Μερικές φορές, το μόνο που χρειαζόμαστε για να φωτίσει η μέρα μας είναι ένα βιβλίο γεμάτο χρώμα, χιούμορ, ζωάκια, καρτουνίστικα σχήματα που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει κατευθείαν από τη φαντασία ενός παιδιού. Εικονογραφημένα βιβλία που συνδυάζουν τρυφερότητα, ευρηματικότητα και παιχνιδιάρικη διάθεση, γεμάτα γάτες και μικρά αγρίμια που κάνουν τα δικά τους, πιγκουίνους που ταξιδεύουν, αστέρια με προσωπικότητα ή παιδιά που ονειρεύονται.
Σε αυτό το άρθρο, συγκεντρώσαμε μερικούς τίτλους που ξεχωρίζουν, από την πρόσφατη εκδοτική κυκλοφορία – είτε για την εικονογράφησή τους, είτε για τους ήρωές τους, είτε απλώς γιατί οι ιστορίες τους μιλάνε στην καρδιά των μικρών αναγνωστών και μας κάνουν όλους να χαμογελάμε και να σκεφτόμαστε.
[ 1 ]
Αόρατα πράγματα | Εκδόσεις Παπαδόπουλος
Πόσες φορές αλήθεια, μέσα στα δύσκολα και στα εύκολα, μέσα σε συναισθηματικές εξάρσεις ή γαλήνιες στιγμές δεν έχουμε καταφύγει στη σοφία της παλιάς ρήσης «Τα σημαντικά πράγματα στη ζωή δεν είναι πράγματα»; Όλα αυτά τα αόρατα πράγματα, τα άπιαστα με την αφή στοιχεία που ενισχύουν την ανθρώπινη εμπειρία είναι οι πρωταγωνιστές του βιβλίου «Αόρατα πράγματα» των Άντι Πίτσα και Σόφι Μίλερ.
Αν μπορούσαμε να φορέσουμε ένα ζευγάρι μαγικά αόρατα γυαλιά και να δούμε όλα τα συναισθήματα, τις ιδέες και τα άλλα αόρατα στοιχεία που γεμίζουν τον κόσμο μας, πώς θα έμοιαζαν; Θα μπορούσαμε να δούμε μια φαγούρα; Θα μπορούσαμε να περιγράψουμε την ελπίδα; Θα βλέπαμε τη συγκίνηση και την τρομάρα; Θα ήταν ορατές οι ανατριχίλες σε ένα μέρος σκοτεινό;
Αρχικά, οι πρώτες σελίδες μας προσκαλούν να φορέσουμε ένα ζευγάρι «αόρατα γυαλιά ανίχνευσης των αόρατων πραγμάτων». Και η αρχή γίνεται με τις αισθήσεις, εκτός από την όραση που μας βοηθούν να αντιλαμβανόμαστε και να βιώνουμε τον κόσμο. Μέσα από οπτικές αναπαραστάσεις, πανδαισία χρωμάτων και στοχασμούς εξερευνούμε ήχους, μυρωδιές και γεύσεις, ενώ προχωρώντας πιο κάτω αρχίζουν να ξεδιπλώνονται πιο σύνθετες έννοιες, αφηρημένες ιδέες και συναισθήματα. Από τον ήχο ενός σκύλου που γαβγίζει μέχρι τη μαγικά πολύχρωμη γεύση μιας καραμέλας, από την ευγνωμοσύνη μέχρι την επιμονή, αυτό το βιβλίο βοηθά τους αναγνώστες να γνωρίσουν τις πολλές και συναρπαστικές αισθήσεις που τους συνοδεύουν καθημερινά, ακόμη κι αν δεν τις βλέπουν. Οι ακεφιές, η νοσταλγία, η ανεμελιά και το άραγμα, η ευγνωμοσύνη, η αγάπη, τα κότσια, το γέλιο.
Με καρτουνίστικες εικόνες και άμεση προσφώνηση προς τον/η αναγνώστη/τρια, οι σελίδες του βιβλίου αποκτούν ζωντάνια, προσκαλώντας ταυτόχρονα σε διάδραση. Το λιτό, απολύτως κατανοητό κείμενο, μας προσκαλεί με χιούμορ να απαντήσουμε σε ερωτήσεις και να σκεφτούμε τις δικές μας εμπειρίες.
