Σάββατο απόγευμα στον καναπέ μου κάνοντας ζάπινγκ, το τηλεκοντρόλ ανά χείρας και τα κανάλια να τα προσπερνώ ίσαμε να σταθώ σε κάτι που θα μου τραβήξει την προσοχή. Ακούγεται το The Trip των Still Corners και μια ραδιοφωνική φωνή να λέει τη φράση:
«Βρισκόμαστε στο μέσο μιας κρίσιμης δεκαετίας για την Ευρώπη και δεν χρειάζεται ιδιαίτερη αφορμή για ένα ταξίδι από τη μια άκρη της στην άλλη. Ένα ταξίδι, με σταθμούς ανθρώπινες ιστορίες είναι πάντα και χρήσιμο και διδακτικό».
Αφήνω το τηλεκοντρόλ στο πλάι κι αρχίζω να παρακολουθώ το Ραντεβού…στην Ευρώπη, με την Επιστήμη Μπινάζη. Μια εκπομπή που δεν είναι τουριστική, την λες και κοινωνική και εκπαιδευτική και ανθρωποκεντρική. Το πρώτο ραντεβού δόθηκε στη Μασσαλία κι ως τηλεθεατής απόλαυσα ένα επεισόδιο που έμοιαζε με ταινία. Προσεγμένη η κινηματογράφηση με κείμενα που ξεχωρίζουν γεμάτα νόημα και πληροφορία. Το μοντάζ ζωντανό πατά πάνω σε σοφά επιλεγμένες μουσικές επιλογές. Οι συνεντεύξεις ήταν αυθόρμητες και ανθρώπινες, δεν μου δινόταν η εντύπωση του «στημένου». Γι’ αυτή την αμεσότητα ευθύνεται η Επιστήμη Μπινάζη. Ο τρόπος που χειριζόταν τους συνομιλητές της και ο αυθορμητισμός της ήταν οι ποιότητες που με άρπαξαν αμέσως ως τηλεθεατή και με κράτησαν. Ενθουσιάστηκα, δεν το κρύβω, με αυτήν την εκπομπή που προβάλεται στην ΕΡΤ1 κάθε Σάββατο στις 17:00 και επικοινώνησα με την Επιστήμη Μπινάζη:
Επιστήμη εγώ πάτησα το rec, εσύ πάτησες το πόδι σου στη Μασσαλία και μου έδειξες πώς μπορεί να γίνει ένα ντοκιμαντέρ ζωντανό. Που δεν είναι ντοκιμαντέρ αυτό που κάνετε εν τω μεταξύ αλλά ούτε και τουριστική εκπομπή ταξιδιωτική.
Όχι ακριβώς. Είναι και ταξιδιωτικό, έχει στοιχεία ντοκιμαντέρ και έχει και κινηματογράφηση υψηλής αισθητικής
…και μουσική επιμέλεια υψηλής αισθητικής επίσης.
Και μουσική επιμέλεια για την οποία έχω ακούσει πάρα πολλά και καλά σχόλια από πολλές πλευρές και να που το επισημαίνεις κι εσύ.
Α, σου το λένε;
Ναι. Επισημαίνουν ότι η μουσική επιμέλεια της εκπομπής έχει δώσει έναν άλλο ρυθμό και έναν άλλο αέρα στην εκπομπή και η αλήθεια είναι ότι από την αρχή ήθελα να έχω τη μουσική επιμέλεια της εκπομπής μου, γιατί ξέρω ότι η μουσική υπογραμμίζει το συναίσθημα.
Επίσης πέρα από τον ρυθμό και τη μουσική, έχεις κι εσύ έναν δικό σου ρυθμό και τρόπο. Εννοώ για παράδειγμα ότι περπατώντας σε ένα σχολείο στη Μασσαλία άκουσα την προβοκατόρικη δήλωσή σου «εδώ δεν βλέπω να έχουν ταγκάρει με μαρκαδόρους ποδοσφαιρικές ομάδες ή συνθήματα. Τα κρατάνε καθαρά τα σχολεία», έχεις ένα στυλ που δεν βλέπουμε συχνά στην τηλεόραση. Σωστά;
Η αλήθεια είναι ότι η δεύτερη αμέσως παρατήρηση μετά τη μουσική έχει να κάνει με την αμεσότητα, πράγμα το οποίο δεν έκανα με πρόθεση. Βγήκε. Είπα θα είμαι ο εαυτός μου και αυτό βλέπετε, έτσι είμαι και στη ζωή μου. Θα κάνω μία αυθόρμητη ερώτηση χωρίς να τη φιλτράρω και πολύ. Προφανώς με αυτό ταυτίζονται πολλοί τηλεθεατές και το βρίσκουν μη στημένο. Μπορεί να μην είναι και πολύ δημοσιογραφικό αλλά αυτό που φοβόμουν τελικά είναι αυτό που άρεσε. Το μη δημοσιογραφικό.
