δύο αυτά ερωτηματολόγια να τροφοδοτούν τα κόμματα (αυτά που, ενδεχομένως πάλι, κρύβονται από πίσω) με τις τάσεις του εκλογικού σώματος, ώστε εκείνα να τροποποιούν την προβολή των θέσεών τους και να γίνονται περισσότερο αρεστά. Αν τα ερωτηματολόγια βγάζουν π.χ. μια θετική στάση απέναντι στην καταστολή των διαδηλώσεων, τα κομματικά επιτελεία εκμεταλλεύονται αυτό το εύρημα στην καμπάνια τους. Το επιχείρημα αυτών των συνωμοσιολόγων είναι η ευκολία με την οποία τα κόμματα αλλάζουν απότομα φραστικές εκφράσεις, ακόμα και θέσεις από μέρα σε μέρα, αλλά δεν στέκει καθόλου για τον εξής απλό λόγο: ανέκαθεν τα κόμματα ήταν τυχοδιωκτικοί οργανισμοί που προσαρμόζονταν ανάλογα με τα ρεπορτάζ των ειδήσεων των 8.
Εκτός από τα δύο ερωτηματολόγια που ανέφερα, εντόπισα το YourVote, μια πρωτοβουλία «νέων ενεργών πολιτών» (άλλη μια μόδα αυτός ο χαρακτηρισμός) που συγκεντρώνει τις προγραμματικές δηλώσεις ανά θεματική ενότητα. Θα χαρακτήριζα ευγενή αυτή την πρόθεση σύνοψης, αν δεν περιοριζόταν στις θέσεις μόνο 13 κομμάτων, όμως οι «νέοι ενεργοί πολίτες» είναι ειλικρινείς: «Ο λόγος αποκλεισμού των υπολοίπων από τους πολιτικούς σχηματισμούς που κατεβαίνουν σ’ αυτές τις εκλογές είναι η πίεση του χρόνου λόγω της οποίας επιλέξαμε, σε ένα βαθμό αυθαίρετα, να συμπεριλάβουμε τους συνδυασμούς αυτούς που σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις συγκεντρώνουν ποσοστό τουλάχιστον 1% του εκλογικού σώματος.» Με άλλα λόγια, είδαν ότι το Choose4Greece και το HelpMeVote έχουν απήχηση και κινήθηκαν γρήγορα σύμφωνα με το ελληνικό μοντέλο επιχειρηματικότητας «φτάχνω άλλο ένα μπριζολάδικο δίπλα από τον “Τέλη” που ακόμα κι αν δεν είναι το ίδιο καλό θα μαζεύει τους πελάτες του που δεν βρίσκουν εκεί τραπέζι».
Η αντίρρησή μου είναι ότι κάποιος μας παίρνει από το χεράκι λες και είμαστε άμαθα παιδάκια και μας υποδεικνύει σε ποια κόμματα είμαστε θετικά ή αρνητικά διακείμενοι. Κι αν είσαι 18 χρονών, άντε να σε δικαιολογήσω. Αν όμως είσαι μεγαλύτερος, αν έχεις ψηφίσει μερικές φορές στο παρελθόν, αν έχεις μια στοιχειώδη ενημέρωση για το τι συμβαίνει γύρω σου και, τέλος πάντων, αν έχεις Internet, γιατί κάθεσαι και σπας το κεφάλι σου μήπως «διαφωνείς πλήρως» ή απλώς «διαφωνείς» με το αν «Η εξόρυξη και εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της χώρας θα οδηγήσει σε υποβάθμιση του περιβάλλοντος αντί να βοηθήσει την οικονομική ανάπτυξη»; Δεν το ήξερες ότι τα κόμματα έχουν επίσημες ιστοσελίδες και εκεί αναρτούν τις θέσεις τους; Δεν έχεις χρόνο να περιηγηθείς σε όλες; Ξεκόλλα λίγο από το Facebook και θα τον βρεις το χρόνο! Ακόμα κι αν δεν προλαβαίνεις να διαβάσεις τα αναλυτικά προγράμματα, ακόμα και η αισθητική των κομματικών ιστοσελίδων μπορεί να σε αποτρέψει από το να τα ψηφίσεις, όπως θα έλεγε και ένας καλός γραφίστας…
Θα κατανοούσα και τη σύγχυση και την αναποφασιστικότητα αν ανακάλυπτες ότι έχεις να επιλέξεις ανάμεσα σε τριανταδύο κόμματα μονάχα τη στιγμή που έμπαινες στο εκλογικό σου τμήμα. Σε κάθε άλλη περίπτωση, είσαι αδικαιολόγητος. Αυτά τα κόμματα έχουν ιστοσελίδες και πρόσωπα που τα αντιπροσωπεύουν στην τηλεόραση. Επίσης, στην ηλικία σου θα έπρεπε να είσαι περισσότερο κατασταλαγμένος κι όχι να πανικοβάλλεσαι όταν το ερωτηματολόγιο σου βγάζει ότι οι απόψεις σου συμφωνούν με εκείνες των Οικολόγων κι ας μην έχεις ανακυκλώσει ποτέ στη ζωή σου ούτε ένα κουτάκι αναψυκτικού. Τα ερωτηματολόγια πολιτικής τοποθέτησης και κομματικής συνάφειας είναι κατά τη γνώμη μου άλλο ένα κουίζ τύπου «Ποιος Avenger είσαι;» και επιβεβαιώνουν για άλλη μια φορά ότι σπαταλάς πολύ χρόνο στο Internet σερφάροντας σε ανούσιες ιστοσελίδες.
