Δύο βιβλία για την τέχνη που έρχονται να μιλήσουν στους μικρούς αναγνώστες. Αλλά και δύο διαφορετικοί δρόμοι προς την ίδια ανακάλυψη. Γιατί, αν και λειτουργούν και τα δύο σαν «πύλες» προς την τέχνη, το ένα είναι φιλοσοφικό και ανατρεπτικό, ενώ το άλλο παιγνιώδες και εισαγωγικό.
Τα βιβλία «Εκδρομή στην Τέχνη» και «Το πρώτο μου Bιβλίο για την Tέχνη», δημιουργούν μαζί κάτι πολύτιμο: έναν μικρό αναγνώστη που δεν φοβάται να σταθεί μπροστά σε έναν πίνακα και να σκεφτεί. Να παρατηρήσει. Να απορήσει. Να ερμηνεύσει.
[ 1 ]
Εκδρομή στην Τέχνη | Εκδόσεις Παπαδόπουλος
Ο Χένρι πηγαίνει εκδρομή σε μια μεγάλη πινακοθήκη. Δεν το κάνει καθόλου κέφι. Θα προτιμούσε να βρίσκεται δίπλα στη θάλασσα και να μαζεύει κοχύλια. Στο μυαλό του γυρίζει διαρκώς η ίδια ερώτηση: τι γυρεύει εκεί; Κοιτάζει γύρω του και απορεί. Τίποτα δεν μοιάζει λογικό, ούτε γνώριμο, ούτε οικείο. Όλα φαίνονται ανεξήγητα. Πόσα είδη σούπας τελικά υπάρχουν; Γιατί μια γυναίκα σε έναν πίνακα έχει τα μάτια της σε «λάθος» σημείο; Και γιατί τα ρολόγια λιώνουν;
Κάτι όμως αλλάζει όταν ο Χένρι στέκεται μπροστά σε έναν πίνακα με το πιο τέλειο μπλε. Ένα μπλε που του θυμίζει μύρτιλα, θάλασσα, καλοκαιρινούς ουρανούς, πεταλούδες, γαλάζιες κίσσες. Δεν χρειάζεται να το «ερμηνεύσει». Το νιώθει. Και ύστερα ένα δωμάτιο με μία μόνη καρέκλα. Φυσικά πρόκειται για καρέκλα. Μα γιατί δίπλα της υπάρχει το ερώτημα: «Είναι μια καρέκλα;» Πόσο περίεργο. Ο Χένρι έχει κουραστεί και αποφασίζει να καθίσει. Και τότε ξεκινά μια αλυσιδωτή έκρηξη φαντασίας. Μια μικρή επανάσταση μέσα στο μουσείο.
Το βιβλίο της Isabelle Marinov είναι μια τρυφερή και ευφυής ιστορία μύησης στην τέχνη. Χωρίς διδακτισμό, χωρίς βαρύγδουπες αναλύσεις. Με χιούμορ και σεβασμό στην παιδική απορία. Αυτό που το κάνει να ξεχωρίζει -και νομίζω πως θα το εκτιμήσουν ιδιαίτερα και οι γονείς- είναι ότι δεν προσπαθεί να πείσει το παιδί πως όλα είναι αριστουργήματα. Αντίθετα, του δίνει χώρο να αναρωτηθεί. Να αμφισβητήσει. Να γελάσει. Να νιώσει.
Οι εικονογραφήσεις είναι γεμάτες μικρές «κρυφές» αναφορές που θα χαρούν και οι μεγαλύτεροι αναγνώστες: από τον René Magritte και τον Pablo Picasso μέχρι τον Salvador Dalí, τον Piet Mondrian, τον Andy Warhol και τον Yves Klein. Οι σελίδες λειτουργούν σαν μια μικρή, παιχνιδιάρικη ξενάγηση στη μοντέρνα και σύγχρονη τέχνη.
Το βιβλίο δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις. Ανοίγει τον χώρο της απορίας. Θέτει, με απλότητα και χιούμορ, το ερώτημα που απασχολεί και τους ενήλικες: τι κάνει κάτι «τέχνη»; Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο σημαντικό: ότι επιτρέπει στο παιδί να πει «αυτό δεν μου αρέσει» και να καταλάβει πως η τέχνη δεν είναι διαγώνισμα σωστού και λάθους. Είναι εμπειρία. Θα μπορούσε να γίνει η ιδανική αφετηρία για ένα μάθημα τέχνης, για μια συζήτηση «Μεγάλης Σκέψης» στο σχολείο, ή απλώς για μια οικογενειακή κουβέντα μετά από μια επίσκεψη σε μουσείο. Ένα βιβλίο που μας δίνει άδεια να σκεφτούμε ξανά τι σημαίνει τέχνη.
