Γίνεται ένα σπίτι να μετατραπεί σε ιδεολογία; Τι συμβαίνει όταν ο δημιουργός εγκλωβίζεται στο δημιούργημά του; Όταν η αρχιτεκτονική «διορθώνει» το modus vivendi; Η Ζωή Ξανθοπούλου σκηνοθετεί τον Γιώργο Παπαπαύλου στη σουρεαλιστική κωμωδία της Φώφης Τρέζου, ο Αρχιτέκτων, που επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο 104 – Black Box. Μια τραγική κωμωδία για τον σύγχρονο άνθρωπο, για την εγκλωβισμένη -ανάμεσα στην ανάγκη ελέγχου και στη βία της τελειότητας- ζωή του.

Ένας αρχιτέκτονας παραδίδει σε ένα ζευγάρι το σπίτι που έχει σχεδιάσει, έναν χώρο αυστηρά οργανωμένο και απόλυτα ελεγχόμενο. Όμως κάθε προσπάθειά τους να κατοικήσουν ελεύθερα —να κινηθούν, να αλλάξουν κάτι, να εκφράσουν μια ανάγκη— αντιμετωπίζεται από τον ίδιο ως παραβίαση της τάξης που έχει επιβάλει. Σταδιακά αποκαλύπτεται η εμμονική σχέση του με το δημιούργημά του, το οποίο θεωρεί ζωντανό οργανισμό που πρέπει πάση θυσία να προστατευτεί από την ανθρώπινη μεταβλητότητα. Το ζευγάρι παγιδεύεται σε έναν χώρο που υποτίθεται ότι του ανήκει, αλλά στην πραγματικότητα το ελέγχει, οδηγώντας τη σύγκρουση στα άκρα.

Ο Αρχιτέκτων δεν είναι απλώς ένας χαρακτήρας· είναι μια ιδέα: ο φόβος απέναντι σε ό,τι δεν μετριέται, δεν προβλέπεται, δεν ελέγχεται. Ένα έργο για τη σύγχρονη κοινωνία της απόδοσης, της κανονικότητας και των «σωστών αναλογιών». Για την αγωνία μπροστά στη φθορά, την επιθυμία να παγώσει ο χρόνος αλλά για την ευαλωτότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Άλλωστε, στο τέλος, «οι τοίχοι μόνο μένουν».

Ο Γιώργος Παπαπαύλου μοιράζεται στο ελc το Ημερολόγιο προβών για το έργο «Ο Αρχιτέκτων»:

27 Μαρτίου 2025

Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου. Και, τελικά, η μέρα που ξεκίνησαν όλα. Πηγαίνω να δω μια παράσταση. Εκεί συναντώ τη φίλη μου Μαρία Χατζηεμμανουήλ. Εκείνο το βράδυ η Μαρία μού συστήνει τη Ζωή Ξανθοπούλου και λέει και στους δυο μας «εσείς πρέπει να δουλέψετε μαζί». Τη Ζωή την ήξερα ως όνομα, γνωριζόμαστε όμως για πρώτη φορά από κοντά. Και συμβαίνει αυτό το παράξενο πράγμα που συμβαίνει κάποιες φορές με τους ανθρώπους. Μιλάμε και αμέσως υπάρχει επικοινωνία. Ουσιαστική. Σαν να γνωριζόμαστε ήδη. Κάπου μέσα σε εκείνη την πρώτη συζήτηση γεννιέται και στους δυο μας η επιθυμία να δουλέψουμε μαζί. Δεν έχουμε ιδέα ακόμη τι. Αλλά θέλουμε.

Άνοιξη – Καλοκαίρι 2025

Αρχίζει η αναζήτηση. Ανταλλάσουμε σε μηνύματα έργα και ιδέες.«Αυτό;» «Όχι». «Μήπως αυτό;». Διαβάζουμε. Στέλνουμε ο ένας στον άλλον κείμενα. Ενθουσιαζόμαστε για λίγο. Απορρίπτουμε. Ξαναψάχνουμε. Θέλουμε να δουλέψουμε μαζί, αλλά δεν θέλουμε να κάνουμε κάτι απλώς και μόνο για να το κάνουμε. Περιμένουμε το έργο που θα μας πει ότι είναι αυτό. Και τότε επιστρέφει στη ζωή μου ένα κείμενο από το παρελθόν.

