10 Οκτωβρίου 2012
Bowery Ballroom, Νέα Υόρκη
Η παιδική σου ηλικία έχει τελειώσει. Αυτό μας υπενθυμίζουν οι Swans στο Lunacy, το πρώτο κομμάτι του καινούργιου τους δίσκου, με τίτλο «The Seer». Παιδικότητα τέλος λοιπόν και στο μυαλό έρχεται αυτόματα το The Consumer, μια συλλογή σύντομων ιστοριών που είχε γράψει ο Michael Gira, ιδρυτής του συγκροτήματος, με σκοπό μάλλον να «βιάσει» μέχρι και το παραμικρό ίχνος αθωότητας που μπορεί να έχει απομείνει μέσα μας.
Οι Swans ιδρύθηκαν το 1982 και πρωτοστάτησαν στη νεϋορκέζικη post-punk σκηνή με δίσκους ορόσημα, όπως το Greed, το Children of God, το The Great Annihilator και το Soudntracks for the Blind, μέχρι τη διάλυσή τους το 1997. Ύστερα από 13 χρόνια απουσίας, στα οποία μεσολάβησαν η δισκογραφική εταιρεία Young God Label κι ένα ακόμη μουσικό σχήμα, οι Angels of Light, o Gira αποφάσισε να δώσει μια δεύτερη ζωή στο συγκρότημα. Έτσι, το 2010, οι Swans «αναστήθηκαν» και επέστρεψαν δυναμικά με το δίσκο My Father Will Guide Me up a Rope to the Sky. Μην πάει ο νους σας σε κλισέ επανενώσεις-αρπαχτές που αναμασάνε το παρελθόν. Όχι, οι Swans ξέρουν καλύτερα από το να αρκούνται σε δεσμευτικά και ανασταλτικά μονοπάτια νοσταλγίας. Αντίθετα, κοιτάνε μπροστά, δεν επαναπαύονται και είναι πιο ζωντανοί από ποτέ, γεμάτοι επιθυμία για εξέλιξη και πειραματισμό προς νέες κατευθύνσεις. Κάτι άλλωστε που μας αποδεικνύουν διαρκώς, αυτή τη φορά με το The Seer, το οποίο χαρακτηρίστηκε από πολλούς ‒και όχι άδικα‒ ο καλύτερος δίσκος του 2012 (με το πιο ανατριχιαστικό εξώφυλλο μετά το Filth).
Το δίωρο άλμπουμ ιδανικά ακούγεται χωρίς διαλείμματα και σπάει τις καθιερωμένες φόρμες τόσο μουσικά όσο και σε θέματα παραγωγής, αφού τα περισσότερα κομμάτια ξεπερνούν την τυπική 3λεπτη και 5λεπτη διάρκεια ‒ με χαρακτηριστικά παραδείγματα το 20λεπτο The Apostate και το 30λεπτο The Seer. Όπως έχει δηλώσει ο Gira, το άλμπουμ χρειάστηκε 30 χρόνια για να γίνει και αποτελεί το απόσταγμα από όλους τους προηγούμενους δίσκους των Swans και κάθε είδους μουσικής που o ίδιος κατά καιρούς έχει δημιουργήσει, εμπλακεί ή φανταστεί. Πρόκειται για ένα εκρηκτικό συνονθύλευμα εργαλείων, αισθητικών και μεθόδων διάχυτo με σκοτεινούς drone ήχους και εναλλαγές ανάμεσα σε επιθετικά, noise, αυτοσχέδια κομμάτια, όπως το 93 Ave B (εκεί όπου οι Swans έκαναν πρόβες από το 1981 μέχρι τις αρχές του 1990) και σε λιγότερο «κτηνώδεις» και πιο μελωδικούς, ακουστικούς ήχους, όπως αυτούς του Song for a Warrior και του The Daughter Brings Water.
Όπως κάθε νέα κυκλοφορία, έτσι και το The Seer συνοδεύεται από τη δική του περιοδεία, η οποία έρχεται να επιβεβαιώσει για άλλη μια φορά το πόσο θρυλικά είναι τα live των Swans. Εμείς τους πετύχαμε στην πρώτη τους στάση στο Bowery Ballroom, στη Νέα Υόρκη. Τη συναυλία άνοιξαν οι A Hawk and a Hacksaw, ένα ντουέτο από το Νέο Μεξικό αποτελούμενο από τους Jeremy Barnes (των Neutral Milk Hotel) στο ακορντεόν και Heather Trost στο ηλεκτρικό βιολί, οι οποίοι μας εξέπληξαν με τους άκρως ξεσηκωτικούς ανατολικοευρωπαϊκούς, βαλκανικούς και ρεμπέτικους ρυθμούς του. Αν όλα αυτά κάπου τα έχετε ξανακούσει, να σας υπενθυμίσω ότι τα παιδιά είχαν κανονίσει συναυλίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη τον περασμένο Μάιο, οι οποίες τελικά ακυρώθηκαν λόγω χαμηλής προπώλησης. Κρίμα, γιατί εμείς μια φορά μερακλώσαμε στα «Αχ, αμάν, αμάν!» ακούσματά τους –και οι Αμερικάνοι μαζί– κι έτσι οι AHAAH λάβανε επάξια το πιο θερμό μας χειροκρότημα. Στον καινούργιο δίσκο τους Cervantine αναζητήστε το Μάνα θέλω έναν άντρα (παραδοσιακό ρεμπέτικο του 1936 της Γεωργίας Μηττάκη) και το The Loser [Xeftilis].
