Πριν ξεκινήσει το «Επικίνδυνη Αποστολή: Ή Έσχατη Τιμωρία», η όγδοη και τελευταία (ή ίσως τελευταία μέχρι αποδείξεως του εναντίου) ταινία του franchise του “Μission Impossible”, ο Τομ Κρουζ αυτοπροσώπως καλωσορίζει με ένα σύντομο μήνυμα τους θεατές στο σπιτικό του, δηλαδή στην κινηματογραφική αίθουσα. Toυς εύχεται να έχουν μια αντάξια του έργου εμπειρία και να τη ζήσουν στο φουλ, με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες εικόνες και ήχου, που μόνο η κινηματογραφική αίθουσα μπορεί να προσφέρει.
Ο Τομ Κρουζ είναι μεγαλύτερος απ΄την ταινία, ο Τομ Κρουζ είναι μεγαλύτερος απ’ τον Ίθαν Χαντ, αν κάποιος απ’ τους δυο τους είναι ηθοποιός αυτός είναι ο Ίθαν Χαντ, γιατί ο Τομ Κρουζ είναι η αλήθεια. Είναι ένας πρέσβης της έβδομης τέχνης, του σταρ σίστεμ της, της κινηματογραφικής εμπειρίας, του λαϊκού ψυχαγωγικού σινεμά των εκατοντάδων εκατομμυρίων μπάτζετ και των πολλαπλάσιων εσόδων. Στις αποστολές του ως Ίθαν Χαντ προσπαθεί να σώσει τον κόσμο, η αποστολή του ως Τομ Κρουζ είναι να σώσει τη συνθήκη του πηγαίνω να δω σινεμά. Με το αζημίωτο εννοείται, αλλά το αζημίωτο είναι εν προκειμένω το τελευταίο που θα έπρεπε να μας ενδιαφέρει.
Υπ’ αυτήν την έννοια, η τελευταία «Επικίνδυνη Αποστολή» δεν είναι απλά μια ταινία γεμάτη μακγκάφιν, αλλά μακγκάφιν γίνεται η ίδια η ταινία, καθώς το μόνο που έχει τελικά σημασία είναι ο ίδιος ο Τομ Κρουζ. Που εξακολουθεί και κάνει μόνος στα 62 του χρόνια τα σταντ του και τα ακροβατικά του. Ο Ίθαν Χαντ είναι ηθοποιός και ο Τομ Κρουζ ο κασκαντέρ του.
Τριάντα (παρά ένα) χρόνια, τρεις γεμάτες δεκαετίες, οκτώ «Επικίνδυνες Αποστολές», απ’ τον Μπράιαν Ντε Πάλμα στον Τζον Γου κι απ’ τον Τζέι Τζέι Έιμπραμς στον Μπραντ Μπερντ οι τέσσερις πρώτες, για να έρθει να κουμπώσει σκηνοθετικά με τον Κρίστοφερ ΜακΚουάρι στις τέσσερις τελευταίες. Οι δεκαετίες περνάνε και όσο κι αν ο Τομ Κρουζ είναι ο κατεξοχήν βρικόλακας που παραμένει αγέραστος, βλέπεις σκηνές απ’ τις παλιές αποστολές του (είτε μόνος σου, είτε στις δείχνει η ίδια η ταινία, αποτίοντας τον φόρο τιμής της στις προκατόχους της και το σύμπαν που δημιούργησαν) και ναι, τα 32 είναι διαφορετικά απ’ τα 42, τα 42 διαφορετικά απ’ τα 52 και τα 52 διαφορετικά απ’ τα 62, στα οποία συγκριτικά με τριάντα χρόνια πριν η φάτσα σου έχει σταφιδιάσει. Ακόμα κι αν είσαι ο Τομ Κρουζ. Ακόμα κι αν κρεμιέσαι από αεροπλάνα.
