Η Louise Glück, η νομπελίστρια ποιήτρια που εξερεύνησε το τραύμα και την απώλεια, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 80 ετών

Η πολυβραβευμένη ποιήτρια ήταν γνωστή για το αιχμηρό, λυρικό και βαθιά προσωπικό της έργο

Η Λουίζ Γκλικ, η Αμερικανίδα ποιήτρια της οποίας το συχνά αιχμηρό, βαθιά προσωπικό έργο, της χάρισε πολλές μεγάλες επιτυχίες, έχει τιμηθεί με όλα τα μεγάλα αμερικανικά λογοτεχνικά βραβεία (Pulitzer Prize, National Book Award, National Book Critics Circle Award, Bollingen Prize) και, το 2020, με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, πέθανε την Παρασκευή στο σπίτι της στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης. Ήταν 80 ετών. Ο θάνατός της επιβεβαιώθηκε από τον Τζοναθαν Γκαλασι, τον εκδότη της στο Farrar, Straus & Giroux. Ο Ρίτσαρντ Ντέμινγκ, φίλος και πρώην συνάδελφός της στο αγγλικό τμήμα του Γέιλ, δήλωσε ότι η αιτία ήταν ο καρκίνος.

Η ποίηση της Λουίζ Γκλικ χαρακτηρίζεται ως αυτοβιογραφική και διακρίνεται για τη συναισθηματική της ένταση και τη συχνή χρήση του μύθου, της ιστορίας και της φύσης, ως βάση για να εκφράσει τις προσωπικές της εμπειρίες.

«Όταν ήμουν μικρό παιδί, νομίζω, πέντε ή έξι ετών, οργάνωσα έναν διαγωνισμό στο μυαλό μου, έναν διαγωνισμό για την ανάδειξη του καλύτερου ποιήματος στον κόσμο. Υπήρχαν δύο φιναλίστ: το ποιήμα του Μπλέικ ”Το μικρό μαύρο αγόρι” και το ”Swanee River” του Στίβεν Φόστερ. Περπατούσα πάνω κάτω στο δεύτερο υπνοδωμάτιο στο σπίτι της γιαγιάς μου στο Cedarhurst, ένα χωριό στη νότια ακτή του Long Island, απαγγέλλοντας, στο μυαλό μου, όπως προτιμούσα, όχι από το στόμα μου, το αξέχαστο ποίημα του Μπλεικ και τραγουδώντας, επίσης στο μυαλό μου, το στοιχειωμένο, ερημικό τραγούδι του Φόστερ. Το πώς έφτασα να έχω διαβάσει τον Μπλέικ είναι ένα μυστήριο. Νομίζω ότι στο σπίτι των γονιών μου υπήρχαν μερικές ανθολογίες ποίησης ανάμεσα στα πιο συνηθισμένα βιβλία πολιτικής και ιστορίας και στα πολλά μυθιστορήματα. Αλλά συνδέω τον Μπλέικ με το σπίτι της γιαγιάς μου. Η γιαγιά μου δεν ήταν μια γυναίκα που αγαπούσε τα βιβλία.

Το σπουδαιότερο ποίημα στον κόσμο μου φαινόταν, ακόμη και όταν ήμουν πολύ μικρή, η υψηλότερη από τις τιμές. Με αυτόν τον τρόπο ανατραφήκαμε και εγώ και η αδελφή μου, για να σώσουμε τη Γαλλία (όπως η Ιωάννα της Λωραίνης), για να ανακαλύψουμε το ράδιο (σαν τη Μαρί Κιουρί). Αργότερα άρχισα να καταλαβαίνω τους κινδύνους και τους περιορισμούς της ιεραρχικής σκέψης, αλλά στην παιδική μου ηλικία φαινόταν σημαντικό να απονέμεται ένα βραβείο. Ένα άτομο θα στεκόταν στην κορυφή του βουνού, ορατό από μακριά, το μόνο ενδιαφέρον πράγμα στο βουνό. Το άτομο λίγο πιο κάτω ήταν αόρατο», θα δηλώσει κατά την ομιλία της στην απονομή του Βραβείου Νόμπελ.

