Μόλις έναν μήνα μετά την ανακοίνωση μιας από τις πλέον πολυσυζητημένες εκθέσεις του για το 2027, το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης αλλάζει σχέδια. Το μουσείο και ο John Galliano ανακοίνωσαν από κοινού στις 31 Αυγούστου ότι η έκθεση “John Galliano: Horizons“, η οποία επρόκειτο να ανοίξει τον Μάιο του 2027 στο Costume Institute, «δεν θα προχωρήσει όπως είχε σχεδιαστεί».
Η απόφαση ακολουθεί εβδομάδες αυξανόμενων αντιδράσεων για την επιλογή του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης να αφιερώσει μια μεγάλη αναδρομική έκθεση στον Galliano, δεκαπέντε χρόνια μετά το σκάνδαλο που οδήγησε στην απομάκρυνσή του από τον Dior. Το 2011 είχε δημοσιοποιηθεί βίντεο στο οποίο ο σχεδιαστής, εμφανώς μεθυσμένος, δήλωνε “I love Hitler” και έλεγε σε θαμώνες παρισινού μπαρ ότι «άνθρωποι σαν εσάς θα ήταν νεκροί», ενώ την ίδια χρονιά καταδικάστηκε στη Γαλλία για αντισημιτικές και ρατσιστικές προσβολές.
Η έκθεση προοριζόταν να αποτελέσει το μεγάλο ανοιξιάτικο γεγονός του Costume Institute. Θα παρακολουθούσε τέσσερις δεκαετίες δημιουργίας του Galliano, από τη θρυλική πτυχιακή συλλογή του Les Incroyables στο Central Saint Martins το 1984 και την προσωπική του εταιρεία έως τα χρόνια του στους Givenchy και Christian Dior και τη δεκαετή παρουσία του στη Maison Margiela. Ρούχα, αξεσουάρ, σχέδια, ερευνητικά τετράδια και αρχειακό υλικό θα συγκροτούσαν την πρώτη τόσο εκτενή μουσειακή αποτίμηση της καριέρας του.
Μάλιστα, ο Galliano θα γινόταν μόλις ο τρίτος εν ζωή σχεδιαστής στον οποίο το Costume Institute θα αφιέρωνε ατομική έκθεση, μετά τον Yves Saint Laurent το 1983 και τη Rei Kawakubo το 2017.
Οι αντιδράσεις που οδήγησαν στην ακύρωση
Η ανακοίνωση προκάλεσε σχεδόν αμέσως αντιδράσεις στη Νέα Υόρκη, οι οποίες εντάθηκαν τις τελευταίες ημέρες του Αυγούστου. Εβραϊκές οργανώσεις, πολιτικοί, προσωπικότητες του πολιτισμού αλλά και σημαντικοί δωρητές του μουσείου διατύπωσαν σθεναρά ενστάσεις σε αυτή την απόφαση ενός από τα σημαντικότερα μουσεία στον κόσμο να προσφέρει μια τόσο υψηλού κύρους τιμή στον Galliano.
Ανάμεσα στις ισχυρότερες δημόσιες φωνές ήταν η Julie Menin, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου της Νέας Υόρκης και κόρη επιζώντα του Ολοκαυτώματος. Σε επιστολή της προς τον διευθυντή του μουσείου, Max Hollein, τον επικεφαλής επιμελητή του Costume Institute Andrew Bolton και την Anna Wintour, είχε χαρακτηρίσει την επιλογή του Galliano «σοβαρό λάθος». Μετά την ανακοίνωση της ακύρωσης, η Julie Menin έκανε σχετικές δηλώσεις χαρακτηρίζοντας την ακύρωση «τη σωστή απόφαση» και πρόσθεσε ότι αισθανόταν «ισχυρή υποχρέωση να μιλήσει δημόσια».