Ως τηλεθεατής το ένιωσα αυτό που λες. Κι εγώ την ίδια ερώτηση θα έκανα οπότε με είχες καλύψει.
Επειδή σε ένα ταξιδιωτικό δεν υπάρχει κοντρόλ, όπως στο στούντιο να σου μιλάνε στο ακουστικό σου και να σου υπαγορεύουν τι θα πεις, ή τι δεν θα πεις, πού θα οδηγήσεις τη συνέντευξη, τι να μην ρωτήσεις, τι να ρωτήσεις ήταν όλο πάνω μου. Οπότε όπως σου είπα και πριν ήμουν ο εαυτός μου και θα μπορούσα να με απορρίψουν γι’ αυτό ή να τον υποδεχτούν θετικά. Συνέβη το δεύτερο και αυτό είναι μία ευχάριστη έκπληξη για μένα.
Οπότε έχεις εκλάβει ένα θετικό, υποθέτω, feedback δεν είμαι ο μόνος που μου αρέσει πολύ αυτή η εκπομπή.
Δεν το ξέρω αυτό. Να σου πω την αλήθεια είναι μια εκπομπή που προβάλεται στην ΕΡΤ, έχει το δικό της κοινό η ΕΡΤ και νομίζω ότι με έναν τρόπο έχει να κάνει και με όλο τον αέρα που αποπνέει η ΕΡΤ τα τελευταία χρόνια. Εννοώ με την παλαιότερη διοίκηση αλλά και τη νέα που συνεχίζει την προσπάθεια να δοκιμαστεί και σε πιο μοντέρνα πράγματα η αγαπημένη μας ΕΡΤ.
Σε μια περίοδο που η Ευρώπη έχει τα προβλήματά της και τους κλυδωνισμούς της, η ΕΡΤ επιλέγει τις «ανθρώπινες ιστορίες Ελλήνων της Ευρώπης».
Οι Έλληνες που προβάλλονται στην εκπομπή προέρχονται από διάφορα στρώματα. Δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά επαγγελματικά πεδία και βρέθηκαν στην Ευρώπη για διαφορετικούς ο καθένας λόγους. Δεν είναι παντελώς αποκομμένοι από την Ελλάδα. Δεν έχουν αλλάξει ήπειρο. Βρίσκονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις περισσότερες εκπομπές, αισθάνονται πρώτα Έλληνες και μετά Ευρωπαίοι. Σχεδόν όλοι, να μην πω όλοι. Δεν έχουν το προφίλ του μετανάστη που είχαν στα μεταναστευτικά κύματα άλλων δεκαετιών. Είναι άνθρωποι, οι οποίοι ταξιδεύουν πολύ συχνά στη χώρα μας, οπότε δεν εγκαταλείπουν εντελώς το ελληνικό στοιχείο. Δεν θα δεις δηλαδή να νοσταλγούν την Ελλάδα, γιατί την επισκέπτονται συχνά. Είναι άνθρωποι που ξέρουν τι συμβαίνει εδώ, ακούνε ραδιόφωνο, βλέπουν ειδήσεις και παρακολουθούν την επικαιρότητα της χώρας από την οποία προέρχονται αλλά και της χώρας στην οποία κατοικούν. Αυτό που φέρει ο καθένας τους είναι η ελληνικότητά τους, που μπορεί να είναι σε κάποιες περιπτώσεις η εξωστρέφεια, το φιλότιμο, η εργατικότητα. Στοιχεία που λίγο πολύ έχουμε οι περισσότεροι Έλληνες και που καμιά φορά η πιο «τακτοποιημένη» μέσα σε εισαγωγικά Ευρώπη τους βοηθάει να αναπτύξουν λίγο πιο εύκολα τις δεξιότητές τους αν και αυτό αλλάζει.