Η Λουίζ Γκλουκ (προφέρεται glick) θεωρούταν ευρέως ως μία από τις μεγαλύτερες εν ζωή ποιήτριες της χώρας, πολύ πριν κερδίσει το Νόμπελ. Άρχισε να εκδίδει τη δεκαετία του 1960 και έλαβε κάποια αναγνώριση τη δεκαετία του ’70, αλλά εδραίωσε τη φήμη της τη δεκαετία του ’80 και στις αρχές της δεκαετίας του ’90 με μια σειρά βιβλίων, μεταξύ των οποίων το ”Triumph of Achilles” (1985) (Ο θρίαμβος του Αχιλλέα), το οποίο κέρδισε το National Book Critics Circle Award, το ”Ararat” (1990) και το ”The Wild Iris” (1992) (Η άγρια Ίρις), το οποίο κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ.

Το έργο της ήταν τόσο βαθιά προσωπικό -το βιβλίο της ”Ararat”, αντλούσε υλικό από τον πόνο που βίωσε για το θάνατο του πατέρα της- όσο και ευρέως προσιτό, τόσο στους κριτικούς, οι οποίοι επαίνεσαν τη σαφήνεια και τον ακριβή λυρισμό της, όσο και στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Διετέλεσε βραβευμένη ποιήτρια των Ηνωμένων Πολιτειών από το 2003 έως το 2004.

Με το πρώιμο έργο της, ιδίως το ντεμπούτο της, ”Firstborn” (1968), συγκαταλέγεται στους εξομολογητικούς ποιητές που κυριάρχησαν στη ποιητική σκηνή τη δεκαετία του 1950 και του ’60, μεταξύ των οποίων ο John Berryman, ο Robert Lowell και η Sylvia Plath.

Τα ποιήματα στα οποία έλκεται περισσότερο στη ζωή της, εσώκλειαν μια οικεία συνεννόηση, ποιήματα στα οποία ο ακροατής ή ο αναγνώστης συμβάλλει ουσιαστικά, ως αποδέκτης μιας εμπιστοσύνης ή μιας κραυγής, μερικές φορές ως συν-συνωμότης.

«Δεν είμαι κανένας!», λέει η Ντίκινσον. «Είσαι κι εσύ ένα τίποτα;», στίχοι από την αγαπημένη της ποιήτρια.

«Οι ποιητές στους οποίους επέστρεφα καθώς μεγάλωνα ήταν οι ποιητές στο έργο των οποίων έπαιξα, ως εκλεκτός ακροατής, έναν κρίσιμο ρόλο», είπε στην ομιλία της για την αποδοχή του Νόμπελ. «Ενδόμυχοι, σαγηνευτικοί, συχνά κρυφοί ή μυστικοπαθείς. Όχι ποιητές του σταδίου. Όχι ποιητές που μιλούν στον εαυτό τους».

Η Λουίζ Γκλικ (για κάποιους Γκλουκ) γεννήθηκε στις 22 Απριλίου 1943 στη Νέα Υόρκη και μεγάλωσε στο Cedarhurst, στη νότια ακτή του Λονγκ Άιλαντ. Ο πατέρας της, Ντανιελ, ήταν επιχειρηματίας και απογοητευμένος ποιητής, ενώ η μητέρα της, Μπεατρις, ήταν νοικοκυρά. Οι γονείς της την ενθάρρυναν από πολύ νωρίς να διαβάζει και να σχεδιάζει. Σε ηλικία τριών ετών γνώριζε τους αρχαιοελληνικούς μύθους και τους ήρωές τους, που έγιναν βασικές αναφορές στο έργο της, και στα πέντε της άρχισε να γράφει τα πρώτα της ποιήματα.

Η Λουίζ Γκλικ ήταν ένα έντονα διανοούμενο παιδί και συνάμα ιδιαίτερα ανταγωνιστική με τον εαυτό της. Πάλεψε με την ανορεξία ως έφηβη την οποία κατάφερε να καταπολεμήσει με ψυχοθεραπεία. Η κατάστασή της τη δυσκόλεψε να φοιτήσει στο κολέγιο, αν και παρακολούθησε μαθήματα στο Σάρα Λόρενς και στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, όπου σπούδασε κοντά στην ποιήτρια Λεονί Άνταμς και τον ποιητή Στάνλει Κιούνιτζ.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 εργαζόταν ως γραμματέας την ημέρα και έγραφε ποίηση στον ελεύθερο χρόνο της. Σύντομα άρχισε να δημοσιεύεται το έργο της σε περιοδικά υψηλού κύρους, όπως το New Yorker, το Atlantic και το Nation.