Στη συζήτηση προστέθηκε και μία ιδιαίτερα φορτισμένη ημερολογιακή σύμπτωση. Η πρώτη Δευτέρα του Μαΐου του 2027, η παραδοσιακή ημερομηνία του Met Gala, πέφτει στις 3 Μαΐου, ημέρα κατά την οποία αρχίζει το Yom HaShoah, η Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος. Πριν ακόμη ανακοινωθεί η ακύρωση της έκθεσης, είχαν ήδη υπάρξει πληροφορίες ότι εξεταζόταν ακόμη και αλλαγή της ημερομηνίας του Gala.
Η απάντηση του Galliano
Στην κοινή ανακοίνωση με το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, ο 65χρονος σήμερα σχεδιαστής ανέλαβε εκ νέου την ευθύνη για το παρελθόν του, δηλώνοντας ότι παραμένει βαθιά μετανιωμένος για τον πόνο που προκάλεσαν τα λόγια του, ιδιαίτερα στην εβραϊκή και την ασιατική κοινότητα. «Η ουσιαστική εξιλέωση δεν επιτυγχάνεται μέσα από μια έκθεση, τη θεσμική αναγνώριση ή μία μεμονωμένη δημόσια χειρονομία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι δεν επιθυμεί η συζήτηση γύρω από το πρόσωπό του να φέρει το μουσείο σε δύσκολη θέση ή να επισκιάσει το έργο του Costume Institute.
Ο διευθυντής και CEO του Met, Max Hollein επιβεβαίωσε ότι η απόφαση ελήφθη έπειτα από συζητήσεις με τον Galliano, ενώ ο Andrew Bolton αναγνώρισε τόσο την ευθύνη των μουσείων να αντιμετωπίζουν δύσκολες ιστορίες όσο και «τον πόνο και την ανησυχία» που είχε προκαλέσει η συγκεκριμένη έκθεση. Η Anna Wintour, επί χρόνια μία από τις ισχυρότερες υποστηρίκτριες του Galliano και κεντρικό πρόσωπο του Met Gala, χαρακτήρισε την απόφασή του «πολύ θαρραλέα» και δήλωσε ότι τόσο ο σχεδιαστής όσο και το μουσείο έχουν την πλήρη υποστήριξή της.
Μια έκθεση που θα μιλούσε και για την πτώση του σχεδιαστή
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να συμπληρωθεί ωστόσο, ότι το Met δεν είχε σχεδιάσει μια έκθεση που θα απέφευγε τη σκοτεινή πλευρά της βιογραφίας του Galliano. Αντιθέτως, όταν παρουσίασε το “John Galliano: Horizons“, είχε καταστήσει σαφές ότι η αφήγηση θα περιλάμβανε και τα γεγονότα που οδήγησαν στην πτώση του σχεδιαστή το 2011. Η ακύρωση του “John Galliano: Horizons“, μόλις έναν μήνα μετά την ανακοίνωσή του, αφήνει πάντως ανοιχτή μια συζήτηση που ξεπερνά τη συγκεκριμένη έκθεση: πότε η παρουσίαση του έργου ενός αμφιλεγόμενου δημιουργού αποτελεί ιστορική και κριτική αποτίμηση και πότε μετατρέπεται σε θεσμική επιβράβευση;
Στην περίπτωση του Galliano, οι αντιδράσεις έδειξαν ότι για ένα μέρος του κοινού και της πολιτιστικής κοινότητας της Νέας Υόρκης, το κύρος μιας μεγάλης ατομικής έκθεσης στο Costume Institute -και η σύνδεσή της με το Met Gala- ξεπερνούσε τα όρια μιας απλής μουσειακής παρουσίασης.
Το “John Galliano: Horizons“ δεν θα φτάσει τελικά στις αίθουσες του Met. Η συζήτηση που προκάλεσε, όμως, για το τι σημαίνει να εκθέτεις, να επανεξετάζεις και τελικά να τιμάς έναν δημιουργό, είναι πολύ πιθανό να τεθεί και πάλι στο προσκήνιο.