Στις «Επικίνδυνες Αποστολές», αλλά κι όχι μόνο σε αυτές, ο Τομ Κρουζ έτρεχε, τρέχει και θα τρέχει, μόνο ο Θανάσης Βέγγος έχει διανύσει περισσότερα χιλιόμετρα μπροστά σε μια κινηματογραφική κάμερα. Απλά το τρέξιμο του δεύτερου ήταν ένα τρέξιμο επιβίωσης, ένα τρέξιμο για να τα προλάβει όλα, για να τα φέρει όλα βόλτα, ένα τρέξιμο αντίστοιχο σε μια εποχή, σε μια χώρα, σε μια κοινωνία, εντός της οποίας έτρεχε. Το τρέξιμό του ήταν το αντίθετο του escapism, ο Βέγγος έτρεχε όπως ο μέσος άνθρωπος, σαν τον κάθε θεατή του, ο Τομ Κρουζ τρέχει εκτός κοινωνίας μέσα στο σινεμά δράσης, όχι για ταυτιστεί ο θεατής μαζί του, αλλά για να τον θαυμάσει ως κάτι εξ ορισμού ξεχωριστό. Για να προσφέρει στον μέσο άνθρωπο μια περιπέτεια για την οποία δαπανήθηκαν πακτωλοί χρημάτων, προκειμένου να χορτάσουν όλες του οι αισθήσεις με ένα θέαμα υψηλών τεχνικών προδιαγραφών. Και να μη βαρεθεί στιγμή.
Από την άλλη κάπου εδώ υπάρχει ίσως μια δομική αντίφαση: ταινίες που έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό ότι φτιάχνονται με σκοπό να μην σε αφήσουν να βαρεθείς, είναι συνήθως και εκείνες με τις οποίες κατεξοχήν καταλήγεις να βαριέσαι. Γιατί; Επειδή σε πολύ μεγάλο βαθμό όλα είναι προαποφασισμένα – και το ξέρουν όλοι. Όταν για παράδειγμα στη συγκεκριμένη τρώμε τόση πολλή ώρα μέσα σε ένα βυθισμένο υποβρύχιο προκειμένου να βρει ο Ίθαν ένα ειδικό «κλειδί», τι ακριβώς πρέπει να κάνουμε ως θεατές; Μπορεί η καλλιτεχνική διεύθυνση να έχει δώσει ρέστα ως προς το πώς θα ήταν ένα βυθισμένο υποβρύχιο, αλλά δεν βλέπουμε μια ταινία για τη μαγεία του ωκεανού και των ναυαγίων εντός του, δεν βλέπουμε κάτι σε Τζέιμς Κάμερον. Οπότε δεν μας απομένει τίποτα άλλο απ’ το να περιμένουμε -υπομονετικά ή μη- να το βρει κάποια στιγμή το παλιόκλειδο και να πάμε παρακάτω.
Eίναι απαραίτητο και ζωογόνο εννοείται αυτό το είδος του κινηματογράφου. Που και σε σχέση με τα περισσότερα υπόλοιπα, είναι εκείνο που δεν θα μπορούσε να νοηθεί εκτός κινηματογράφου, εκείνο που μόνο η κινηματογραφική αναπαράσταση μπορεί να το πραγματώσει. Και ειδικότερα επίσης εννοείται ότι το συνολικό αποτύπωμα του franchise των «Επικίνδυνων Αποστολών» κάθε άλλο παρά αμελητέο έχει υπάρξει. Και για να είμαστε και δίκαιοι ως προς τα της αγωνίας και των προαποφασισμένων εκβάσεων, στην πορεία των ταινιών ο Ίθαν χάνει ένα σωρό αγαπημένα πρόσωπα και συνεργάτες, δεν είναι ότι περνάει τα πάντα αβρόχοις ποσί.
Κι επίσης πρόκειται για ταινίες που έχουν φιλοξενήσει μια σειρά από σημαντικές φιγούρες: Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν, Κρίστιν Σκοτ Τόμας, Εμανουέλ Μπεάρ, Μπρένταν Γκλίσον, Τομ Γουίλκινσον, Άντονι Χόπκινς, Βανέσα Κίρμπι, φυσικά Βιγκ Ρέιμς και Σάιμον Πεγκ. Και πάρα πολλοί άλλοι και άλλες. Και τέλος, είτε το επεδίωκαν είτε όχι, είναι ταινίες που καταλήγουν να λειτουργούν και ως μια κιβωτός χρόνου. Μια καταγραφή των χρόνων και των δεκαετιών που περνούν, όχι μόνο πάνω στο πρόσωπο του πρωταγωνιστή τους, αλλά και πάνω στον κόσμο στον οποίο γυρίζονται. Πριν τριάντα χρόνια ζούσαμε σε έναν άλλο κόσμο τεχνολογικά· και μαζί και κοινωνιολογικά και ανθρωπολογικά.
