Κείμενο: Τώνια Καράογλου
Συμβαίνει καμιά φορά, ακόμη και σε αυτή την εποχή της ταχύτατης διάδοσης της πληροφορίας και της υπερπληροφόρησης, να συντελούνται θεατρικά γεγονότα που δεν τυγχάνουν της προβολής που αξίζουν κι έτσι να διαφεύγουν της προσοχής μας. Όχι, μάλιστα, γεγονότα που αφορούν μικρές «περιθωριακές» ομάδες, αλλά εγχειρήματα που απλώνονται στο χρόνο και το χώρο, αποτελούν δηλαδή προϊόντα μακράς διαδικασίας και εμπλέκουν καλλιτέχνες παγκοσμίως. Αυτό συμβαίνει με την παράσταση «Υπέροχο μετά», μια συμπαραγωγή Ελλάδας, Λιθουανίας και Μεξικού που ανεβαίνει στο Bios για τρεις βραδιές σε σκηνοθεσία Cezaris Grauzinis.
Το «Υπέροχο μετά» έχει μια μεγάλη ιστορία πίσω του, για την οποία ελάχιστα γράφτηκαν στον ελληνικό Τύπο όπως μαρτυρά και μια «βόλτα» στο Διαδίκτυο. Δεν πρόκειται για μια «σκέτη» παράσταση, αλλά για το αποτέλεσμα μιας συλλογικής, διαπολιτισμικής δημιουργικής διαδικασίας, που ξεκίνησε την άνοιξη του 2012 και αναπτύχθηκε μέσα από διάφορα στάδια. Ψυχή του εγχειρήματος και αυτοί που έριξαν το θεμέλιο λίθο του είναι ο ηθοποιός Δημήτρης Κουρούμπαλης και η χορογράφος Φρόσω Κορρού, συνιδρυτές της ομάδας So7, η οποία δραστηριοποιείται αθόρυβα, θα λέγαμε, εδώ και λίγα χρόνια. Αφορμή στάθηκε η τρέχουσα οικονομική συγκυρία, καθώς οι δυο τους χρειάστηκε να καταφύγουν στην Ευρώπη προς εξεύρεση πόρων προκειμένου να συνεχίσουν το έργο τους. Αυτή η ματιά προς τα έξω έδωσε τελικά την ώθηση για τη σύλληψη όχι μιας παράστασης, αλλά ενός μεγαλεπήβολου διαπολιτισμικού project, που αναπτύχθηκε σε σχεδόν ενάμιση χρόνο μέσα από τρία artistic residencies που διοργανώθηκαν παράλληλα σε Ελλάδα, Λιθουανία και Μεξικό, γύρω από την κεντρική ιδέα του «τέλους του κόσμου». Αυτά οδήγησαν στην παρουσίαση δύο work-in-progress το περυσινό καλοκαίρι στην Αθήνα και το Βίλνιους, ενώ η φετινή παράσταση «Υπέροχο μετά», που αποτελεί το τελικό προϊόν αυτής της μακρόχρονης και σίγουρα γόνιμης καλλιτεχνικής συνεργασίας, έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της λίγες μέρες νωρίτερα στο Μεξικό.
Ο Δημήτρης Κουρούμπαλης, στη συνέντευξη που είχε την καλοσύνη να μας παραχωρήσει παρόλο που βρισκόταν ακόμη στο εξωτερικό, μας δίνει μια ιδέα για το μέγεθος αυτής της προσπάθειας: «Για να πραγματοποιηθεί το project έπρεπε να έχουμε τουλάχιστον τρεις εταίρους από την Ευρώπη και έναν από το Μεξικό. Ο πρώτος που προσεγγίσαμε ήταν ο Λιθουανός σκηνοθέτης Cezaris Grauzinis και το γκρουπ του Cezario Grupe. Κατόπιν απευθυνθήκαμε στην εταιρεία Θέατρο Δέντρο της Κύπριας ηθοποιού Κατερίνας Λούρα, στην εταιρεία του Άγγλου ηθοποιού Paul Mahoney και τελευταία προστέθηκε στους συνεργάτες η εταιρεία Compania Titular de Teatro Universidad Veracruzana, που αποτέλεσε και τον εταίρο μας στο Μεξικό. Το 2012 εντάχθηκε στο πρόγραμμα και ο χώρος αστικού πολιτισμού BIOS που φιλοξένησε τις παραστάσεις και τα workshops που έγιναν στην Ελλάδα». Η διαδικασία δεν ήταν απλή: «Πρώτα χρειάστηκε να σχεδιαστεί το project ολοκληρωτικά επί χάρτου, να βρεθούν οι καλλιτεχνικοί συντελεστές, οι ημερομηνίες, οι δραστηριότητες, να γίνει ο οικονομικός προϋπολογισμός και κατόπιν να κατατεθεί η αίτηση για χρηματοδότηση. Αφότου η πρόταση έγινε δεκτή, ξεκίνησε η ουσιαστική εργασία, μια διαδικασία που αποδείχτηκε εξαιρετικά δύσκολη και επίπονη. Άλλαξαν πολλά, προστέθηκαν άλλα, αναθεωρήσαμε και ξαναξεκινήσαμε, για να είμαστε τώρα εδώ και να λέμε πως φτάνουμε επιτέλους στο τέλος αυτής της μακράς πορείας».
