Στα Σταυροδρόμια του λαβυρίνθου, τον πρώτο τόμο της ομότιτλης σειράς, περιλαμβάνονται κείμενα του Καστοριάδη σχετικά με την ψυχανάλυση, τη γλώσσα, τις κοινωνικές επιστήμες, την τεχνολογία, την πολιτική οικονομία, τομείς οι οποίοι διαχρονικά απασχόλησαν τη σκέψη και το έργο του.
Τι είναι η ψυχή – και σε ποιο βαθμό και υπό ποιες συνθήκες μας υποχρεώνει η ψυχανάλυση να τη σκεφτόμαστε διαφορετικά; Τι είναι το μαθηματικό, το βιολογικό, το φυσικό, το κοινωνικο-ιστορικό αντικείμενο – και πώς παραδίδεται στη νεωτερική επιστήμη, αλλά συγχρόνως και πώς ξεφεύγει από αυτή; Με αφετηρία τι, μπορούμε να μιλάμε για δικαιοσύνη, ισότητα, οικονομία, πολιτική; Πρόκειται για μερικά από τα ερωτήματα με τα οποία καταπιάνεται ο Καστοριάδης στα τρία κύρια μέρη αυτού του βιβλίου ‒Ψυχή, Λόγος, Κοινωνία‒ σε μια προσπάθεια επανεξέτασης και ανανέωσής τους.
«Θα μένει πάντοτε ανοιχτό το ζήτημα της ολικής δικαιοσύνης, της διάπλασης / μόρφωσης των ατόμων, της παιδείας με το ευρύτερο και βαθύτερο νόημα της λέξης, του εκκοινωνισμού της ψυχής, το οποίο δεν θα το λύσει ποτέ αυτομάτως ή αυθορμήτως καμιά “καθολική άνθιση” των ατόμων, αφού η οποιαδήποτε άνθιση μπορεί να υπάρξει μόνο μέσω της κοινωνικής κατασκευής του ατόμου. Και θα μένει πάντοτε ανοιχτό, οποιαδήποτε και αν είναι η κατάσταση “αφθονίας” της κοινωνίας, το ζήτημα της διανεμητικής δικαιοσύνης, του ορισμού του μεριστού και του μερισμού του, αφού θα υπάρχει πάντοτε το ζήτημα της οροθέτησης της ατομικής σφαίρας, του δικαίου και των δικαιωμάτων του ατόμου των συσχετικών με την ίδια του τη ζωή και με τα μέσα που του παρέχονται για να την ζει […].
Η απόσταση που χωρίζει την ιδέα μιας κοινωνίας στην οποία οι άνθρωποι δεν θα σκοτώνουν ο ένας τον άλλο για λίγα χρήματα, από την ιδέα μιας κοινωνίας στην οποία ανάγκες και πόθοι όλων και του καθενός χωριστά θα εναρμονίζονται αυθόρμητα, είναι τεράστια· είναι η απόσταση που χωρίζει ένα ιστορικό πολιτικό πρόταγμα από ένα ασυνάρτητο αποκύημα της φαντασίας.» Κορνήλιος Καστοριάδης
