Ορκίζομαι ότι δεν έχω καθόλου καλούς σκοπούς.
Θυμάστε τότε που ο Μωυσής ήθελε να κάνει αναβάθμιση λογισμικού και ανέβηκε στο βουνό για να πιάσει Wi-Fi; Λίγο το αργό ίντερνετ, λίγο το ότι ήθελε δέκα γίγα χωρητικότητα ενώ τα τότε τάμπλετ ήταν φτιαγμένα από πέτρα, ο Μωυσής άργησε να κατέβει από το βουνό και οι Ισραηλίτες πανικόβλητοι έφτιαξαν ένα χρυσό μοσχάρι και άρχισαν να το προσκυνάνε. Βέβαια, τι φταίνε κι αυτοί; Έκαναν subscribe και πάτησαν το καμπανάκι για να βλέπουν συνέχεια content και μετά που ο Μάγκας (μι κεφαλαίο) χώρισε τη θάλασσα στα δύο βγήκε offline. Θυμάστε; Ωραία, γιατί το σημερινό μας θέμα αφορά: είδωλα, ειδωλολάτρες, τυφλή πίστη και αφοσίωση σε κάποιον που δεν γνωρίζουμε προσωπικά, πώς να ξεχωρίζουμε τους ανθρώπους από τα κατορθώματά τους και λόγους που δεν είναι έξυπνο να υπερασπιζόμαστε εκατομμυριούχους στο διαδίκτυο, τους οποίους αν βλέπαμε στον δρόμο θα άλλαζαν πεζοδρόμιο… Μισό λεπτό, ποιον δρόμο; Σιγά μην περπατάνε στον δρόμο οι εκατομμυριούχοι, τουλάχιστον όχι στους δρόμους που περπατάμε εγώ κι εσύ. Αυτοί πετάνε… Κάποιοι έχουν και σκουπόξυλα.
Αφορμή για αυτό το άρθρο ήταν τα γενέθλια της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ στις 31/7. Ο σωστός ο Potterhead ξέρει πως στις 31 είναι και τα γενέθλια του Χάρι Πότερ και δεν μπορεί παρά να χασκογελάσει στη σκέψη του Ντάντλι Ντάρσλι με γουρουνοουρά. Βέβαια, δεν είμαι σίγουρος τι σημαίνει «σωστός Potterhead» στις μέρες μας και αν είμαστε λίγοι που συνειρμικά σχετίζουμε ακόμα τα γενέθλια της δημιουργού με τον πρωταγωνιστή της. Πλέον, οι περισσότεροι που αναρτούν δημοσιεύσεις για εκείνην την αναφέρουν ως «αυτή που την πολεμάνε οι ΛΟΑΤΚΙ» και βάζουν και δραματική μουσική από πίσω για να κλάψουμε λίγο. «Δεν τη λυπάστε λίγο, την κακόμοιρη γυναίκα (με περιουσία 820 εκατομμύρια λίρες), που το μόνο που έκανε στη ζωή της είναι να γράφει για να διασκεδάζουν τα παιδάκια! Ααααχ, τι δικτατορία είναι αυτή που ζούμε ‒ ούτε οι πλούσιοι δεν είναι ασφαλείς από τις μειονότητες, αλίμονο σε εμάς».
Και τα βλέπει αυτά ο μέσος αμπλαούμπλας που θέλει να βγάλει χολή και μαντέψτε τι λέει. Η αθώα, αφελής και ρομαντική πλευρά της υπόθεσης είναι να πούμε πως οι άνθρωποι που μεγάλωσαν με τα βιβλία της την βλέπουν ως μέντορα. Μια στοργική φιγούρα από το παρελθόν, που τους φρόντιζε και τους αγκάλιαζε μέσω της δουλειάς της, και αρνούνται να δουν την πραγματικότητα. Ο κόσμος της έγινε ο κόσμος τους και δεν γίνεται ένας τόσο όμορφος κόσμος να έχει φτιαχτεί από κάποιον με τόση κακία και μίσος. Άρα; «Άρα φταίνε οι ΛΟΑΤΚΙ! Στο κάτω κάτω, τι τους έκανε; Πώς τους πείραξε; Από το Τουίτερ; Άσε μας μωρέ, έχουμε πιο σοβαρά προβλήματα να ασχοληθούμε».