Σε άκουσα στο τέλος του επεισοδίου να λες αυτό που συνήθως το λένε όλοι: «περάσαμε πάρα πολύ ωραία και θα ξανάρθω». Επειδή τώρα το έζησες και το είπες, με τι αίσθημα το είπες; Δηλαδή δέθηκες με κάποιους από τους ανθρώπους που γνώρισες;
Δέθηκα με όλους πολύ και σκεφτόμουν ότι θα ήθελα στο μέλλον να τους μαζέψω και να κάνουμε ένα ωραίο πάρτι. Ένα μίνι πάρτι κάναμε αν θυμάμαι καλά στο Λουξεμβούργο, όπου δώσαμε ραντεβού όλοι οι καλεσμένοι, οι οποίοι είναι και φίλοι μεταξύ τους και γιορτάσαμε την εκπομπή αλλά και τη συνάντησή μας και τη γνωριμία μας. Νομίζω ότι αυτό είναι ένα άλλο ελληνικό στοιχείο που έχουμε. Τα μεγάλα τραπεζώματα με φίλους. Έχουμε ανάγκη να νιώθουμε ασφάλεια ανάμεσα σε φίλους και παρέες.
Με πήγες και στα προσεχώς. Σε ποιες άλλες περιοχές θα βρεθείτε;
Θα βρεθούμε, όπως είπα νωρίτερα, στο Λουξεμβούργο, στο Στρασβούργο, στα Βαλκάνια, δηλαδή στο Βελιγράδι, στη Σόφια, στη Φιλιππούπολη, στη Βουδαπέστη. Ταξιδέψαμε στις Κάννες, στη Νίκαια. Ξεχνάω κάποιες πόλεις. Μην νομίζεις, αυτά που βλέπετε εσείς τώρα εγώ τα έχω αφήσει πίσω.
Πόσοι προορισμοί θα ‘ναι;
Είναι 13 επεισόδια και οι προορισμοί είναι 12. Το 13ο επεισόδιο θα είναι μια συρραφή των highlights των ταξιδιών μας και των συνεντεύξεών μας.
Άρα με το καλό πάμε και σε σίκουελ.
Τι να σου πω, δεν ξέρω.
Μα δεν φτάνουν, θέλουμε να δούμε κι άλλες πόλεις.
Να στείλετε τα αιτήματά σας στην ΕΡΤ, εγώ με χαρά να σας ταξιδέψω κι αλλού.
Αν είναι έτσι καλογυρισμένο και προσεγμένο, θέλουμε και δεύτερο κύκλο.
Το ευχάριστο είναι ότι δουλέψαμε αρκετά γι’ αυτό. Μια ομάδα. Εγώ έκανα όλη την έρευνα για το ταξιδιωτικό. Η Λίνα Γιάνναρου έκανε την έρευνα για τα πρόσωπα που θα δείτε. Ο Μανώλης Αρμουτάκης όπως λέει και ο ίδιος και πολλές φορές κάνουμε χιούμορ γι’ αυτό, έκανε όλη τη διαδρομή στην Ευρώπη ανάποδα. Ανάποδα εννοώ περπατώντας ανάποδα, διότι έπρεπε να με τραβάει με την κάμερά του. Είχαμε τις καλές μας στιγμές ως ομάδα, είχαμε τις κακές μας στιγμές επίσης. Προσπαθήσαμε για το καλύτερο αποτέλεσμα, κρατάμε τις καλές στιγμές και ελπίζουμε να τις απολαύσετε όσο απολαύσαμε και εμείς.
Η εκπομπή πέρα από το στοιχείο της απόλαυσης έχει και μια εκπαιδευτική χροιά.
Κοίτα, κάποιοι από τους συνομιλητές μου ήταν επιστήμονες και μάλιστα καινοτόμοι. Μοιράστηκαν μαζί μου πράγματα που αφορούσαν τη δουλειά τους. Γι’ αυτό θα ακουστούν ενδιαφέροντα πράγματα. Από κάποιους άλλους που δεν είναι επιστήμονες, βγήκε το ανθρώπινο στοιχείο που κι αυτό είναι διδακτικό εξίσου. Δεν είναι; Γενικά όταν έρχεσαι σε επαφή με ανθρώπους και συζητάς, σκύβεις στην ψυχή τους και ακούς αυτό που έχουν μέσα τους, τις ανησυχίες τους, τις ανασφάλειες τους, τα οράματά τους, μαθαίνεις πράγματα και για εσένα τον ίδιο. Νομίζω ότι αν δεν με ενδιέφεραν οι άνθρωποι δεν θα έκανα αυτού του είδους την εκπομπή. Τι νόημα έχει να σας δείξω ένα άγαλμα ή ένα πάρκο ή ένα κάστρο αν δεν το συνδέσω κάπως με τον άνθρωπο σήμερα.