Ωραίο που τα κάνει όλα αυτά τα σταντς. Και μπράβο του και μαγκιά του κι όλα τα σχετικά. Αλλά σκέφτομαι πως είναι ωραίο κυρίως για τον ίδιο. Για το πώς έζησε τη ζωή του. Για τη σχέση του με την αδρεναλίνη, τη σωματικότητα, τον κίνδυνο, το εξτρίμ. Το λέει η καρδούλα του. Και μαζί με την καρδούλα του το λέει και το σώμα του που το διατηρεί σε τόσο σούπερ κατάσταση. Καθαρά κινηματογραφικά όμως, εμένα προσωπικά (και μπορεί κάλλιστα να είναι δική μου παραξενιά) μικρή διαφορά μου κάνει. Δεν είμαι δηλαδή καθόλου σίγουρος τι προσπαθεί να μας πει αυτού του είδους η αλήθεια στην αναπαράσταση. Ότι ο πρωταγωνιστής δεν κλέβει; Μα η ψευδαίσθηση είναι στον πυρήνα του κινηματογράφου. Μέρος της συνολικής αναστολής της δυσπιστίας. Σε ένα βαθμό και συστατικό της ίδιας της κινηματογραφικής τέχνης. Υπό μία έννοια αντίστοιχη κίνηση του να παρουσιάζεται ο ίδιος και να μας μιλά πριν ξεκινήσει η ταινία, είναι το να είναι και ο ίδιος που αιωρείται επί παλαιών αεροπλάνων κρεμάμενος. Σαν να μας λέει μαζί μου δεν χρειάζεται να αναστείλετε καμία δυσπιστία. Με εμένα ευθεία κι απ’ την αρχή εμπιστοσύνη, χωρίς παρακαμπτήριες οδούς. Εγώ ειμί η αλήθεια. Φυσικά και έχει και κάτι παλιομοδίτικα ρομαντικό αυτή η επιμονή στη σωματικότητα, αλλά -με μια δόση εσκεμμένης υπερβολής και συνειδητής προβοκατόρικης διάθεσης- θα έλεγα ότι, από ένα σημείο και ύστερα, αυτού του είδους τα ακροβατικά ταιριάζουν πιο πολύ στο τσίρκο παρά στο σινεμά.
Πιο εντυπωσιακή σκηνή της ταινίας εκείνη που το σώμα του είναι σε εμβρυακή στάση μέσα στον βυθό. Πηγαίνει προς την επιφάνεια αλλά δεν έχει πια και αισθήσεις. Σκέτο σώμα, σώμα σχεδόν ολόγυμνο. Όπως τον γέννησαν. Θα γεννηθεί ξανά; Θα αναστηθεί; Θα αναδυθεί; Πότε έκανε το πρώτο του σταντ ο Τομ Κρουζ; Όταν βγήκε απ’ τη μήτρα της μητέρας του και πρωτοείδε το φως; Πότε αποφάσισε ότι θα γίνει ο Τομ Κρουζ; Πόση στοχοπροσήλωση, πόση θέληση, πόση επιμονή, πόσο πρέπει να γίνεις πρώτα μέσα σου ο Τομ Κρουζ, πριν το καταλάβει στη συνέχεια κι ο πλανήτης; Μην παγώσεις μέσα στο νερό, Τομ. Μην πεθάνεις εκεί. Πρέπει άλλη μια φορά να σωθείς, ώστε άλλη μια φορά να σώσεις τον πλανήτη απ’ τον χαμό του, άλλη μια φορά το σινεμά απ’ τον δικό του.
