Ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου παρουσιάζει στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, την Παρασκευή 28 και το Σάββατο 29 Αυγούστου, το έργο «Ίων» του Ευριπίδη σε μετάφραση, σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία του Θωμά Μοσχόπουλου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.
Ο Ίωνας κινείται ανάμεσα στο τραγικό και το κωμικό, το ιδιωτικό και το δημόσιο, τον μύθο και τον ρεαλισμό, δημιουργώντας μία ξεχωριστή θεατρική συνθήκη. Τραγωδία με κωμικά επεισόδια και αίσιο τέλος, ο Ίωνας πραγματεύεται έννοιες όπως είναι η ταυτότητα, η νομιμότητα, η πάλη των τάξεων, η εξαπάτηση, η σεξουαλική βία, η επιβεβλημένη εξουσία, η ηθική θεών και αρχόντων.
Σε αυτό το έργο ο τραγωδός εκφεύγει από το παραδοσιακό καθώς δεν εστιάζει σε ηρωικούς άρχοντες. Τοποθετεί στο επίκεντρο μία κακοποιημένη γυναίκα και το νόθο της παιδί, εκθέτοντας την αθέατη πλευρά και τους ηθικούς συμβιβασμούς των ευγενών, ενώ αμφισβητεί την άμεμπτη εικόνα των θεών. Η λύση είναι κάθε άλλο παρά τραγική, αφού προμηνύει το δοξασμένο μέλλον του «ήρωα», του μυθικού γενάρχη των Ιώνων.
Η καταγωγή, η ταυτότητα, το ανήκειν όπως και τα ήθη θεών και αρχόντων, βρίσκονται στο επίκεντρο της παράστασης και τίθενται διαρκώς υπό αμφισβήτηση. Σε μια κοινωνία που διαμάχεται, από τα χρόνια του Ευριπίδη μέχρι και σήμερα, με τις έννοιες της ηθικής, της νομιμότητας, του δίκαιου και της δικαιοσύνης, η σκηνοθετική πρόταση του Θωμά Μοσχόπουλου ωθεί το κοινό σε αποδόμηση πεποιθήσεων και αναστοχασμό.
Η Στέλα Φυρογένη στον ρόλο της Κρέουσας, της βιασμένης πριγκίπισσας και αργότερα βασίλισσας και προγόνου των Ιώνων, ο Νεοκλής Νεοκλέους ως ο Ξούθος, ο μη Αθηναίος νέος βασιλιάς της Αθήνας και στον ομώνυμο ρόλο ο Γιάννης Τσουμαράκης ως ο νόθος γιος και αργότερα γενάρχης, αποτελούν το βασικό τρίγωνο του μύθου.
ΤΟ ΕΡΓΟ
Η Κρέουσα, η όμορφη κόρη του -κατά τον μύθο- ιδρυτή της πόλης των Αθηναίων βασιλιά Ερεχθέα, εξαπατήθηκε και βιάσθηκε από το θεό Απόλλωνα. Συνέπεια του βιασμού μία ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη από την οποία γεννήθηκε ένα αγόρι.
Η Κρέουσα σε αντίδραση και «τιμωρία» προς τον βιαστή θεό εγκαταλείπει το παιδί της σε μια σπηλιά, το οποίο σώζει, εν αγνοία της, ο θεός-γεννήτοράς του και αναθέτει στον Ερμή να το μεταφέρει στο μαντείο του στους Δελφούς. Το παιδί, χωρίς όνομα και καταγωγή, που ωστόσο ανατρέφει σαν δικό της η Πυθία υπηρετεί με αφοσίωση το Ιερό του Απόλλωνα, θεωρώντας ότι «ανήκει στον θεό».
Στο μεταξύ η Κρέουσα έχει παντρευτεί τον μη Αθηναίο, νέο βασιλιά της Αθήνας Ξούθο, ξένο και ως προς τις αθηναϊκές αξίες. Το βασιλικό ζευγάρι μετά από χρόνια ατεκνίας παίρνει την απόφαση να ζητήσει μαντεία από τους Δελφούς. Ο Απόλλωνας, με σκοπό να επιστρέψει ο νεαρός στη μητρική του εστία και στο βασιλικό μέλλον που του «ανήκει», δίνει ψευδή χρησμό στον Ξούθο ότι «έχει γιο» (από ατασθαλίες του παρελθόντος) και πως το παιδί αυτό είναι ο έφηβος που θα συναντήσει βγαίνοντας από το ιερό.
Ευχαριστημένος από τον χρησμό και την αναπάντεχη απόκτηση κληρονόμου ο Ξούθος εξερχόμενος του ναού συναντά τον νεαρό και του δίδει το όνομα Ίων (ιών = ερχόμενος). Η Κρέουσα στο άκουσμα του χρησμού καταβάλλεται από θυμό και εκδικητική μανία αφού με παρέμβαση του θεού-βιαστή της ο σύζυγός της αποκτά υιό που «δεν είναι και δικός της κληρονόμος».
Μηχανεύεται τη δολοφονία του Ίωνα που για καλή τύχη και των δύο, μάνας και παιδιού, η απόπειρα αποτυγχάνει. Το δολοφονικό της σχέδιο αποκαλύπτεται και για διπλή της τύχη αποτυγχάνει και η καταδικαστική της εκτέλεση. Θριαμβεύει η αποκάλυψη της ταυτότητας, κατά συνέπεια και της συγγένειας μάνας – παιδιού. Η Αθηνά, ως από μηχανής θεός δίνει τη λύση και προαναγγέλλει το θριαμβευτικό μέλλον όχι μόνο του Ίωνα αλλά και όλων των ελληνικών φυλών.
