«Το μέλλον είναι ήδη εδώ αλλά δεν θα κατανείμει τις ευκαιρίες του με βάση την ισότητα» έχει δηλώσει ο συγγραφέας Γουίλιαμ Γκίμπσον για την τεχνητή νοημοσύνη και έχει απόλυτο δίκιο. Πώς προετοιμάζονται χώρες, οργανισμοί, φορείς αλλά και κοινωνίες ολόκληρες γι’ αυτές τις κατακλυσμιαίες αλλαγές που μπορεί να οδηγήσουν στην αύξηση των ανισοτήτων; Κυρίως, πώς θα οικοδομηθεί ένα νέο είδος κοινωνικού συμβολαίου όπου οι σημερινοί πολίτες θα αισθάνονται πως μπορεί να καλλιεργηθεί η έννοια της εμπιστοσύνης στην εποχή των αλγορίθμων;
Να μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα που συζητήθηκαν στις 10 Απριλίου στο 10ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, στο πλαίσιο του πάνελ παρουσίασης της εταιρικής υπευθυνότητας της Τράπεζας Πειραιώς με τίτλο “Building Trust: Piraeus in the Age of Algorithms”. Ομιλητές ήταν ο CEO της Τράπεζας, κ. Χρήστος Μεγάλου, η κα Αναστασία Σιάπκα, Νομικός και Ερευνήτρια, Research Fellow, KU Leuven Centre for IT & IP Law, η οποία εστιάζει υπό το πρίσμα της αριστοτελικής φιλοσοφίας στο καίριο ζήτημα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και του μέλλοντος της εργασίας, ο κ.Χαράλαμπος Τσέκερης, κύριος Ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, με γνωστικό αντικείμενο την Κοινωνιολογία και Ηθική της Τεχνολογίας, προεδρεύων της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής και μέλος της Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη αλλά και ο κ. Γιωργος Νικολετάκης, ιδρυτής και CEO της 100mentors. Τη συζήτηση συντόνιζε η δημοσιογράφος Μαργαρίτα Πουρνάρα
Ο κ. Μεγάλου αναφέρθηκε στον κομβικό ρόλο που μπορεί να παίξει η τράπεζα ως ένας φορέας με βαρύτητα στην Ελλάδα καθώς είναι ενεργό μέλος του οικονομικού οικοσυστήματος με 8.000 εργαζόμενους σε όλα τα μέρη της ελληνικής επικράτειας. Ξεκινώντας από αυτούς, μιας και εκπαιδεύονται στα καινούρια εργαλεία που προσφέρει η τεχνολογία, η Πειραιώς μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον εκδημοκρατισμό και τη διάχυση των νέων ψηφιακών δυνατοτήτων προς την κοινωνία. Η τράπεζα ήδη έχει υιοθετήσει την ΤΝ για να δώσει πολλές λύσεις από θέματα εποπτείας νομικών συμβολαίων ακόμα και σε ζητήματα επικοινωνίας και βέλτιστης εξυπηρέτησης των πελατών μέσα από τα chatbot. Ήδη την περασμένη χρονιά εξοικονομήθηκαν 100 εκατομμύρια ευρώ, όπερ σημαίνει ότι επηρεάστηκε άμεσα και η παραγωγικότητα του φορέα.
Ωστόσο, όπως επισήμανε ο κ. Μεγάλου, το πιο σημαντικό είναι ο τρόπος με τον οποίον θα υιοθετηθούν νέα μοντέλα και χρήσεις της ΤΝ, η οποία θα αλλάξει τον κόσμο με την ίδια ισχύ που τον άλλαξε κάποτε η βιομηχανική επανάσταση. Ο κύριος παρονομαστής θα πρέπει να παραμένει πάντοτε ο ανθρώπινος παράγοντας μιας και η ΤΝ δεν μπορεί να τον υποκαταστήσει αλλά μπορεί να τον βοηθήσει στην εργασία, κάτι που πάντα έκανε η τεχνολογία. Ως παράδειγμα έφερε και την εισαγωγή των μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης που όταν πρωτοτοποθετήθηκαν, πολλοί είχαν εκφράσει τον φόβο τους ότι θα αντικαταστήσουν πλήρως τους υπαλλήλους μιας τράπεζας. Και όμως όχι μόνο δεν έγινε κάτι τέτοιο αλλά χάρις σε αυτά, χρειάστηκε να προσληφθούν και υπάλληλοι που φροντίζουν καθημερινά να τα εφοδιάζουν με μετρητά. Ο CEO της Πειραιώς έδωσε έμφαση στην ηθική ηγεσία μιας και οι επικεφαλής είναι αυτοί που θα κληθούν να πάρουν τις πιο κρίσιμες αποφάσεις για την υιοθέτηση συστημάτων ΤΝ. Χαρακτηριστικά ανέφερε: «Όπως είπε και ο Τζέιμς Μακγκρέγκορ Μπερνς, διαχωρισμένη από την ηθική, η ηγεσία είναι απλώς διαχείριση. Στην περίπτωσή μας κάναμε πράξη την ηθική ηγεσία αυτά τα οχτώ χρόνια δίνοντας στον οργανισμό μας την ευκαιρία να περάσει με αξιώσεις και ισχύ σε μια νέα εποχή».