Αν δεν ήταν η Ρόουλινγκ, εγώ τώρα όχι απλώς δεν θα ήμουν συγγραφέας, αλλά δεν θα ήμουν και ο φανατικός αναγνώστης που είμαι. Μέσα από τον κόσμο της ανακάλυψα την αγάπη μου για το διάβασμα και βρήκα το θάρρος να δημιουργήσω τις δικές μου ιστορίες. Κατά κάποιον περίεργο τρόπο, αισθάνομαι πως της χρωστάω. Τα πρώτα έξι χρόνια στο δημοτικό δεν νομίζω να διάβαζα κάτι άλλο πέρα από Χάρι Πότερ. Κάθε Χριστούγεννα έπαιρνα τα DVD των ταινιών, είχα μαγικό ραβδί, το Καπέλο μια ζωή με χώνει στο Σλίθεριν, κοιμόμουν αγκαλιά με τα βιβλία και ακόμα εκνευρίζομαι που η έκτη ταινία πετσόκοψε τόσο πολύ το βιβλίο – που είναι και το αγαπημένο μου της σειράς.
Τα βιβλία τα ξαναδιάβασα πριν από μερικά χρόνια και η γνώμη μου γι’ αυτά δεν έχει αλλάξει: είναι καταπληκτικά ακόμα και με τα ελαττώματά τους, λες και υπάρχει κάτι που είναι πραγματικά τέλειο. Και το πιο σημαντικό, θυμήθηκα εκείνη την ασφάλεια που αισθανόμουν καθώς τα διάβαζα μετά το σχολείο, χαμένος στις σελίδες. Αυτή την ασφάλεια που εκατομμύρια παιδιά αισθάνθηκαν, αισθάνονται και θα αισθανθούν, αυτή την ασφάλεια που πολλά θα χάσουν όταν συνειδητοποιήσουν την πραγματικότητα: πως η συγγραφέας δεν σε γουστάρει. Ένας κόσμος για περιθωριοποιημένους, κατατρεγμένους, ένας κόσμος για παιδιά που δεν τα θέλουν οι άλλοι, αυτός ο κόσμος, εσένα που είσαι πιο περιθωριοποιημένος, δεν σε θέλει. Και για όλα αυτά τα παιδιά η ατμόσφαιρα θα παγώσει, σαν να εμφανίστηκαν εκατοντάδες Παράφρονες και τους ρούφηξαν την ψυχή.
Ο σκοπός ενός βιβλίου, ειδικά ενός παιδικού βιβλίου, είναι να προετοιμάσει τα παιδιά για την πραγματικότητα και, προς τιμή της, η Ρόουλινγκ έχει προετοιμάσει τους αναγνώστες της για αρκετά ζητήματα, ακόμα και για το ενδεχόμενο αυτοί που θαυμάζεις να αποδειχτούν απλώς άνθρωποι, με ελαττώματα και λάθη, θνητοί, που όπως όλοι μας δεν έχουν λύσει όλα τους τα προβλήματα και τις ανασφάλειές τους. Όπως ο Χάρι ανακάλυψε πως ο Ντάμπλντορ ήθελε να υποδουλώσει τους μαγκλ όταν ήταν νεότερος, έτσι κι εμείς ανακαλύψαμε πως η Ρόουλινγκ είναι απλώς… η Ρίτα Σκίτερ. Η Ρίτα μάς συστήθηκε στο τέταρτο βιβλίο και είναι μια δημοσιογράφος του κίτρινου τύπου, με ειδίκευση στα σκανδαλοθηρικά δημοσιεύματα. Όσο πιο ζουμερή είναι η επικεφαλίδα, τόσο πιο μεγάλη απήχηση θα έχει το δημοσίευμά της.