Οι μουσικές σου επιλογές είναι από τα καλύτερα στοιχεία, γιατί κακά τα ψέματα αν δεν πέσει και το κατάλληλο soundtrack πίσω, δεν δένει το γλυκό.
Αυτό που δεν ξέρουν οι περισσότεροι είναι ότι όταν έγραφα τα κείμενα της εκπομπής άκουγα τα αντίστοιχα τραγούδια, γιατί η μουσική υπαγορεύει εκτός από την εικόνα και το συναίσθημα. Οπότε ήταν πάρα πολύ δημιουργικό αυτό το πράγμα για μένα. Να βλέπω την εικόνα, να ακούω τη μουσική και να γράφω.
Κανένας δεν μπορεί να καταλάβει το άγχος του παρουσιαστή που βγαίνει μπροστά. Γι’ αυτό και ήμουν πάνω από το μοντάζ. Η επιτυχία διαμοιράζεται σε πολλούς, η αποτυχία βαραίνει έναν. Σε ενα road trip η σχέση σκηνοθέτη παρουσιαστή είναι το κλειδί της επιτυχίας. Με τον Μανώλη είχαμε κάτι κοινό. Βάζαμε το αποτέλεσμα της δουλειάς πάνω από κούραση, πυρετούς, ατυχήματα, ή καυγάδες στο ταξίδι. Μοιάζουμε πολύ ως χαρακτήρες. Εκρηκτικοί. Μην ξεχνάμε ότι γύρισμα στο εξωτερικό σημαίνει συνύπαρξη 24 ώρες το 24ωρο. Κι εγώ τον γνώρισα πρώτη φορά στην πτήση προς Γαλλία. Ήταν «γάμος» με συνοικέσιο. Ερωτευμένοι όμως με το πρότζεκτ.
Ωραία μου τα είπε η Επιστήμη Μπινάζη. Συνομιλώντας μαζί της στο τηλέφωνο, επαλήθευσα πόσο αυθόρμητη και χειμαρρώδη είναι. Ώρα όμως να μιλήσω και με τον σκηνοθέτη του Ραντεβού… στην Ευρώπη τον Μάνο Αρμουτάκη να μου διασαφηνίσει και αυτό το «περπατάω ανάποδα εκτός έδρας»:
Μου έλεγε η Επιστήμη ότι έχεις περπατήσει ανάποδα πολλά χιλιόμετρα Μάνο.
Γενικά επειδή κάναμε πάρα πολλές περιπατητικές συνεντεύξεις αναγκαζόμουν να περπατάω ανάποδα για πάρα πολλά χιλιόμετρα. Μπορεί να έχω κάνει και 80 -100 χιλιόμετρα, δεν ξέρω, ανάποδα, για όλη την εκπομπή συνολικά.
Πώς είναι αυτή η εμπειρία του να κινηματογραφείς εκτός έδρας;
Επειδή είμαι άνθρωπος που το κάνω, δηλαδή ταξιδεύω και δημιουργώ εικόνες, ντοκιμαντέρ, εκπομπές, τα πάντα. Είναι κάτι το οποίο έχω συνηθίσει. Είναι κατά 90% μέρος της δουλειάς μου. Tο βρίσκω πάρα πολύ δημιουργικό – δεν το μπορώ το τριπόδι με εκνευρίζει – και σου δίνει τεράστια ελευθερία.
Στις συνεντεύξεις ακούς τι λένε ή έχεις το νου σου μην πέσεις πουθενά;
Είναι ταυτόχρονα όλα, είναι σαν τον ντράμερ. Ο ντράμερ, ξέρεις, άλλο πατάει στην μπότα στο ένα πόδι άλλο πατάει στο άλλο, άλλο παίζει με το χέρι. Οπότε κάπως καλείσαι να τα κάνεις όλα αυτά ταυτόχρονα, το οποίο είναι θέμα συνήθειας, όπως τα πάντα στη ζωή. Το συνηθίζεις κι αυτό. Και εντάξει, είναι ωραίο να τους ακούς που μιλάνε με τα ακουστικά, γιατί έτσι απομονώνεσαι από τους υπόλοιπους και είναι και λίγο σαν meditation θα το έλεγα σε τέτοιο επίπεδο δηλαδή. Εντάξει, υπάρχει κάποιο άγχος για τα αυτοκίνητα, τους ποδηλάτες. Κανένα σκαλί μην πέσεις, αλλά δεν θεωρώ ότι είναι μεγαλύτερο άγχος από το να περπατάς απλά σε μία ξένη πόλη, σε μία ξένη χώρα, ακόμα και κανονικά κοιτάζοντας μπροστά.
