Η Πάτρα, η καρναβαλική πρωτεύουσα της Ελλάδας, βρίσκεται ήδη σε ρυθμούς γιορτής, και αυτό το Σαββατοκύριακο είναι η ιδανική ευκαιρία να ζήσετε από κοντά τη μαγεία του Πατρινού Καρναβαλιού. Εκτός από τις πολύχρωμες παρελάσεις και τα ξέφρενα πάρτι, μια ξεχωριστή έκθεση έρχεται να φωτίσει την ιστορία και την καλλιτεχνική διάσταση αυτής της μεγάλης γιορτής: η έκθεση «Και εγένετο… Καρνάβαλος» του Δημήτρη Βούρτση στην Αγορά Αργύρη για τα 60 Χρόνια Καρναβαλικής Τέχνης.
Ο Δημήτρης Βούρτσης, σημαντικός δημιουργός του Πατρινού Καρναβαλιού, έχει αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά του με τα εντυπωσιακά άρματα και τις καρναβαλικές δημιουργίες του. Η έκθεση, που φιλοξενείται στην Πάτρα, προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να γνωρίσετε από κοντά την τέχνη, την έμπνευση και τη δεξιοτεχνία που κρύβεται πίσω από τις μεγαλειώδεις κατασκευές που γεμίζουν τους δρόμους της πόλης κάθε χρόνο.
Αν βρεθείτε λοιπόν στην Πάτρα αυτές τις μέρες, εκτός από το αστείρευτο κέφι του Καρναβαλιού, αξίζει να αφιερώσετε λίγο χρόνο για να δείτε από κοντά την εξέλιξη της καρναβαλικής τέχνης μέσα από τα μάτια ενός από τους σημαντικότερους δημιουργούς της.
«Και εγένετο… Καρνάβαλος» – 60 Χρόνια Καρναβαλικής Τέχνης
Στην έκθεση παρουσιάζονται τα πορτρέτα του Βασιλιά Καρνάβαλου από τη δεκαετία του 1950 μέχρι τις μέρες μας, μικρογραφίες ιστορικών αρμάτων του Βασιλιά Καρνάβαλου όπως πρωτοπαρουσιάστηκαν στην έκθεση «Ό,τι δεν κάηκε», όταν η Πάτρα ήταν Πολιτιστική Πρωτεύουσα το 2006, αντίγραφο του εμβληματικού πίνακα για το Πατρινό Καρναβάλι που βρίσκεται στο παλιό Δημαρχείο της Πάτρας και άλλα καρναβαλικά έργα του καλλιτέχνη, κάποια από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό.
«Μου αρέσει να φτιάχνω πρόσωπα, αλλά δεν έκανα ποτέ επισήμως τον ζωγράφο. Ο Καρνάβαλος είναι άλλη υπόθεση. Έχει ένα τεράστιο κοινό και τίποτα από τις κουραστικές και ανώφελες «καλλιτεχνικές» συζητήσεις. Μέσα στις αποθήκες του γκαζιού του Δήμου, λίγο έξω από την Πάτρα, είναι το Μεγάλο Ατελιέ! Εκεί μέσα γίνεσαι απ’ όλα: σιδεράς, ηλεκτρολόγος, μεταφορέας, φροντιστής σκηνικών, σκηνογράφος, γλύπτης, ζωγράφος και πάνω απ’ όλα σκηνοθέτης. Είσαι ο μέγας τελετάρχης μιας πανάρχαιας τελετουργίας, της μοναδικής ίσως που έφτασε ως τις μέρες μας λαμπρή και ακέραιη. Ο Καρνάβαλος βγαίνει από την αποθήκη κοντά στην θάλασσα, διασχίζει όλη την πόλη σαν Βασιλιάς προπομπός της Άνοιξης για μια ημέρα. Το βράδυ τον καίνε και τον καταστρέφουν για να ξαναγεννηθεί την άλλη χρονιά. Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που όλα αυτά είναι η δουλειά μου», αναφέρει ο Δημήτρης Βούρτσης.
Εκτός από την ειδική ξενάγηση στα εκθέματα και μία εικονική επίσκεψη στο εργαστήρι του Δημήτρη Βούρτση, οι επισκέπτες θα μπορούν να παρακολουθούν συλλεκτικά βίντεο από την ιστορία του Πατρινού Καρναβαλιού, να φυλλομετρούν σπάνιο ενημερωτικό υλικό από καρναβάλια του παρελθόντος καθώς και να συμμετάσχουν σε διαδραστικές δραστηριότητες στο χώρο. Στον ειδικό διαμορφωμένο χώρο εντός της έκθεσης φιλοξενούνται μία σειρά εκδηλώσεων, πάντα με καρναβαλικό περιεχόμενο.