Ανακάλυψε πώς ένα λυπημένο τραγούδι μπορεί κάποιες φορές να σε κάνει χαρούμενο και πώς το γέλιο – ακόμα και το ψεύτικο – μπορεί να πολλαπλασιαστεί πιο γρήγορα απ’ όσο φαντάζεσαι. Αν η διάθεσή σου σήμερα ήταν ένα χρώμα, τι χρώμα θα ήταν; Αυτή η ιδιότητα του βιβλίου το καθιστά πιο κατάλληλο για ατομικές ή μικρές ομαδικές αναγνώσεις. Aνεξάρτητα από τον τρόπο που θα διαβαστεί, είναι βέβαιο πως θα πυροδοτήσει συζητήσεις. Οι ανθρώπινες φιγούρες που απεικονίζονται είναι ποικιλόμορφες, αντανακλώντας μια ευρεία γκάμα χαρακτηριστικών, που αποδίδονται με χιούμορ και εικαστική φαντασία αποτυπώνοντας τη συμπεριληπτική πρόθεση του διδύμου των δημιουργών.
Συγγραφέας : Miller Sophie, Pizza Andy J.
Εικονογράφος: Pizza Andy J.
Μεταφραστής: Κωνσταντοπούλου Μαρία
[ 2 ]
Αγρίμι | Μικρή Σελήνη
Ένα μωρό με πράσινα μαλλιά χαμογελά ευτυχισμένο μέσα στο δάσος, καθώς μια αρκούδα, ένα πουλί και μια αλεπού το παρατηρούν με ενδιαφέρον. Τα χρόνια περνούν και το πουλί του μαθαίνει να μιλά, η αρκούδα να τρέφεται και η αλεπού να παίζει. Και όλα φαίνονταν σωστά και εκείνη ευτυχισμένη. Όμως, μια μέρα, τα μαλλιά του παιδιού πιάνονται σε μια παγίδα κυνηγών. Δύο ξαφνιασμένα πλάσματα που της μοιάζουν την ανακαλύπτουν και την απομακρύνουν από το δάσος. Την παίρνουν μαζί τους. Και από εκείνη τη στιγμή όλα φαίνονται λάθος. Μιλούν λάθος. Τρώνε λάθος. Παίζουν λάθος. Δεν μπορεί να κατανοήσει αυτόν τον κόσμο και νιώθει δυστυχισμένη. Αναγκάζεται να ζήσει στο σπίτι ενός καλοπροαίρετου ψυχιάτρου και της συζύγου του. Οι προσπάθειές τους να την κάνουν «κανονικό» αποτυγχάνουν παταγωδώς. Αφήνοντας πίσω της ένα χάος, αποφασίζει να το σκάσει, παίρνοντας μαζί τον σκύλο και τη γάτα της οικογένειας.
Η ηρωίδα της Hughes θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένα δημιούργημα του Maurice Sendak, η ιδέα ενός παιδιού που παραμένει αδάμαστο, επιλέγει διαφορετικό δρόμο από εκείνο που οι ενήλικες του υπαγορεύουν και επιστρέφει στο φυσικό του περιβάλλον, εκεί που νιώθει και βιώνει την αλήθεια του δίνοντας ένα ηχηρό μάθημα στους μεγάλους. Μια τολμηρή επιλογή, που σπάνια συναντάται στην παιδική λογοτεχνία και πιθανώς να ξενίσει τους μεγάλους αναγνώστες αφήνοντάς τους με την απορία για την πρόθεση τελικά της δημιουργού να πλανάται στο κεφάλι τους. Πολύ απλά, «δεν μπορείς να ημερώσεις κάτι τόσο άγρια ευτυχισμένο.»
Η εικονογράφηση πλούσια, εκφραστική, λεπτομερής, ανεπιτήδευτη γεμάτη περίτεχνες λεπτομέρειες με μολύβι και αποχρώσεις γήινων τόνων. Οι σκηνές του δάσους, σφύζουν από ζωή. Ένα βιβλίο ύμνος στην παιδική ηλικία—μια περίοδο όπου το παιχνίδι, η φαντασία και η ανεπιτήδευτη ελευθερία κυριαρχούν, δίχως την ανάγκη για συμμόρφωση ή τιθάσευση. Ένα βιβλίο φόρο τιμής για κάθε μικρό αγρίμι που μεγαλώνει έξω από εμάς αλλά και μέσα μας.