Ενώ λοιπόν όλοι οι «ιππότες» έδειχναν συμπαράσταση στη Ρόουλινγκ και στον αγώνα της κατά του τρανς κινήματος την ημέρα των γενεθλίων της, εκείνη πρόλαβε την επόμενη κιόλας μέρα να κάνει ανάρτηση για τον αγώνα της Imane Khelif και της Angela Carini. Άντρα την ανέβαζε, άντρα την κατέβαζε, και ακόμα και 24 ώρες αργότερα, που έχουν βγει εκατό δημοσιεύματα τα οποία διαψεύδουν τους ισχυρισμούς πως η Khelif γεννήθηκε άντρας, η Ρόουλινγκ συνεχίζει απτόητη (μέχρι και σήμερα που γράφω το άρθρο) να ποστάρει πως είναι άντρας και βαράει γυναίκες. Λέτε να την έπιασε ο πόνος για τους Ολυμπιακούς, ή η όλη κατάσταση ενισχύει το αφήγημά της πως «δεχόμαστε επίθεση» από τα τρανς άτομα; Όπως οι ομοφοβικοί λένε «κρατήστε μακριά τους γκέι, γιατί θα κάνουν τα παιδιά μας γκέι», η Ρόουλινγκ έχει υιοθετήσει παρόμοιες τακτικές, αλλά δεν χρησιμοποιεί τους γκέι -γιατί είναι «προοδευτική» και δεν αισθάνεται απειλή απ’ αυτούς- αλλά λέει το αντίστοιχο «οι τρανς γυναίκες θα αντικαταστήσουν τις βιολογικές γυναίκες» ή το αγαπημένο «οι άντρες θα ντύνονται γυναίκες και θα μπαίνουν στις τουαλέτες να βιάζουν» λες και δεν έχουμε δει χίλιες φορές γυναίκες να μπαίνουν στις αντρικές τουαλέτες, επειδή οι γυναικείες είναι γεμάτες, ή το ανάποδο.
Αλλά την ενδιαφέρει η αλήθεια, την ενδιαφέρει η πραγματικότητα; Εννοείται πως όχι, γιατί πάει κόντρα στο παράλογο μίσος της και είναι αδύνατον να στηρίξει με λογικά επιχειρήματα τους ισχυρισμούς της. Η πραγματικότητα είναι πως τα τελευταία χρόνια η Ρόουλινγκ τραμπουκίζει το τρανς κίνημα μέσω της πλατφόρμας της. Δεν έχει βγει, και δεν πρόκειται να βγει, δημόσια να πει «δεν σας γουστάρω, επιστρέψτε στις ντουλάπες σας», γιατί δεν είναι χαζή και ο κόσμος δεν λειτουργεί έτσι. Η ασπίδα για όσα λέει και κάνει είναι ο φεμινισμός και το ενδιαφέρον της για τις γυναίκες, γι’ αυτό άλλωστε γυναίκες σαν κι εκείνη τις αποκαλούν TERFs (trans-exclusionary radical feminists). Ό,τι λέει θα το πει με το γάντι και με το ύφος στοργικής μητέρας που θέλει το καλό σου και αργότερα οι ακόλουθοί της θα συμπληρώσουν με επιθέσεις και υβριστικά σχόλια. Και αν είσαι από αυτά τα φυντάνια που λένε «μα καλά, πώς τους κάνει επίθεση, από το Τουίτερ;», ακόμα και ο Πούτιν έχει χρησιμοποιήσει τη Ρόουλινγκ ως παράδειγμα για τις «επιθέσεις» που κάνουν οι ΛΟΑΤΚΙ. Επαναλαμβάνω, ο Πούτιν κρύφτηκε πίσω από τη Ρόουλινγκ για να ενισχύσει τις ομοφοβικές και τρανσφοβικές αντιλήψεις του. Αν ερχόταν σε εμένα ο Πούτιν και μου έλεγε «Λευτεράκο, καλά τα λες», θα με έπιανε κρίση πανικού.