Πιο συγκεκριμένα την Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου, στις 8.30μμ θα διοργανωθεί εκδήλωση-αφιέρωμα στη μνήμη του Βασίλη Σουλτανά με τίτλο: «Αναζητώντας την Καρναβαλική Ψυχή». Θα προβληθεί η ταινία «Και εγένετο… Καρνάβαλος» και άλλες δουλειές του εκλιπόντα, ενώ συγγενείς και φίλοι θα μιλήσουν για τον καλλιτέχνη και τη σχέση του με το Πατρινό Καρναβάλι. Στο ξεκίνημα της βραδιάς η χορωδία της «Κοινο_Τοπίας», με μαέστρο τη Λίνα Γερονίκου και στο πιάνο την Κατερίνα Φιλιππάτου, θα σκορπίσει αποκριάτικες μελωδίες.
Μετά την εκδήλωση θα ακολουθήσει η προβολή της ταινίας «Καρναβαλικές ρίζες – Μεταμορφώνοντας την δυστυχία σε γιορτή» των Peter Chelkowski και Jason Benjamin. Πρόκειται για ένα ηλεκτρισμένο ντοκιμαντέρ για το εκρηκτικό, πολύχρωμο, λαϊκό Καρναβάλι του Trininad και Tobago, μία πάντα επιλογή του Νικολάου Ε. Καββαδία, ειδικά για τη βραδιά και για την έκθεση.
Οι διοργανωτές φιλοδοξούν να καταστήσουν την έκθεση έναν χώρο καρναβαλικής αναφοράς για την περίοδο που υπολείπεται μέχρι τη λήξη της φετινής αποκριάς. Παροτρύνουν δε τους ενδιαφερόμενους επισκέπτες να προσέλθουν φέρνοντας μαζί τους σπάνια ντοκουμέντα που ενδεχομένως έχουν στην κατοχή τους (έντυπα, φωτογραφίες κλπ). Τέτοιο υλικό θα μπορούσε να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα πρώτη ύλη για το Καρναβαλικό Μουσείο της πόλης.
Λίγα λόγια για τον Δημήτρη Βούρτση
Ο Δημήτρης Βούρτσης, εμπνευσμένος από την αμεσότητα της παραδοσιακής, λαϊκής και ναΐφ τέχνης, έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στις εικαστικές τέχνες που πλαισιώνουν το Πατρινό Καρναβάλι ήδη από τη δεκαετία του 1960. Στη διάρκεια της μακρόχρονης καλλιτεχνικής του πορείας έχει συνεργαστεί με καταξιωμένους δημιουργούς, όπως οι Θ. Στεφόπουλος, Γ. Παπαθεοδώρου και Γ. Μπογδανόπουλος, ενώ δίπλα του έχουν μαθητεύσει πολλοί νέοι καλλιτέχνες. Παραμένει έως σήμερα ενεργό μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας και του Συλλόγου Καλών Τεχνών Πάτρας «Κωστής Παλαμάς». Η προσφορά του αναγνωρίστηκε με την ανακήρυξή του σε επίτιμο πρόεδρο του Συλλόγου, μια διάκριση που επιβεβαιώνει την καλλιτεχνική του συνεισφορά. Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές καθώς και στο Δημοτικό Μέγαρο Πατρών.
Γεννημένος στην Πάτρα το 1947, εργάστηκε αρχικά ως επιγραφοποιός, έπειτα ως διακοσμητής εσωτερικών χώρων, ενώ παράλληλα μυήθηκε στην τέχνη της αγιογραφίας. Επηρεασμένος από τη βυζαντινή εικονογραφία, δημιούργησε με την πάροδο των χρόνων πολυάριθμα έργα που σήμερα κοσμούν εκκλησίες στην Αχαΐα και τους γειτονικούς νομούς. Παράλληλα, συνέβαλε στη δημιουργία σκηνικών και καλλιτεχνικών κατασκευών για το θέατρο, ειδικά στο ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας (Εκάβη του Ευριπίδη, σκην. Ν. Περέλης, 1985). Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή του στην κατασκευή γλυπτών για την τελετή έναρξης των Μεσογειακών Αγώνων στην Αθήνα το 1991.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 ξεκίνησε να ασχολείται με τις καρναβαλικές κατασκευές, μαθητεύοντας δίπλα στον ζωγράφο Γρηγόρη Παπαθεοδώρου. Από το 1978, που ανέλαβε για πρώτη φορά τη δημιουργία του άρματος του Βασιλιά Καρνάβαλου, έως το 1987, φιλοτέχνησε έντεκα «Βασιλιάδες» και πλήθος άλλων αρμάτων. Το 1988, έπειτα από δική του πρόταση, συγκροτήθηκε το Καρναβαλικό Συνεργείο του Δήμου Πατρών.
