«Η ποίηση δε διαβάζεται μόνο, νιώθεται, μιλιέται, τραγουδιέται, χαρίζεται, ζωγραφίζεται», γράφει η Νόρα Αναγνώστου στον πρόλογο της πολύτιμης ανθολογίας με τίτλο Κομμάτια από υαλί, κόκκινα, πράσινα ή γαλάζια, προσκαλώντας μικρούς και μεγάλους να παίξουν με τα ποιήματα όπως παίζουν με τα όνειρα, τα χρώματα και τις ιστορίες τους. Η νέα αυτή ανθολογία, καρπός πολύχρονης έρευνας και αγάπης για τη γλώσσα και την παιδική φαντασία, συγκεντρώνει πάνω από 150 δημιουργούς και έναν θησαυρό λέξεων, στίχων και ρυθμών που ξεδιπλώνονται σαν μωσαϊκό μπροστά στον αναγνώστη.
Υπάρχουν βιβλία που απευθύνονται στο παιδί με τη σοβαρότητα που του αξίζει. Βιβλία που δεν υποτιμούν ούτε την περιέργεια, ούτε τη φαντασία, ούτε την κρίση του. Η νέα ποιητική ανθολογία που υπογράφει η Νόρα Αναγνώστου είναι ένα τέτοιο βιβλίο: φρέσκο, ελεύθερο, πολυφωνικό και βαθιά στοχαστικό, χωρίς να χάνει το παιχνίδι και το χρώμα του.
Από τον Όμηρο ως τους Social Waste, και από τον Καβάφη ως τη Δανάη Σιώζιου, η ποίηση συναντά το παιδί εκεί που ζει: στο παιχνίδι, στη μνήμη, στο συναίσθημα. Στην ανθολογία της Νόρας Αναγνώστου, τα ποιήματα δεν ταξινομούνται χρονολογικά ή γραμματολογικά. Αντίθετα, ακολουθούν τη διαδρομή της παιδικής εμπειρίας: τη χαρά και τη λύπη, τον ήλιο και τη νύχτα, τα παραμύθια και τα τραγούδια, τις γάτες και τα πουλιά. Η θεματική οργάνωση είναι ένα παιχνίδι αισθήσεων και ανακαλύψεων – με ενότητες όπως «Πράσινα ποιήματα», «Γάτες και πουλιά», «Ποιήματα που λένε ιστορίες», ή η εναρκτήρια ενότητα-κάλεσμα «Μια και είμαι εγώ παιδί…», «Ξέρω πάντα να γελώ».
Εδώ, ο Μιχάλης Γκανάς συνυπάρχει με τον Bob Dylan, ο Νίκος Γκάτσος με τη Μαριανίνα Κριεζή, ο Ναζίμ Χικμέτ με τον Γιάννη Ρίτσο και τους Social Waste, όχι γιατί ανήκουν στο ίδιο λογοτεχνικό ρεύμα, αλλά γιατί μιλούν στην ίδια ανάγκη: να νιώσεις, να φανταστείς, να πεις τον κόσμο αλλιώς. Η εμπειρία προηγείται της κατανόησης. Και η ποίηση εδώ ζητά περιπλάνηση.
Κάθε ενότητα μοιάζει με ένα ανοιχτό παράθυρο: «ποιήματα σαν αφήγηση», «ποιήματα για γάτες και πουλιά», «ποιήματα του ήλιου και της λύπης». Η κατηγοριοποίηση γίνεται χρωματικά, θεματικά, αισθητηριακά, μια σιωπηλή, λυρική πρόσκληση προς τον νέο αναγνώστη να περιηγηθεί, να σκεφτεί, να ονειρευτεί, να τραγουδήσει. Η ποίηση εδώ, σε κάθε σελίδα μοιάζει με μια αισθητηριακή εμπειρία. Δεν ζητά από το παιδί να το «καταλάβει», του ζητά να το νιώσει. Δεν ζητά από τον γονιό ή τον εκπαιδευτικό να το εξηγήσει, αλλά να συνοδεύσει, αν θέλει, διακριτικά. Και πάνω απ’ όλα, του υπενθυμίζει ότι η ποίηση δεν είναι κάτι δυσνόητο αλλά κάτι που μπορείς να κουβαλάς μαζί σου κάτω από το μαξιλάρι, μέσα στην τσάντα σου ή στο πιο προσωπικό σου σημειωματάριο.
«Ένα παιδί έχει σκαρφαλώσει στον ουρανό που ζωγράφισε.
Δεν θα κατέβει.
Τα παιδιά στον ουρανό ανασαίνουν». Βαγγέλης Κοκκάρης, Παιδικό παραμύθι
Η ιδέα γεννήθηκε στο πλαίσιο της μεταδιδακτορικής έρευνας της Νόρας Αναγνώστου στο Παιδαγωγικό Τμήμα του ΑΠΘ, υπό την εποπτεία της καθηγήτριας Βενετίας Αποστολίδου, και εξελίχθηκε σε ένα εκδοτικό εγχείρημα που φιλοδοξεί να γεφυρώσει την ποίηση με τη σημερινή εκπαιδευτική και οικογενειακή πραγματικότητα. Μακριά από διδακτισμούς, η ανθολογία αυτή προτείνει έναν νέο τρόπο να δούμε το παιδί ως ενεργό αναγνώστη – όχι απλώς ως μαθητή, αλλά ως άνθρωπο με αισθητική κρίση και βαθιά συναισθηματική αντίληψη.
Από τις πρώτες κιόλας σελίδες της εισαγωγής, η Νόρα Αναγνώστου τοποθετεί το εγχείρημα της ανθολόγησης αυτής, αντλώντας έμπνευση από μορφές όπως ο Ρώσος παιδαγωγός και ποιητής Κορνέι Τσουκόφσκι. Ο ίδιος, με το εμβληματικό έργο του «Από δύο έως πέντε», ανέδειξε τη φυσική συγγένεια των παιδιών με την ποίηση, τονίζοντας πως ο ρυθμός, η επανάληψη, η μουσικότητα και τα φαντασιακά στοιχεία δεν αποτελούν παιδικά «στολίδια», αλλά βαθιές νοητικές και συναισθηματικές ανάγκες.
Τα παιδιά «ποιητικοποιούν» τον κόσμο από πολύ νωρίς, δημιουργώντας εκφράσεις, παρομοιώσεις, «εφεύρεση» λέξεων ή ανατροπές στη σημασία. Έχουν έμφυτη ποιητική αντίληψη, που δεν βασίζεται στη λογική, αλλά στη δημιουργική φαντασία. Παράλληλα υποστήριξε ότι η επαφή με την ποίηση ενισχύει τη γλωσσική ανάπτυξη, αλλά κυρίως ενδυναμώνει τη συναισθηματική νοημοσύνη, τη χαρά της έκφρασης και την ικανότητα εσωτερικού ρυθμού.
Γιατί η ποίηση είναι και φωνή και σώμα. Είναι και παιχνίδι. Κι αυτή η ανθολογία, πρώτη στο είδος της, το ξέρει καλά.
Ο τίτλος Κομμάτια από υαλί, κόκκινα, πράσινα ή γαλάζια είναι φράση από το ποίημα του Κ.Π.Καβάφη «Από υαλί χρωματιστό»
Η ανθολογία Κομμάτια από υαλί, κόκκινα, πράσινα ή γαλάζια κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.