Συγγραφέας | Εικονογράφος : Emily Hughes
[ 3 ]
Aγάπη μόνο χρειαζόμαστε | Εκδόσεις Μεταίχμιο
Ο Mπαμπούλης είναι μεγάλος, απαλός, και μπλε, με μεγάλα, στρογγυλά μάτια που θυμίζουν κουκουβάγια. Ο μικρός, από την άλλη, είναι μια μικρή μπάλα από ροζ χνούδι, με μικρότερα ριγέ χέρια, κοντά ποδαράκια και τεράστια μάτια. Σε ένα λιτό, σχεδόν άγονο τοπίο, οι δυο τους συμφωνούν: «Η αγάπη είναι το μόνο που χρειαζόμαστε».
Ωστόσο, σχεδόν αμέσως, ο μικρός αρχίζει να προτείνει κάποιες υλικές προσθήκες: ένα-δυο μαλακά μαξιλάρια, μετά μια στέγη, τοίχους, νερό, σοκολάτα, μια μπανιέρα, μια κατσαρόλα, έναν λαχανόκηπο, βιβλία, μια τουαλέτα—και φυσικά, αγάπη. Και έτσι κάθε σελίδα εμπλουτίζεται σταδιακά, από το απόλυτα κενό σκηνικό τοπίο με ένα νέο αντικείμενο που εμφανίζεται. Ο Μπαμπούλης φυσικά, αναγνωρίζοντας την αξία κάθε μικρής ή μεγάλης προσθήκης, την υποδέχεται με ενθουσιασμό, επαινώντας την εξυπνάδα του Μικρού, επιμένοντας ωστόσο κάθε φορά ότι τώρα πια δεν χρειάζονται τίποτε άλλο για μια «απλή και όμορφη» ζωή. «Αυτά, και αγάπη, χρειαζόμαστε όλα κι όλα, μπαμπούλη», επαναλαμβάνει χαριτωμένα ο μικρός σαν μια καραμέλα στο στόμα του.
Ώσπου μια καταιγίδα ξεσπά, παρασύροντας τα πάντα. Ο Μπαμπούλης αρπάζει τον μικρό και κρατιέται σφιχτά από ένα βαθιά ριζωμένο δέντρο. Είναι ασφαλείς, και για άλλη μια φορά, το μόνο που έχουν είναι η αγάπη—αν και ο Μικρού, κουρνιάζοντας στην πλάτη του Μπαμπούλη, θυμάται την ανάγκη για ένα μαλακό μαξιλάρι…που πλέον το έχει σίγουρο.
Αν και η εικονογράφηση ακολουθεί μια γνώριμη αισθητική, χωρίς να επιχειρεί κάτι ριζοσπαστικά νέο, με τα φανταστικά του πλάσματα, τους χιουμοριστικούς διαλόγους και το αφαιρετικό του σκηνικό, το βιβλίο αυτό, οικογενειακή υπόθεση τόσο σε περιεχόμενο όσο και σε δημιουργία αφού ο Πήτερ Ρέινολντς το δημιούργησε με τον γιο του Χένρι Ρόκετ, προκαλεί ερωτήματα για το τι είναι πραγματικά «απαραίτητο»—και όχι μόνο σε υλικό επίπεδο. Πόσο αλήθεια αστείο μπορεί να γίνει το αναγνωστικό αυτό παιχνίδι όταν βρεθούν πολύ ρεαλιστές μικροί αναγνώστες και προσθέσουν κι άλλες ανάγκες στη λίστα.
Συγγραφέας: Πήτερ Χ. Ρέινολντς
Εικονογράφηση: Χένρι Ρόκετ Ρέινολντς
Μετάφραση: Μάρω Ταυρή
[ 4 ]
Το παιδί και το χταπόδι | Εκδόσεις Ψυχογιός
Ο Στάνλεϊ λατρεύει να κουλουριάζεται με το απαλό, αγαπημένο του παιχνίδι, ένα χταπόδι. Κάθε βράδυ, βουτούν μαζί στη θάλασσα των ονείρων. Ο Στάνλεϊ, ντροπαλός και ευαίσθητος, θαυμάζει την ικανότητα του χταποδιού να εξαφανίζεται με τον καμουφλάζ του, κάθε φορά που υπάρχει κίνδυνος. Κι αν μπορούσε κι εκείνος να κάνει το ίδιο; Αν, κάθε φορά που κάτι τον τρόμαζε ή τον έκανε να νιώθει άβολα, μπορούσε απλώς να… εξαφανιστεί; Σκέφτεται εκείνες τις φορές στο πάρκο που κάποια αγόρια του φέρονται άσχημα. Ακόμα και στον μπαμπά του δυσκολεύεται να μιλήσει για όσα νιώθει.