Ποιος καταλληλότερος να μιλήσει για την ΤΝ και την ηθική ηγεσία από την Αναστασία Σιάπκα που κατάφερε να συγκεράσει νομική και αριστοτελική φιλοσοφία στη δική της τοποθέτηση. Αναφέρθηκε στην έννοια του «Μηδέν Άγαν», στην αριστοτελική μεσότητα αλλά και στη διαφορά του δεινού από τον σώφρονα ηγέτη. Ο πρώτος βρίσκει τον κατάλληλο τρόπο να πετύχει τον σκοπό του, ενώ ο δεύτερος βρίσκει και τον σωστό τρόπο αλλά και τον σωστό σκοπό. Η Αναστασία Σιάπκα που είναι διακεκριμένη επιστήμονας στο πεδίο αυτό και έχει κερδίσει τον θαυμασμό ξεκινώντας από το Κιλκίς και το ελληνικό δημόσιο σχολείο και πανεπιστήμιο για να πετύχει ευρωπαϊκές διακρίσεις, υπογράμμισε με τη σειρά της πως το πιο σπουδαίο στην εποχή της ΤΝ είναι να χρησιμοποιηθεί η τεχνολογία κατά τέτοιο τρόπο ώστε η ανάπτυξη να έρθει μέσα από σεβασμό ηθικών αρχών, γιατί στο επίκεντρο θα είναι ο ίδιος ο άνθρωπος που θα παίρνει τις αποφάσεις, όχι μια μηχανή.
Στο εθνικό σχέδιο της Ελλάδας για τη νέα εποχή αναφέρθηκε ο κ. Τσέκερης ως μέλος δυο σημαντικών επιτροπών που επιβλέπονται από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό. Έδωσε έμφαση στην προετοιμασία που κάνει η χώρα μας με το νέο εργοστάσιο ΤΝ, ένα από τα 7 που θα δημιουργηθούν στην Ευρώπη αλλά και τον υπερυπολογιστή Δαίδαλο που θα μας δώσει υπολογιστική επάρκεια για το εγχείρημα αυτό. Αυτό που προβάλει ως προτεραιότητα αυτήν την στιγμή για τον ίδιο είναι να επενδύσουμε όχι μόνον στις μηχανές, αλλά στο ανθρώπινο ψηφιακό ταλέντο, να διδάξουμε δηλαδή στους σημερινούς πολίτες εκείνες τις απαραίτητες αρετές έτσι ώστε να μην φοβούνται τις αλλαγές που θα φέρει η τεχνολογία. Ανάμεσά τους είναι η ευελιξία, η επανεκπαίδευση για να αποκτήσουν και άλλες δεξιότητες, η προσαρμοστικότητα. Άλλωστε με βάση έρευνες που έχουν γίνει το 2030 ένα μεγάλο ποσοστό των δεξιοτήτων που έχει κατακτήσει ο καθένας από εμάς στην εργασία του θα θεωρείται απαρχαιωμένο. Αυτό όμως μας δίνει την ευκαιρία να αναδιοργανωθούμε και να μάθουμε καινούρια πράγματα, όπως άλλωστε επιτάσσει και η δια βίου μάθηση που θα γίνει πιο απαραίτητη από ποτέ.
Ο Γιώργος Νικολετάκης, ειδικός στον τομέα του mentoring, με τη σειρά του επεσήμανε ότι τα άτομα που εργάζονται για να δημιουργήσουν τα νέα εργαλεία της ΤΝ πρέπει να έχουν ως βασική αρχή αυτά να υπηρετούν τον άνθρωπο και όχι να συμβαίνει το αντίθετο. Έφερε μάλιστα το παράδειγμα των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης όπου εκεί έχει χαθεί αυτή η ισορροπία ίσως διότι όσοι τα έφτιαξαν δεν σκέφτηκαν πού θα μπορούσε να οδηγήσει η χρήση τους. Κατέληξε πάντως ότι η μαθητεία, το mentoring δεν μπορεί να γίνει από ένα μηχάνημα διότι είναι μια βαθιά ανθρώπινη σχέση μεταξύ δασκάλου και μαθητή.