Ιούνιος 2025 

Τελειώνω το μεταπτυχιακό μου και, ψάχνοντας υλικό για τη διπλωματική μου εργασία, πέφτω πάνω σε ένα παλιό τεύχος του περιοδικού «Θέατρο». Και εκεί βρίσκω τον «Αρχιτέκτονα» της Φώφης Τρέζου. Το έργο το γνωρίζω. Μας το είχαν δώσει όταν ήμουν ακόμη σπουδαστής στη δραματική σχολή. Το είχα διαβάσει τότε και κάτι είχε μείνει μέσα μου. Το είχα το κείμενο και πάντα έλεγα ότι θέλω να το κάνω. Στα χρόνια που πέρασαν, όμως, το κείμενο χάθηκε. Και επειδή δεν είχε εκδοθεί αυτοτελώς, δεν μπορούσα να το ξαναβρώ. Αλλά τελικά το βρήκα. Όταν συναντάς ξανά ένα έργο ύστερα από τόσα χρόνια δεν είσαι πια αυτός που το είχε πρωτοδιαβάσει. Και το έργο, ενώ οι λέξεις του παραμένουν ίδιες, δεν είναι πια το ίδιο έργο. Το κρατάω.

Σεπτέμβριος 2025

Στέλνω στη Ζωή άλλα τρία έργα, μέσα σε αυτά και τον «Αρχιτέκτονα». Τα διαβάζει. Και έρχεται η απάντηση: «Αυτό είναι. Αυτό κάνουμε». Κάπως έτσι τελειώνει η αναζήτηση και αρχίζει η πραγματική περιπέτεια. Τώρα πρέπει να βρούμε πού θα γίνει. Πώς θα γίνει. Με ποιους θα γίνει. Και εγώ πρέπει να αντιμετωπίσω και κάτι ακόμη: αποφασίζω να αναλάβω ο ίδιος την παραγωγή. Πρώτη φορά.

Άρα, μαζί με την καλλιτεχνική χαρά, αρχίζουν να εμφανίζονται και όλες εκείνες οι λέξεις που συνήθως ο ηθοποιός έχει την πολυτέλεια να αφήνει σε κάποιον άλλον: θέατρο, πρόγραμμα, χρήματα, συντελεστές, συμφωνίες, έξοδα. Ξαφνικά βρίσκομαι και από την άλλη πλευρά.

Οκτώβριος 2025 

Αρχίζουμε να φτιάχνουμε την ομάδα. Λέω στη Ζωή ότι θα ήθελα, εφόσον βέβαια τους θεωρήσει κατάλληλους, να πάρουμε στην παράσταση μαθητές μου απόφοιτους της δραματικής σχολής που διδάσκω. Βλέπει κάποιους και επιλέγει τη Μαρίνα Φλωροπούλου και τον Θεόφιλο Μακρή. Έχει για μένα ιδιαίτερη σημασία αυτό. Δύο άνθρωποι που κάποτε βρίσκονταν απέναντί μου μέσα σε μια αίθουσα διδασκαλίας θα βρεθούν τώρα δίπλα μου στη σκηνή. Οι ρόλοι αλλάζουν. Και αυτό είναι επίσης θέατρο.

Νοέμβριος 2025 

Πρώτες πρόβες. Τραπέζι. Κείμενο. Ερωτήσεις. Ανάλυση. Και μετά σηκωνόμαστε. Αυτοσχεδιασμοί. Δοκιμές. Άλλες λειτουργούν, άλλες όχι. Επιστροφή στο κείμενο. Πάλι από την αρχή. Η Ζωή δημιουργεί από πολύ νωρίς μια συνθήκη μέσα στην οποία μπορούμε να δοκιμάζουμε χωρίς τον φόβο ότι πρέπει να παρουσιάσουμε αμέσως κάτι «σωστό».

Και κάπως έτσι αρχίζει να δημιουργείται η γλώσσα της παράστασης. Δουλειά, γέλιο, και χαρά. Αρχίζω να αισθάνομαι ότι η πρώτη εκείνη αίσθηση της 27ης Μαρτίου δεν ήταν λάθος. Πράγματι έπρεπε να δουλέψουμε μαζί.

Δεκέμβριος 2025 

Ο κόσμος του «Αρχιτέκτονα» αρχίζει να αποκτά σώμα. Η Μαρίζα Τσίγκα είναι μαζί μας και η συμβολή της στη διαδικασία γίνεται πολύτιμη. Η Ζωή θέλει μουσική. Θέλει τραγούδι. Η παράσταση δεν μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα από τον λόγο. Μπαίνει στην ομάδα ο Γιώργος Ατσικνιούδας, ένας εξαιρετικός μουσικός που ζει μόνιμα στη Ρόδο. Και κάπως έτσι αρχίζει μια παράξενη μουσική αλληλογραφία Αθήνας–Ρόδου.Ο Γιώργος γράφει. Στέλνει. Ακούμε. Η Ζωή ζητά αλλαγές. Ξαναγράφει. Ξαναστέλνει. Ξανακούμε. Και σιγά σιγά η παράσταση αποκτά τον δικό της ήχο.