Όπως λέει ο Μάρκος Αντώνιος στον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ «το κακό που κάνουν οι άνθρωποι ζει και μετά απ’ τους ίδιους, το καλό συχνά θάβεται με τα κόκαλά τους». Η Ρόουλινγκ έχει απομακρυνθεί χρόνια τώρα από τη γυναίκα που έβγαζε βόλτα το μωρό της τα βράδια, έγραφε το βιβλίο της σε καφετέριες και σημείωνε τις ιδέες της σε χαρτοπετσέτες. Δεν τη θεωρώ καν συγγραφέα, ασχέτως που βγάζει κάθε τόσο κάνα βιβλίο για να μας υπενθυμίζει πως υπάρχει, αλλά ακόμα κι αυτό το βγάζει με ψευδώνυμο. Δεν είναι καν καλή στο να γράφει ιστορίες στον κόσμο του Χάρι Πότερ, γιατί αν ήταν, το Cursed Child και η τριλογία Fantastic Beasts δεν θα υπήρχαν. Είναι εντελώς αποκομμένη από τον φανταστικό της κόσμο και το μόνο που κάνει είναι να συλλέγει επιταγές έχοντας άφθονο ελεύθερο χρόνο για να κάνει ασύστολες επιθέσεις σε μειονότητες στο Τουίτερ από το μέγαρό της. Τόσο αποκομμένη που είχε το θράσος να παρομοιάσει τους Θανατοφάγους, το φασιστικό γκρουπάκι από τα βιβλία της που θέλει μια κοινωνία αποτελούμενη μόνο από καθαρόαιμους μάγους, με το τρανς κίνημα, το οποίο ζητάει ίσα δικαιώματα και ίση αντιμετώπιση με όλους τους υπόλοιπους. Μπράβο, Τζόαν, το βρήκες. Γι’ αυτό κρέμαγαν οι Θανατοφάγοι «λασποαίματους» ανάποδα στο Παγκόσμιο Κύπελλο, επειδή δεν τους αναγνώριζαν το δικαίωμά τους να είναι ανοιχτά φασίστες. Από τότε υπήρχε η καταπίεση των one-percenters, αλλά μας είχε τυφλώσει η woke κουλτούρα και η απελευθέρωση των σπιτικών ξωτικών. Συνέχισε το θείο έργο σου, να απαντάς ιδρωμένη από τη χρυσή σου λεκάνη στον κάθε φουκαρά που έχει είκοσι πέντε ακόλουθους στα σόσιαλ.
Πίσω στα χρυσά μοσχάρια τώρα. Επειδή μεγαλώσαμε με Χάρι Πότερ δεν σημαίνει πως αυτό δικαιολογεί να εθελοτυφλούμε. Ξέρουμε να ξεχωρίζουμε το σωστό από το λάθος και ο καθένας προσωπικά ξέρει τις φοβίες και τις ανασφάλειές του. Όπως είχε πει και ο Ντάμπλντορ, θα έρθει η στιγμή που θα πρέπει να κάνουμε μια επιλογή μεταξύ του τι είναι σωστό και τι είναι εύκολο. Το εύκολο σε αυτή την περίπτωση είναι να επαναπαυτείς στο αφήγημα πως η πλούσια δέχεται επίθεση και ότι δεν καταλαβαίνεις πώς τα λόγια μιας τέτοιας προσωπικότητας έχουν βαρύτητα. Το εύκολο είναι να εστιάσεις σε αυτούς που τη βρίζουν και της εύχονται θάνατο και να αγνοήσεις αυτούς που προσπαθούν να συζητήσουν, αλλά συζήτηση δεν θα υπάρξει ποτέ, γιατί έχει χτίσει καλά το echo chamber της.
