Η σχέση του Αντώνη Κούρκουλου με την Art Athina μετράει χρόνια, ξεκινάει από το 2003, τώρα το 2025 κι εδώ και τρία χρόνια έχει αναλάβει τη γενική διεύθυνση της μεγαλύτερης ετήσιας συνάντησης των εικαστικών τεχνών στην Ελλάδα και μίας από τις πιο μακροβιότερες φουάρ της Ευρώπης. Η Art Athina 2025 είναι έτοιμη να ανοίξει τις πύλες του Ζαππείου (18 έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2025) κι εμείς αναμένουμε να περιηγηθούμε στο αγαπημένο αυτό τοπόσημο της Αθήνας ανάμεσα στα έργα 72 αιθουσών τέχνης από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Και όχι μόνο φυσικά, γιατί και το παράλληλο πρόγραμμά της με projects, περφόρμανς και δημόσιες συζητήσεις με διεθνείς προσωπικότητες, ξεχωριστό αφιέρωμα για το design, είναι τα πολλά κερασάκια σε αυτή την τούρτα που περιμένουμε κάθε χρονιά να δούμε τι θα βγει από μέσα της, καθιστώντας την Art Athina έναν ζωντανό χώρο έκφρασης.
Εμείς μιλήσαμε με τον γενικό διευθυντή της Art Athina, Αντώνη Κούρκουλο για την πολυετή σχέση του με τη φουάρ, τι αγαπά σε αυτήν και όλα όσα ξεχωρίζει στο πρόγραμμα της Art Athina 2025:
Τρίτη συνεχόμενη χρονιά ως γενικός διευθυντής της Art Athina, πώς προέκυψε αυτή η απόφαση, πώς θυμάστε να έχετε ξεκινήσει και σε ποιο σημείο βρίσκεστε όσον αφορά στη συνέχιση κι εξέλιξη της διοργάνωσης.
Η σχέση μου με την Art Athina ξεκινάει από τα φοιτητικά μου χρόνια. Το 2003 συμμετείχα για πρώτη φορά ως εθελοντής στην ομάδα της. Ήταν η πρώτη μου επαφή με την φουάρ. Φτιάχναμε τις προσκλήσεις στο γραφείο της Μαρίας Παναγίδου και τις πηγαίναμε στο ταχυδρομείο στην πλατεία Συντάγματος. Το 2004 ταξίδεψα με την ομάδα στη Μαδρίτη, με την ευκαιρία της ARCO, όπου η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα. Από εκείνα τα χρόνια αγάπησα τον θεσμό, το ομαδικό του πνεύμα και όσα προσέφερε και συνεχίζει να προσφέρει στην εικαστική σκηνή της Αθήνας. Το 2017, σε μια χρονιά ανανέωσης για τη φουάρ, κλήθηκα να αναλάβω τον γενικό συντονισμό της. Το 2023 η πρόεδρος Γιάννα Γραμματοπούλου και το διοικητικό συμβούλιο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης μου εμπιστεύτηκαν τη γενική διεύθυνση της Art Athina. Όπως και στην πρώτη μου επαφή παραμένουμε μια μικρή ομάδα με ένα μεγάλο όραμα και ακόμα μεγαλύτερη συναίσθηση του έργου που υπηρετούμε. Ευτυχώς τώρα έχουμε ίντερνετ και δεν χρειάζεται να πηγαίνουμε στο ταχυδρομείο στο Σύνταγμα. Αυτό που μένει ίδιο είναι η αγωνία μας να κάνουμε κάθε διοργάνωση καλύτερη από την προηγούμενη χωρίς ευτυχώς να γίνεται αυτοσκοπός.
Στη φετινή Art Athina, ποιο ήταν το σκεπτικό με το οποίο κινηθήκατε για τη δομή όλων των προγραμμάτων.
Από την ίδρυση του θεσμού το 1993 στον πυρήνα της Art Athina βρίσκονται τα μέλη του Πανελληνίου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης. Η ταυτόχρονη παρουσία όλων των συμμετεχόντων από την Ελλάδα και το εξωτερικό δημιουργεί μια εξαιρετική δυναμική ζυμώσεων και αλληλεπίδρασης. Η φετινή Art Athina σηματοδοτεί μια εξέλιξη στον χαρακτήρα και τη φιλοσοφία της φουάρ. Ενισχύουμε την ενότητα του design που επιμελούνται η Τίνα Δασκαλαντωνάκη και ο Μάνθος Καλούμενος, σταθερά υποστηρίζουμε τους ανεξάρτητους χώρους και τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που φέτος επιμελείται η Οντέτ Κουζού και δίνουμε περισσότερη βαρύτητα στην ενότητα των performances σε συνέργεια με το Flux Labortory και επιμέλεια του Νικόλα Βαμβουκλή.
Ταυτόχρονα επενδύουμε σε νέες συνέργειες όπως το δημόσιο πρόγραμμα των φετινών συζητήσεων Art Athina Art for Tomorrow Talks Powered by TATOΪ Club που συνεπιμελούνται η Μαριλένα Κουτσούκου, Διευθύντρια Ανάπτυξης της Art Athina και η Kim Conniff Taber, Διευθύντρια Σύνταξης του Art for Tomorrow.
Για πρώτη φορά η Art Athina εισάγει στο πρόγραμμα της την ενότητα Editions. Σε συνεργασία με τo Athens Art Book Fair θα παρουσιάσουμε τα καλύτερα δείγματα της εγχώριας παραγωγής καλλιτεχνικών εντύπων, μιας σκηνής που πραγματικά ανθίζει τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας.