Το 1990 δημιούργησε το προσωπικό του εικαστικό εργαστήριο, αφιερωμένο στη γλυπτική, την κεραμική και τη ζωγραφική, σε προάστιο της Πάτρας. Την ίδια χρονιά παρουσίασε το έργο του «Φλεγόμενος Καρνάβαλος», επιλέγοντας ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης μια Εγκατάσταση που στον αφηγηματικό της χώρο, στοιχεία από τη λαϊκή παράδοση του καρναβαλιού μεταμορφώνονται σε έργο σύγχρονης τέχνης.
Παράλληλα με την καλλιτεχνική του δραστηριότητα, έχει συγκεντρώσει και διαφυλάξει ένα πολύτιμο προσωπικό αρχείο για το Πατρινό Καρναβάλι, το οποίο περιλαμβάνει φωτογραφίες, βίντεο, έγγραφα, μακέτες και συναφή υλικά. Ο ίδιος έχει οραματιστεί τη δημιουργία ενός Λαογραφικού Μουσείου αφιερωμένο στο Καρναβάλι, με στόχο τη διατήρηση και την ανάδειξη της πολιτιστικής μνήμης αυτού του θεσμού.
Ο Δημήτρης Βούρτσης έχει παρουσιάσει το έργο του σε πολυάριθμες ατομικές και ομαδικές εκθέσεις. Ενδεικτικά, μερικές από τις σημαντικότερες ατομικές εκθέσεις του:
- 1990: «Ο Φλεγόμενος Καρνάβαλος», εγκατάσταση, Χώρος Σύγχρονης Τέχνης Επίκεντρο, Πάτρα.
- 2002: «Πυριγενής Μεθύων – in girum imus nocte et consumimur igni», έκθεση ζωγραφικής, καφενείο του Κόττα & μπαρ του Μπόμπα, συνοικία Αγ. Αικατερίνης, Πάτρα.
- 2006: «Ό,τι δεν κάηκε…», έκθεση μικρογραφιών ιστορικών αρμάτων του Βασιλιά Καρνάβαλου (1964-1987) στο πλαίσιο του θεσμού Πάτρα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2006, Σταφιδαποθήκες Μπάρι, Πάτρα.
- 2009: «Παν…άγια Ηδονή», έκθεση ζωγραφικής, πολυχώρος Ποικίλη Στοά, Πάτρα.
- 2023: «Τα πορτραίτα του Βασιλιά Καρνάβαλου», έκθεση ζωγραφικής, MosaicHub, Πάτρα.
Έχει συμμετάσχει επίσης σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Πάτρα, όπως:
- 1998: «Πάτρα γενέτειρα του Καραγκιόζη», έκθεση σκηνικών, ζωγραφικής και φιγούρας σκιών, Παλιό Δημοτικό Νοσοκομείο, Πάτρα.
- 2005: «Όλοι αντάμα», έκθεση εικαστικών δημιουργών στο Πατρινό Καρναβάλι, κτήριο Μαραγκόπουλου, Πάτρα.
- 2016: «Έκθεση Μελών του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος», έκθεση εικαστικών τεχνών, Αγορά Αργύρη, Πάτρα.
(σύνταξη βιογραφικού σημειώματος: Βασιλική Χούχλια – MA History of Art)
Πληροφορίες
Η αναδρομική εικαστική έκθεση διοργανώνεται από την δημοτική παράταξη σπιράλ και θα φιλοξενείται στην Αγορά Αργύρη (στην πτέρυγα της Αράτου, με είσοδο από την Αγίου Ανδρέου) στην Πάτρα μέχρι και την Καθαρά Δευτέρα 3 Μαρτίου 2025.
Οι ώρες λειτουργίας θα είναι καθημερινά από 11.30πμ μέχρι 1.30μμ και από 7μμ μέχρι 10μμ, ενώ κατόπιν συνεννόησης η έκθεση θα είναι επισκέψιμη από σχολεία, σωματεία και συλλογικότητες (επικοινωνία με κ. Ιωάννα Κυρίτση, στο τηλέφωνο 6949976960).