Όμως, εκείνο το βράδυ, βλέπει ένα όνειρο: το χταπόδι του εκτοξεύει μελάνι ενάντια σε ένα θαλάσσιο τέρας. Και τότε, ο Στάνλεϊ αναρωτιέται: Μήπως μπορεί κι εκείνος να χρησιμοποιήσει το μελάνι, αλλά με τη μορφή των ζωγραφιών του, για να αποφορτιστεί από τα συναισθήματά του;
Μια τρυφερή ιστορία που υμνεί τη δύναμη της φαντασίας και της αυτοέκφρασης, υπενθυμίζοντάς μας πως η αληθινή μαγεία δεν κρύβεται στην ικανότητα να εξαφανιζόμαστε, αλλά στην περηφάνια και στην ικανοποίηση που νιώθουμε όταν μας αποδέχονται γι’ αυτό ακριβώς που είμαστε.
Από τους δημιουργούς του αγαπημένου βιβλίου «Το παιδί που ονειρευόταν δράκους», αυτή η νέα ιστορία έρχεται να αγκαλιάσει κάθε παιδί που έχει νιώσει ότι θέλει να κρυφτεί—και να του ψιθυρίσει πως ο κόσμος γίνεται πιο φωτεινός όταν βρει το θάρρος να φανεί.
Η σχέση του Στάνλεϊ με τον μπαμπά του είναι γεμάτη ευαισθησία—ο μπαμπάς του περιμένει υπομονετικά, προσφέροντας αγκαλιές και, κυρίως, την πολύτιμη επιβεβαίωση πως τα συναισθήματά του είναι αποδεκτά. Η ιστορία αναγνωρίζει πόσο δύσκολο μπορεί να είναι να μιλήσει κανείς για όσα νιώθει, ενώ παράλληλα υμνεί την τέχνη, ειδικά τη ζωγραφική ως έναν τρόπο έκφρασης και αποφόρτισης. Ένα βιβλίο που δίνει αφορμές για διάλογο με τους μικρούς και τις μικρές αναγνώστριες.
Συγγραφέας : Caryl Lewis
Εικονογράφος: Saldana Carmen
Μεταφραστής: Πιπίνη Αργυρώ
[ 5 ]
Γάτος μεγάλος Γάτος μικρός | Εκδόσεις Άμμος
Η δημιουργός αυτού του βιβλίου φαίνεται να έχει μια αδυναμία στις γάτες. Άλλοτε είναι μαύρες και άσπρες και άλλοτε μοιάζουν μεγάλες και μικρές. Εδώ στο βιβλίο που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άμμος έχουμε μια μεγάλη και μια μικρή γάτα. Ζουν μαζί και μοιράζονται εμπειρίες όπου η διαφορά μεγέθους—ή ίσως και ηλικίας—παίζει σημαντικό ρόλο. Ένας βοηθάει πάντα τον άλλον. Όμως, εδώ βρίσκεται η ευφυΐα της δημιουργού: δεν είναι πάντα ο μικρός που χρειάζεται τη βοήθεια του μεγάλου! Συχνά, ο μικρός είναι αυτός που υποστηρίζει τον μεγάλο, ενώ οι αντιδράσεις και τα συναισθήματα των δύο ηρώων έρχονται σε αντίθεση με το μέγεθός τους, δημιουργώντας μια διασκεδαστική και αναπάντεχη αλληλεπίδραση.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το παιχνίδι που υπάρχει ανάμεσα στα συναισθηματικά μεγέθη και τις φυσικές διαστάσεις: o μικρός γάτος πιάνει μια μεγάλη κουβέντα, ατενίζει από ψηλά τον μεγάλο ουρανό και ένιωσε μεγάλο φόβο. Ο Μικρός Γάτος ζει μεγάλες περιπέτειες, συμπεριλαμβανομένου του μεγάλου φόβου ενός μεγάλου σκοταδιού.
Η ακριβής σχέση μεταξύ των δύο γατών δεν είναι ξεκάθαρα ορισμένη και αυτό προσθέτει στην ευφυΐα της ιστορίας. Θα μπορούσε ο Μεγάλος Γάτος να είναι συγγενής, γονέας ή παππούς; Ναι, φυσικά και θα μπορούσε γιατί πρόκειται για μια σχέση ανοιχτή που επιτρέπει στον μικρό αναγνώστη να ταυτιστεί απόλυτα με τον Μικρό Γάτο και, ταυτόχρονα, να αναγνωρίσει στον Μεγάλο Γάτο οποιονδήποτε μεγαλύτερο—είτε έναν μεγαλύτερο αδελφό, είτε έναν ενήλικα, είτε γιατί όχι έναν καλό φίλο—με τον οποίο διατηρεί μια σχέση ισότητας και αμοιβαίας φροντίδας.