Δεν θα προσποιηθώ πως ξέρω ή καταλαβαίνω εκατό τοις εκατό όλα τα θέματα και ζητήματα των ΛΟΑΤΚΙ, αλλά στο κάτω κάτω της γραφής, όλα καταλήγουν στην ίδια ερώτηση που γίνεται κάθε φορά σε τέτοια ζητήματα. Είτε μιλάμε για γυναίκες, είτε μιλάμε για μετανάστες, είτε για πρόσφυγες, είτε για ΛΟΑΤΚΙ, η ερώτηση είναι: θες ο συνάνθρωπός σου να έχει τα ίδια δικαιώματα με εσένα; Αν η απάντηση είναι κάτι πέραν του ναι, τότε εσύ είσαι το πρόβλημα και θα συνεχίσεις να κρύβεσαι πίσω από προσωπικότητες όπως η Ρόουλινγκ. Κανείς δεν σου ζήτησε να κάνεις παρέα ή να μιλήσεις με κάποιον που δεν γουστάρεις, αλλά αν δεν γουστάρω τον γείτονά μου αυτό δεν σημαίνει πως θέλω να έχει λιγότερα δικαιώματα από εμένα.
Τέλος, και για να κλείσουμε με θετικό κλίμα, τα έργα μας δεν ανήκουν σε εμάς, και μιλάω ως συγγραφέας τώρα. Μας ανήκουν τα πνευματικά δικαιώματα, αλλά μόλις το έργο κυκλοφορήσει στην κοινωνία, παύει να είναι δικό μας. Ο καλλιτεχνικός κόσμος είναι γεμάτος από ταλαντούχους ανθρώπους που αποδείχτηκαν ανήθικοι, εγκληματίες, ή οτιδήποτε άλλο. Ένας άλλος αγαπημένος μου συγγραφέας, ο Χ. Φ. Λάβκραφτ είναι διάσημος ρατσιστής, πέθανε το 1937 και σήμερα η δουλειά του μιλάει από μόνη της. Τον Nobuhiro Watsuki, δημιουργό του manga Rurouni Kenshin, τον έπιασαν για κατοχή παιδικής πορνογραφίας, ο Ρομάν Πολάνσκι είναι παιδόφιλος, ο Καραβάτζιο δολοφόνος. Μελ Γκίμπσον, Μπράιαν Σίνγκερ, η λίστα δεν πρόκειται να σταματήσει και γράφω μόνο για καλλιτέχνες.
Αν αρχίσουμε να βάζουμε και άλλους κλάδους, όπως αθλητές, θα είμαστε εδώ μέχρι μεθαύριο. Σταματάει, όμως, η δουλειά τους να είναι καταπληκτική επειδή αυτοί δεν είναι; Όχι, γιατί δεν τους ανήκει, ανήκει σε εμάς. Όσο διεφθαρμένος και αν είναι κάποιος, αν το έργο του δεν αντικατοπτρίζει τη διαφθορά του, τότε υπάρχει ένα κομμάτι μέσα του, αυτό το κομμάτι που αξίζει να σωθεί, που μπορεί να μας εμπνεύσει, που το έστειλε στην κοινωνία για να βγάλει ρίζες μέσα μας. Κανένα χαζό τουίτ της Ρόουλινγκ δεν μπορεί να αφαιρέσει την αγάπη μου για τον κόσμο της, αλλά αυτή η αγάπη δεν μπορεί να δικαιολογήσει την παράλογη και ανάρμοστη συμπεριφορά της.
Σε κάθε περίπτωση, ο κωδικός του Wi-Fi είναι “cursedchildisnotcanon”. Έγινε η σκανταλιά!
Ο Λευτέρης Αναγνωστόπουλος ασχολείται με τη συγγραφή και τη σκηνοθεσία. Από τις εκδόσεις Άνω Τελεία κυκλοφορεί το πρώτο του έργο, ένα δυστοπικό, νεο-νουάρ, μυθιστόρημα με τίτλο «Το Κόκκινο Δεξί Χέρι».