Σε τελείως διαφορετικό και λιγότερο ανάλαφρο κλίμα ακολούθησαν o Gira και η παρέα του: Christoph Hahn (lap steel κιθάρα), Christopher Pravdica (μπάσο), Thor Harris (ντραμς, κρουστά, κύμβαλα, σαντούρι), Norman Westberg (κιθάρα), Phil Puleo (ντραμς). Μας υποδέχτηκαν με το ολοκαίνουργιο και ακυκλοφόρητο To Be Kind, το οποίο ξεκίνησε με μια ήρεμη και παρατεταμένη εισαγωγή για να καταλήξει σε ένα όργιο ηχητικών παλμών και κυμάτων. Ακολούθησαν οι καμπάνες του Avatar και εμείς πια είχαμε παραδοθεί ολοκληρωτικά στα επώδυνα ηχηρά και μαζοχιστικά απολαυστικά ντεσιμπέλ της μουσικής τους. Τελειώνοντας το κομμάτι, ο Gira συνωμοτικά μας έσκασε ένα χαμόγελο και, κάνοντας μια αναφορά στον Ian Gillan των Deep Purple, ρώτησε: «Could we have everything louder than everything else?». Όσοι βρισκόμασταν εκεί, ξέραμε ακριβώς τι εννοούσε. Αν κάτι χαρακτηρίζει τα live τους, αυτό είναι η ένταση και οι ενισχυμένες ηλεκτρικές κιθάρες που δίνουν μια άλλη διάσταση στις πολυεπίπεδες και εξαιρετικές συνθέσεις της μουσικής τους.
Στις δυόμιση ώρες που κράτησε το παρανοϊκό live, ο 58χρονος Gira ήταν ο απόλυτος μαέστρος που ενορχήστρωνε και μετέδιδε έναν αδιάκοπο εκρηκτικό παλμό σε όλα τα μέλη του σχήματος, ενώ κατά διαστήματα διέταζε αυταρχικά τεχνικούς να έρθουν διορθώσουν τον ήχο, όταν αυτός δεν ήταν ακριβώς όπως έπρεπε (εκκωφαντικός δηλαδή). Η σκηνική του παρουσία επιβλητική, τα φωνητικά του ανατριχιαστικά και η ενέργειά του ανεξάντλητη σε ένα σόου τόσο σωματικά και ψυχικά απαιτητικό που έκανε εμάς τους πιο νέους να ντραπούμε στη σκέψη και μόνο ότι η κούραση μπορεί να έχει αρχίσει να μας καταβάλει. Οι Swans προσέφεραν ένα σκοτεινό, ατμοσφαιρικό και εκστατικό live, χτισμένο πάνω σε σταδιακές κλιμακώσεις και απροσδόκητες κορυφώσεις. Ο θόρυβός τους ήταν συνταρακτικός, διαπεραστικός, δοσμένος απλόχερα χωρίς κανένα δισταγμό και χωρίς καμία διάθεση για συμβιβασμούς, ικανός, όπως έχουν δηλώσει στο παρελθόν, να ανατάξει την ψυχή και να καταστρέψει το σώμα. Πράγματι, έγινε ακριβώς αυτό. Τις επόμενες μέρες μετά τη συναυλία, το βουητό στα αυτιά ήταν ακόμα έντονο, το σώμα «κακοποιημένο», η ψυχή όμως…
Όταν πρόκειται, λοιπόν, για τους Swans, δε μιλάμε απλά για τον καλύτερο δίσκο της χρονιάς. Μιλάμε και για το καλύτερο live της χρονιάς. Και για τον αναμφισβήτητα πιο αυθεντικά cool 50άρη της παγκόσμιας μουσικής σκηνής με την πιο cool συλλογή καουμπόικων καπέλων. Εμείς το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να νιώθουμε ανακούφιση που η παιδικότητα έχει τελειώσει χρόνια τώρα και που μπορούμε να απολαμβάνουμε ελεύθερα, χωρίς γονική συναίνεση, το ταπεινό μεγαλείο του «προφήτη» Gira και των «μαύρων κύκνων» του.
* Έχουν ήδη ανακοινωθεί οι ημερομηνίες της περιοδείας τους. Όσοι πιστοί προσέλθετε.
** Bowery Ballrooom Setlist: To Be Kind, Avatar, She Loves Us, Coward, The Seer, Nathalie, The Apostate.