Το πρώτο της βιβλίο, ”Firstborn”, άφησε την Γκλικ εξαντλημένη και με σοβαρή περίπτωση συγγραφικού μπλοκαρίσματος. Αν και είχε πει, στην αρχή της καριέρας της, ότι δεν ήθελε να γίνει καθηγήτρια ποιήτρια, δέχτηκε μια θέση στο Κολλέγιο Γκονταρντ στο Βερμόντ.

Προς έκπληξή της, διαπίστωσε ότι της άρεσε η διδασκαλία και μάλιστα αντλούσε έμπνευση από αυτήν. Παρέμεινε στην τάξη για το υπόλοιπο της ζωής της, με μεταγενέστερες θέσεις στο Κολέγιο Williams, στο Yale και, από φέτος, στο Stanford.

Δημοσίευσε 14 βιβλία ποίησης, μεταξύ των οποίων, το 2012, το ”Poems: 1962-2012”, μια πλήρη συλλογή της δημοσιευμένης ποίησής της εκείνη την εποχή. Σήμερα θεωρείται απαραίτητο ανάγνωσμα για κάθε επίδοξο ποιητή – και, αναμφισβήτητα, για κάθε άνθρωπο που ασχολείται με τη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία.

Το 2006 κυκλοφόρησε η ποιητική συλλογή της ”Averno”, που είναι μία οραματική ερμηνεία του μύθου της καθόδου της Περσεφόνης στον κάτω κόσμο ως αιχμάλωτης του Άδη, του θεού του θανάτου, ενώ το 2014 κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου Ποίησης το 2014, για τη συλλογή της ”Faithful and Virtuous Night” («Πιστή κι ενάρετη νύχτα»), η οποία περιλαμβάνει μεγάλες συνθέσεις έως πεζόμορφα ποιήματα.
Έγραψε επίσης δύο συλλογές δοκιμίων και, το 2022, το ”Marigold and Rose: A Fiction”, ένα βιβλίο που ακροβατεί μεταξύ μυθιστορήματος και ποίησης.

Το 2016, ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα της απένειμε το Εθνικό Μετάλλιο Ανθρωπιστικών Σπουδών σε τελετή στον Λευκό Οίκο.

Η Λουίζ Γκλικ δεν αισθάνθηκε ποτέ άνετα με τη δημόσια προβολή της αλλά τελικά κατάφερε να αποδεχθεί τον έπαινο ως μια υπόδειξη της αθανασίας που αναζητούσε ως παιδί – και μια αποδοχή, από την πλευρά της, της έντασης μεταξύ του προσωπικού και του οικουμενικού που είχε τροφοδοτήσει τόσο μεγάλο μέρος του έργου της.

«Μερικοί ποιητές δεν βλέπουν να φτάνουν τους πολλούς με χωρικούς όρους, όπως στο γεμάτο αμφιθέατρο», είπε στην ομιλία της για το Νόμπελ. «Βλέπουν να φτάνουν πολλούς χρονικά, διαδοχικά, πολλούς σε βάθος χρόνου, στο μέλλον, αλλά κατά κάποιο βαθύ τρόπο αυτοί οι αναγνώστες έρχονται πάντα μεμονωμένα, ένας προς έναν».

«Ήρθες στην άκρη του κρεβατιού
και κάθισες κοιτάζοντάς με.
Ύστερα με φίλησες – ένιωσα
ζεστό κερί στο μέτωπό μου.
Ήθελα να αφήσει ένα σημάδι:
έτσι ήξερα ότι σ’ αγαπούσα.
Επειδή ήθελα να καώ, να σφραγιστώ,
να έχω κάτι στο τέλος»

(απόσπασμα από το βιβλίο της Ο Θρίαμβος του Αχιλλέα, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Στερέωμα)

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Κάθε Σάββατο θα λαμβάνετε στο e-mail σας το newsletter του ελc με τις προτάσεις μας για την εβδομάδα!

Podpourri. Ιστορίες που ακούγονται

Ακολουθήστε το ελculture.gr στο Google News

το ελculture σας προσκαλεί σε εκδηλώσεις

ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.