Η απόδοση της ιστορίας βασίζεται στη δυναμική της επανάληψης και της παραλλαγής, δημιουργώντας ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο αλλά ταυτόχρονα οικείο και δυναμικό αφηγηματικό μοτίβο.
Συγγραφέας, εικονογράφος: Silvia Borando
[ 6 ]
Πού να Κρύψεις ένα Αστέρι | Εκδόσεις Ίκαρος
Δύο δεκαετίες μετά την πρώτη του εμφάνιση στο πολυαγαπημένο Πώς να Πιάσεις ένα Αστέρι, το αξέχαστο αγόρι του Oliver Jeffers επιστρέφει με μια συγκινητική συνέχεια στην ιστορία που ξεκίνησε όλα. Μία καινούργια περιπέτεια, αυτή τη φορά, σε αναζήτηση του αστεριού του.
Στο νέο του βιβλίο με τίτλο Πού να Κρύψεις ένα Αστέρι (Begin Again, αγγλικός τίτλος), ο Jeffers μάς χαρίζει μία ακόμη ιστορία γεμάτη μαγεία, χιούμορ και συναισθηματικό βάθος. Το αγόρι παίζει κρυφτό με τους παλιούς του φίλους – τον πιγκουίνο και το αστέρι. Όμως όταν το αστέρι ξαφνικά εξαφανίζεται, ξεκινά μια αποστολή διάσωσης που τον οδηγεί – με τη βοήθεια του φίλου του Αρειανού – ως τον Βόρειο Πόλο. Εκεί, όμως, τον περιμένει μια έκπληξη: δεν είναι ο μόνος που ονειρεύτηκε να έχει ένα αστέρι για φίλο…
Με τη χαρακτηριστική του εικονογράφηση, τις λιτές αλλά ποιητικές αφηγήσεις του και μια νέα προσθήκη στους χαρακτήρες του σύμπαντός του, ο Oliver Jeffers υπογράφει μια ιστορία για τη φιλία, τη μοναξιά και το αταλάντευτο παιδικό βλέμμα που δεν σταματά να ελπίζει. Ένα βιβλίο που γιορτάζει το παρελθόν και ανοίγει νέους ουρανούς για το μέλλον.
Συγγραφέας | Εικονογράφος : Oliver Jeffers
Μεταφραστής: Φίλιππος Μανδηλαράς
[ 7 ]
Μπαντάνες | Εκδόσεις Παπαδόπουλος
Στον κόσμο των παιδιών, τα πιο απλά πράγματα κρύβουν τις πιο όμορφες ιστορίες. Και οι Μπαντάνες είναι ακριβώς αυτό: μια ιστορία απλή, γεμάτη χρώματα, γέλια και παιχνίδι, που μιλάει, στοχάζεται και συμβουλεύει με έναν τρόπο μοναδικο: δίχως να το κάνει.
Οι ήρωες αυτού του βιβλίου είναι παιδιά. Παιδιά που φορούν μπαντάνες – μπαντάνες με ψαράκια και βούλες, μπαντάνες με χαρταετούς και φράουλες. Καμία δεν είναι ίδια, όπως και κανένα από τα παιδιά δεν είναι ίδιο με το άλλο. Κι όμως, όλοι μαζί παίζουν, γελούν, σκαρφίζονται περιπέτειες και δημιουργούν τον δικό τους μικρόκοσμο, όπου η διαφορά είναι δεδομένη και γιορτάζεται μέσα από την παρέα και τη χαρά.
Ο Αντώνης Παπαθεοδούλου και η Μυρτώ Δεληβοριά φέρνουν στις σελίδες τους μια ιστορία που δεν χρειάζεται να δώσει μαθήματα για τη συμπερίληψη – την κάνει πράξη μέσα από τις εικόνες και τις λέξεις της. Ένα βιβλίο που δείχνει πως η ποικιλομορφία δεν είναι κάτι που πρέπει να εξηγηθεί· είναι κάτι που απλώς είναι. Γιατί, τελικά, ό,τι φοράμε – ψαράκια, βούλες, χαρταετούς ή φράουλες – είναι απλώς μια λεπτομέρεια. Αυτό που πραγματικά μετράει είναι η ζωντάνια, η φιλία και η αποδοχή που μας ενώνουν.
Συγγραφέας : Παπαθεοδούλου Αντώνης
Εικονογράφος: Δεληβοριά Μυρτώ