Για την Art Athina 2025 ποια είναι τα σημεία που ξεχωρίζετε στο πρόγραμμά της και είστε ιδιαίτερα ικανοποιημένος που θα συμβούν ή γιατί όχι και αδημονείτε;
Χωρίς υπερβολή είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι για το σύνολο του προγράμματος της φετινής διοργάνωσης. Θα σταθώ στη συνεργασία μας με το Flux Laboratory. Σε αυτό το πλαίσιο και σε συνεργασία με το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και τον Κωνσταντίνο Ρήγο, θα παρουσιάσουμε ένα απόσπασμα από την παράσταση Golden Age στο περιστύλιο του Ζαππείου. Επίσης θα έχουμε τη χαρά να έχουμε μαζί μας τον Ari Seth Cohen, καταξιωμένο φωτογράφο, συγγραφέα και δημιουργό του Advanced Style, ενός πρότζεκτ αφιερωμένου στη θετική προσέγγιση της γήρανσης. Από το 2008 φωτογραφίζει γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας δημιουργώντας ένα παγκόσμιο κίνημα ορατότητας και ελευθερίας. Στην Art Athina θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε μέρος από την τελευταία του δουλειά BFF και για δύο ημέρες οι επισκέπτες της φουάρ θα έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν σε διαδραστικά δρώμενα μαζί με μια από τις πιο εμβληματικές μούσες του, την Judith Boyd.
Σίγουρα επίσης θα σταθώ στη συνεργασία με τo Athens Art Book Fair που είναι ο πρώτος θεσμός στην Ελλάδα που ασχολείται αποκλειστικά με καλλιτεχνικές εκδόσεις. Πρόκειται για μια σημαντική πρωτοβουλία, ένα ανεξάρτητο, artist-run εγχείρημα που στοχεύει στην προώθηση και υποστήριξη της εγχώριας παραγωγής καλλιτεχνικών εντύπων, στη δημιουργία μιας σκηνής γύρω από τις ανεξάρτητες εκδόσεις και στη δημιουργία συνδέσμων με αντίστοιχες εκδοτικές πρακτικές στο εξωτερικό. Θα παρουσιαστεί στις αρχές Οκτωβρίου στη στοά Τρίστρατο στο κέντρο της Αθήνας. Με μεγάλο ενθουσιασμό ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή μας να παρουσιάσουν στην Art Athina μια συμπυκνωμένη εκδοχή του προγράμματός τους.
Τι αγαπάτε στην Art Athina;
Την πολυφωνία της, το κοινό όραμα που έχουμε όλοι στην ομάδα και το γεγονός ότι αποτελεί έναν θεσμό που συνέχεια επανεφευρίσκει τον εαυτό του και παραμένει επίκαιρος και φρέσκος.
Τι ερωτήματα και προβληματισμούς θέτει φέτος στο «τραπέζι» της η Art Athina;
Θα δανειστώ τον τίτλο που δίνει ο Νικόλας Βαμβουκλής στην ενότητα των performance. Now what. Και τώρα τι; Δεν βρισκόμαστε και στην καλύτερη εποχή της ανθρωπότητας. Όπως γράφει και ο ίδιος στο επιμελητικό του κείμενο το “Now what” δεν υπόσχεται συμπεράσματα. Δημιουργεί χώρο, όσο προσωρινός και αν είναι, για να γεννηθεί κάτι διαφορετικό. Ένας κοινός παλμός. Μια απαλή εξέγερση. Μια κίνηση που δεν ξέρουμε ακόμη πώς να ονομάσουμε. Και αυτό από μόνο του αρκεί.
Από τη μέχρι τώρα εμπειρία σας ποια θέση έχει η Art Athina ως γεγονός στον εικαστικό χάρτη και ποια η ανταπόκρισή της στους επισκέπτες της.
Ιστορικά η Art Athina και κατ’ επέκταση οι αίθουσες τέχνης αποτελούσαν τη μοναδική επαφή του ελληνικού κοινού με τη σύγχρονη τέχνη. Οι καιροί ευτυχώς έχουν αλλάξει με το δυναμικό πρόγραμμα του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονής Τέχνης και άλλες σημαντικές ιδιωτικές πρωτοβουλίες όπως ο ΝΕΟΝ. Για την Αθήνα η έκθεση αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία, η οποία δεν έχει κεφαλοποιηθεί πλήρως. Βλέπουμε φουάρ που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την πόλη στην οποία πραγματοποιούνται. Είμαστε μια φουάρ με έντονο το στοιχείο της εντοπιότητας και αυτό ακριβώς το στοιχείο είναι το ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα. Η Art Athina είναι μια συνάντηση, όπου το σύνολο της ελληνικής εικαστικής σκηνής παρουσιάζει τα καλύτερα δείγματα της ετήσιας παραγωγής σε συνδυασμό με πολύ ενδιαφέρουσες προτάσεις από το εξωτερικό. Ένα γεγονός που δεν μετριέται μόνο με την επιτυχία των αριθμών, αλλά κυρίως με το αποτύπωμα που αφήνει στην πόλη και στη μνήμη όσων συμμετέχουν.
Μοιραστείτε την αγαπημένη σας στιγμή στη διοργάνωση της Art Athina.
Το στήσιμο της έκθεσης, η πραγμάτωση όλων αυτών που σχεδιάζαμε τον τελευταίο χρόνο και φυσικά η, ελπίζω, θετική ανταπόκριση των επισκεπτών, οι οποίοι με την παρουσία τους κάνουν την Art Athina μια αληθινή γιορτή της σύγχρονης τέχνης στην καρδιά της Αθήνας.