Δεκέμβριος 2025 – Ιανουάριος 2026

Και τώρα ο χώρος. Ο σκηνογράφος μας, έρχεται με μια ιδέα σχεδόν απόλυτη στην απλότητά της:

Μία καρέκλα. Μόνο. Ολόκληρος ο σκηνικός κόσμος του «Αρχιτέκτονα» να οργανωθεί γύρω από μία καρέκλα, ειδικά κατασκευασμένη για την παράσταση μας σε ύφος Μπάουχαουζ. Ένα αντικείμενο. Και τα σώματα. Έρχεται και η Κατερίνα Σαλταούρα για τους φωτισμούς. Και εδώ υπάρχει πάλι μια μικρή προσωπική επιστροφή: και η Κατερίνα υπήρξε μαθήτριά μου στη δραματική σχολή. Προτείνει τέσσερις LED μπάρες γύρω από τη σκηνή. Το φως αρχίζει να ορίζει και να μεταμορφώνει τον χώρο. Μία καρέκλα. Τέσσερις λεντόμπαρες. Μουσική. Τρία σώματα. Ένα κείμενο. Τα υλικά είναι πλέον εκεί.

Ιανουάριος 2026

Ο μήνας της πρεμιέρας. Οι πρόβες πυκνώνουν. Πράγματα που για μήνες υπήρχαν χωριστά αρχίζουν ξαφνικά να συνομιλούν. Ο λόγος με τη μουσική. Τα σώματα με το φως. Η καρέκλα με τον χώρο. Αρχίζουμε να μην κάνουμε πια «σκηνές». Αρχίζουμε να κάνουμε την παράσταση. Υπάρχει άγχος. Πολύ. Για μένα ίσως διπλό. Γιατί αυτή τη φορά δεν έχω μόνο την αγωνία του ηθοποιού λίγο πριν από την πρεμιέρα. Έχω και την αγωνία του παραγωγού. Θα έρθει κόσμος; Θα λειτουργήσει;

Θα μπορέσει αυτή η μικρή παραγωγή, που στήθηκε ουσιαστικά από εμάς τους ίδιους, να σταθεί; Κι όμως, μέσα σε όλη αυτή την αγωνία, υπάρχει ένα συναίσθημα που υπερισχύει: η χαρά. Ελάχιστες εντάσεις. Πολλή δουλειά. Ένας κοινός δημιουργικός οίστρος. Και η αίσθηση ότι όλοι θέλουμε να φτάσουμε στο ίδιο μέρος.

24 Ιανουαρίου 2026

Πρεμιέρα. «Ο Αρχιτέκτων» ανεβαίνει. Είχαμε ξεκινήσει με την ιδέα ότι θα παίξουμε δέκα παραστάσεις. Δέκα. Αυτό ήταν. Μόνο που το θέατρο έχει καμιά φορά άλλα σχέδια. Οι παραστάσεις γεμίζουν. Ο κόσμος έρχεται.Οι δέκα παραστάσεις τελειώνουν και συνεχίζουμε. Και συνεχίζουμε. Και συνεχίζουμε. Μέχρι τον Απρίλιο, μέχρι την Κυριακή των Βαΐων. Οι 10 παραστάσεις έγιναν σχεδόν 40. Και κάπου εκεί αρχίζει να γεννιέται η σκέψη που μερικούς μήνες πριν θα μας φαινόταν μάλλον υπερβολικά αισιόδοξη: «Να πάμε και δεύτερη χρονιά;»

Σεπτέμβριος 2026

Και να που ξαναγυρίζουμε. Σκέφτομαι καμιά φορά πόσο παράξενη είναι η διαδρομή μιας παράστασης. Μια έξοδος για θέατρο. Μια φίλη που σου συστήνει έναν άνθρωπο. Μια πρώτη κουβέντα. Ένα «πρέπει να δουλέψετε  μαζί». Και τώρα δεύτερη χρονιά. Αν υπάρχει κάτι που κρατάω από όλη αυτή τη διαδρομή, είναι ίσως ότι οι παραστάσεις δεν αρχίζουν την ημέρα της πρώτης πρόβας. Αρχίζουν πολύ νωρίτερα. Από μια συνάντηση. Από μια σύμπτωση. Από ένα κείμενο που επιστρέφει. Από ανθρώπους που, χωρίς να ξέρουν ακόμη ακριβώς το γιατί, λένε: «Πρέπει να κάνουμε κάτι μαζί». Και ίσως γι’ αυτό μου αρέσει τόσο που η ιστορία του δικού μας «Αρχιτέκτονα» ξεκίνησε στις 27 Μαρτίου. Την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου. Σαν να είχε αποφασίσει το θέατρο να μας κάνει ένα μικρό δώρο.

Info παράστασης:

Ο Αρχιτέκτων | κάθε Δευτέρα & Τρίτη στις 21:15 | Θέατρο 104 | Προπώληση εδώ