Ποιο από αυτά τα γυρίσματα που έκανες είναι αυτό που έτσι θα θυμάσαι;
Έχω να θυμάμαι πολύ έντονα την Μπολόνια, γιατί μου αρέσει και ως πόλη έτσι αρκετά. Τη Ζυρίχη θα έβαζα μέσα που είχε πολύ περιπατητικό και το τελευταίο τη Βουδαπέστη, γιατί ήταν λίγο συναισθηματικά φορτισμένο γύρισμα. Ξέρεις το τέλος όλου του ταξιδιού σε εισαγωγικά, οπότε κάπως και εκεί πέρα έχω πολύ έντονα συναισθήματα και είναι και όμορφη πόλη να την περπατήσεις έχει πολύ «ψωμί» γενικά η Βουδαπέστη.
Άρα πέρασες καλά σε αυτό το ταξίδι στα ραντεβουδάκια που δώσατε στην Ευρώπη.
Ναι, γενικά ήταν πάρα πολύ δημιουργικά. Χάρηκα πάρα πολύ που έκανα το σκηνοθετικό ντεμπούτο σε αυτή τη μορφή. Και είχα και πολύ ενδιαφέροντα άτομα μπροστά στην κάμερα, πέραν της Επιστήμης δηλαδή που παρουσίαζε και συνομιλούσε. Είχα και άλλα άτομα, τους καλεσμένους που βρήκα ενδιαφέροντες, κάποιοι λιγότερο βέβαια. Δεν ήταν εκεί κοντά ίσως στα επαγγέλματα που μου αρέσουν, οπότε ξέρεις, τα έβρισκα λίγο πιο απαλά, ας το πούμε, κάποια άλλα πιο συναρπαστικά. Όλες όμως ενδιαφέρουσες προσωπικότητες σίγουρα και γι’ αυτό τον λόγο έχω κιόλας επιλέξει να κάνω ντοκιμαντέρ και εκπομπές, γιατί μου αρέσει να γνωρίζω νέους ανθρώπους.
Κι αυτούς όλους τους ανθρώπους τους εντάσσετε και μας τους συστήνετε μέσα από ωραία πλάνα ντυμένα με μουσική και στο μοντάζ έγινε σοβαρή δουλειά.
Βέβαια, γενικά η μουσική επιμέλεια της Επιστήμης, η οποία και ως ραδιοφωνική παραγωγός ξέρει καλύτερα και τι παίζει και τι ταιριάζει και είναι ωραίο βοήθησε πάρα πολύ. Έχει ακούσει πολύ μουσική στη ζωή της και επειδή είμαι και ο ίδιος μουσικός εκτίμησα γενικά τα input και προσπαθήσαμε το μοντάζ να το κάνουμε όσο πιο ζωντανό γίνεται. Και γι’ αυτό τον λόγο κιόλας έγινε και έτσι το γύρισμα. Είναι πάρα πολύ περιπατητικό και ας έχει κούνημα η κάμερα. Εμένα μου αρέσει το «κούνημα», είμαι πιο κινηματογραφικός, ας πούμε στις απόψεις μου, όχι τόσο τηλεοπτικός. Οπότε βάλαμε όλοι την πινελιά μας και η Επιστήμη με τη μουσική της, τα κείμενά της και φυσικά την εμφάνισή της μπροστά στον φακό, εγώ όσο μπορούσα με την κάμερα και με το μοντάζ ήρθε και έδεσε το γλυκό πιστεύω.
Περάσατε δημιουργικά άρα ωραία αυτό κρατώ.
Ήταν ένα πολύ όμορφο ταξίδι και ελπίζω να κάνω και άλλα τέτοια.
Του εύχομαι του Μάνου να κάνει κι άλλα τέτοια ταξίδια και της Επιστήμης, γιατί μέσα απ’ το ωραίο τους ταξίδι θα κάθομαι στον καναπέ μου κάθε Σάββατο να βλέπω την Ευρώπη μέσα από τα μάτια Ελλήνων στην ΕΡΤ1. Ακόμη κι αν δεν μπορείτε να είστε στις 17:00 το Σάββατο στη μικρή οθόνη σας, μπορείτε να παρακολουθήσετε το επόμενο επεισόδιο στο ERT-FLIX. Καλή μας ποιοτική θέαση με ταξίδια που τέρπουν ψυχές και εκπαιδεύουν μυαλά εύχομαι.