«Το πρώτο artistic residency που έλαβε χώρα στην Αθήνα το Μάιο και τον Ιούνιο του 2012 το αναλάβαμε η Φρόσω κι εγώ, ενώ ο Cezaris ανέλαβε το κομμάτι της Λιθουανίας και του Μεξικό. Στόχος μας ήταν η θεμελίωση των τεχνικών που θέλαμε να εφαρμοστούν σε αυτό το πρόγραμμα, η πολυγλωσσία, η υιοθέτηση των διαφορετικών σχολών υποκριτικής, η ελευθερία στη συνεργασία». Δομικό στοιχείο της όλης διαδικασίας ήταν τα workshops που οργανώθηκαν και περιελάμβαναν, στην Ελλάδα, δημιουργική γραφή, τεχνικές σωματικού θεάτρου, κίνηση, τεχνική της πλατφόρμας, προσέγγιση ξένου κειμένου, tai chi, τεχνικές θεατρικού μονολόγου, προσέγγιση κειμένου μέσω της αναπνοής και image making. Τα εργαστήρια δεν αφορούσαν μονάχα τους ηθοποιούς που θα συμμετείχαν στις παραστάσεις -η επιλογή των οποίων είχε γίνει από την αρχή της διαδικασίας, όταν δηλαδή κατατέθηκε η πρόταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση-, αλλά ήταν ανοιχτά για τους καλλιτέχνες που επιθυμούσαν να τα παρακολουθήσουν, ενώ αντίστοιχα εργαστήρια διεξήχθησαν παράλληλα και στις δύο χώρες-εταίρους. Η δε έκβασή τους θα πρέπει να θεωρείται επιτυχής, αν αναλογιστούμε ότι επαναλήφθηκαν και φέτος, σε μια προσπάθεια να συμμετάσχουν και να ωφεληθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι από αυτό το project. «Οι αριθμοί δείχνουν ότι δεν τα πήγαμε άσχημα. Το δυστύχημα είναι ότι η όλη προσπάθεια διαφημίστηκε ανεπαρκώς, ενώ δηλαδή έγιναν όλες οι απαραίτητες κινήσεις από το γραφείο Τύπου τα μέσα δεν ενδιαφέρθηκαν όσο εμείς περιμέναμε, με αποτέλεσμα να εκδηλώνουν άνθρωποι το ενδιαφέρουν τους καθυστερημένα κι έχοντας το παράπονο ότι τέτοιες ενέργειες δεν έπρεπε να μένουν κρυφές».
Το τέλος του κόσμου και το «υπέροχο μετά»
«Η ιδέα για το τέλος του κόσμου προέκυψε για να συνδυάσει την παρουσία της χώρας του Μεξικό στο πρόγραμμα με τη χρονολογία 2012, χρονιά που τα ημερολόγια των Μάγια υπολόγιζαν το τέλος ενός μεγάλου χρονικού κύκλου. Το τέλος του κόσμου με αφορμή αυτά τα ημερολόγια φάνηκε να απασχολεί τον επιρρεπή σε εύκολη “μεταφυσική” δυτικό κόσμο, με αποτέλεσμα να ξεφυτρώσουν κάθε λογής θεωρίες και πρακτικές για την κατανόηση και την αντιμετώπισή του. Εμείς ξεκινήσαμε από την πρόθεση ν’ ασχοληθούμε με την έννοια του τέλος του κόσμου και καταλήξαμε, αφού το γλιτώσαμε, να κάνουμε μια ενδελεχή και εμπεριστατωμένη έρευνα πάνω σε αυτό. Ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Cezaris Grauzinis ενδιαφέρθηκε πάρα πολύ για τις new age φιλοσοφίες που ανθούν στις μέρες μας, προσεγγίζοντάς τις με σκεπτικισμό και διακριτική ειρωνεία. Δημιούργησε ένα περιβάλλον όπου ο κόσμος έχει τελειώσει και ο φόβος είναι εξοριστέος.»
Όσο για το τι θα δούμε στην παράσταση: «Φυσικά, η λέξη “τσίρκο” αναφέρεται στην αισθητική της, υπονοεί όμως παράλληλα πόσο τραβηγμένα και ακραία μπορεί να είναι τα πράγματα που συμβαίνουν μέσα μας. Γιατί δεν είναι απλώς τσίρκο, είναι un circo esoterico! Θα δείτε μια πολύ δυνατή θεατρική πρόταση, καλούς ηθοποιούς και μια γλώσσα που έχει τις ρίζες της στην αποδόμηση, στον Beckett και στην εσχατολογική παγκόσμια φιλοσοφία». Κι αν έπρεπε να απομονωθεί ένα στοιχείο της; «Η ατμόσφαιρα που δημιουργείται, κυριαρχεί και οδηγεί τους θεατές σε απρόσμενα -και πολύ προσωπικά- μονοπάτια σκέψης και διάθεσης. Η πρόσφατη παρουσίαση της παράστασης στο Μεξικό μας έδειξε ότι κάθε θεατής ερμηνεύει το “μήνυμα” της παράστασης σχετικά με το το “τέλος” και το “μετά” εντελώς προσωπικά, προβάλλοντας τις δικές του ευαισθησίες και προσδοκίες».
Η παράσταση “Υπέροχο μετά, un circo esotericο” παίζεται από τις 28/6 μέχρι τις 30/6 στο Bios.