Οι δημιουργοί πίσω από το βιβλίο
Η Isabelle Marinov ήταν μόλις εννέα ετών όταν οι γονείς της τής χάρισαν μια κόκκινη γραφομηχανή για τα γενέθλιά της. Από εκείνη τη στιγμή άρχισε να γράφει ιστορίες στα γερμανικά και στα λουξεμβουργιανά, τη μητρική της γλώσσα. Ωστόσο, χρειάστηκε να περάσουν χρόνια -και να γεννηθεί ο πρώτος της γιος- για να επιστρέψει ολοκληρωτικά στη συγγραφή. Είναι μέλος της SCBWI (Society of Children’s Book Writers and Illustrators) και υπήρξε υπότροφος Παιδικής Λογοτεχνίας στο Stony Brook University της Νέας Υόρκης (2017–18). Στα βιβλία της διακρίνει κανείς μια βαθιά πίστη στη δύναμη της παιδικής απορίας.
Η Olga Shtonda είναι μια βραβευμένη εικονογράφος από το Χάρκοβο της Ουκρανίας. Το εικαστικό της σύμπαν συνδυάζει τεχνικές χαρακτικής, μελάνι, μολύβι, κολάζ και ψηφιακή επεξεργασία, δημιουργώντας εικόνες που πάλλονται από κίνηση και φαντασία. Σήμερα βρίσκεται στο Μεξικό, όπου ταξίδεψε για να επισκεφθεί μια φίλη της, δύο μόλις εβδομάδες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Από τότε, η επιστροφή στην πατρίδα της παραμένει αβέβαιη.
Συγγραφέας : Isabelle Marinov
Εικονογράφος: Olga Shtonda
Μεταφραστής: Μαρία Κωνσταντοπούλου
[ 2 ]
Το πρώτο μου Bιβλίο για την Tέχνη | Εκδόσεις Μεταίχμιο
Εδώ η προσέγγιση είναι διαφορετική: διαδραστική, άμεση, σχεδόν παιχνιδιάρικη. Μέσα από 20 πίνακες και γλυπτά, το παιδί γνωρίζει σχήματα, χρώματα, έννοιες όπως πορτρέτο και αφηρημένη τέχνη.
Στο Καλοκαίρι του Giuseppe Arcimboldo τα φρούτα και τα λαχανικά μεταμορφώνονται σε πρόσωπο. Ένα κολοκυθάκι γίνεται μύτη, ένα ροδάκινο μάγουλο, μπιζέλια δόντια. Το βιβλίο δεν μένει στην πληροφορία· ρωτά: μπορείς να τα ονομάσεις; Και ξαφνικά η τέχνη γίνεται παιχνίδι αναγνώρισης.
Στο Κυριακάτικο απόγευμα στο νησί της Γκραντ Ζατ του Georges Seurat το παιδί καλείται να πλησιάσει. Να δει τις μικρές κουκκίδες. Να μάθει τη λέξη «πουαντιγισμός» χωρίς να τρομάξει από αυτήν. Να καταλάβει πως ένας πίνακας μπορεί να χρειάστηκε δύο χρόνια δουλειάς και πως η υπομονή είναι κι αυτή μέρος της τέχνης.
Και έπειτα, η λευκή αρκούδα του François Pompon. Ένα γλυπτό λιτό, καθαρό, σχεδόν ήσυχο. «Την αναγνώρισες;» ρωτά το βιβλίο. Γιατί η τέχνη δεν είναι μακρινή. Είναι κάτι που μπορούμε να δούμε, να ονομάσουμε, να πλησιάσουμε. Και αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα του βιβλίου. Όχι να κατανοήσουμε αλλά να πλησιάσουμε και να παρατηρήσουμε. Να εξοικειωθούμε. Να μεταμορφώσει το μουσείο σε ένα μέρος περισσότερο διασκεδαστικό και λιγότερο τρομακτικό. Και ένα έργο να το κάνει να μοιάζει με ένα παιχνίδι ανακάλυψης.
Η δομή του βιβλίου είναι απλή και έξυπνη: Παρατήρηση, μια μικρή πληροφορία, μια ερώτηση και ανακάλυψη. Μαθαίνουμε τι είναι πορτρέτο, τι σημαίνει αφηρημένη τέχνη, τι είναι τεχνική. Αλλά όλα δίνονται σε δόσεις που χωρούν στο βλέμμα ενός παιδιού τεσσάρων ετών.
Συγγραφέας: Ελέν Λε Ενό (Helene Le Heno)
Μετάφραση: Κωνσταντίνα Αρμενιάκου
