Η Άυν Ραντ, μία από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές της λογοτεχνίας και της φιλοσοφίας του 20ού αιώνα, έκανε την είσοδό της στη συγγραφική σκηνή με δύο δυναμικά και πρωτοποριακά έργα: το Εμείς οι Ζωντανοί και τον Ύμνο.
Και τα δύο βιβλία αν και γραμμένα σε διαφορετικές περιόδους της ζωής της, διαφορετικά σε ύφος και δομή, φωτίζουν την έντονη πίστη της Ραντ στην ελευθερία και την ανθρώπινη δημιουργικότητα, αποτελώντας τα πρώτα βήματα μιας συγγραφέα που θα αφιερώσει τη ζωή της στην προώθηση της ατομικότητας και της ανθρώπινης αριστείας. Δύο βιβλία που η αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της δημιουργού τους, η πρώιμη ματιά σε κεντρικές φιλοσοφικές ιδέες, όπως η αξία της ατομικότητας, η αντίθεση στον ολοκληρωτισμό και η ανάγκη για προσωπική ελευθερία, ζητήματα που παραμένουν επίκαιρα ακόμα και σήμερα αλλά και η επινοητική γραφή της Ραντ τα καθιστά μια ενδιαφέρουσα αναγνωστική πρόταση.
Ύμνος – Ένας κόσμος όπου το ΕΓΩ δεν έχει θέση
«Πασχίζουμε να μοιάζουμε με όλους τους αδελφούς μας, μιας που όλοι οι άνθρωποι πρέπει να είναι ίδιοι. Πάνω από τις πύλες του Ανακτόρου του Παγκόσμιου Συμβουλίου, είναι χαραγμένες στο μάρμαρο λέξεις, τις οποίες επαναλαμβάνουμε μέσα μας όποτε μπαίνουμε σε πειρασμό: Είμαστε ένας σε όλους και όλοι σε έναν. Δεν υπάρχουν άνθρωποι, παρά μόνο το μεγάλο ΕΜΕΙΣ, ένα, αδιαίρετο και αιώνια».
Αυτό είναι ένα μόνο μικρό απόσπασμα από το βιβλίο Ύμνος της Άυν Ραντ, ένα δυστοπικό μυθιστόρημα που πρωτοεκδόθηκε το 1938. Ο πρωταγωνιστής, Ισότητα 7-2521, είναι ένας νέος που αναζητά τη γνώση και την αλήθεια σε έναν κόσμο, όπου η περιέργεια και η δημιουργικότητα καταστέλλονται. Έναν κόσμο όπου το ΕΓΩ δεν έχει χώρο να υπάρξει και να αναπτυχθεί, έναν κόσμο σε μια διαρκή επανάληψη όμοιων γεγονότων, όμοιων καταστάσεων και προκαθορισμένων δρόμων, σε έναν κόσμο όπου είναι αμάρτημα να γεννιέσαι με εύστροφο μυαλό, να νιώθεις διαφορετικός, να εκφράζεις επιθυμίες και ιδέες. Έναν κόσμο όπου η ζωή σου, η δουλειά σου είναι προεπιλεγμένη από τα Ανώτερα Συμβούλια, αφιερωμένη αποκλειστικά στο σύνολο, στους αδελφούς, «κι αν δεν σε χρειάζονται οι αδελφοί σας, δεν υπάρχει λόγος να επιβαρύνεις τη γη με το σώμα σου».
Ο πρωταγωνιστής μας μαζί με τους Ελευθερία 5-3000 και Διεθνή 4-8818 θα ανακαλύψουν μια σήραγγα που θα τους οδηγήσει σε έναν σπάνιο, κρυμμένο θησαυρό. Μέσα από αυτόν θα ανακαλύψουν πόσο τεράστια είναι τα ανεξερεύνητα και πώς ακόμα και πολλές ζωές δεν θα τους οδηγήσουν ποτέ στο τέλος της αναζήτησής τους. Στο τέλος, απορρίπτει τον συλλογικό τρόπο ζωής και υιοθετεί τον ατομικισμό ως φιλοσοφία του, ανακτώντας τη χρήση της λέξης «εγώ». Η ιστορία εξελίσσεται σε έναν μελλοντικό κόσμο, όπου ο ατομικισμός έχει εξαλειφθεί και η κοινωνία λειτουργεί στη βάση ενός αυστηρού κολλεκτιβισμού. Σε αυτό το περιβάλλον, οι άνθρωποι δεν έχουν προσωπικά ονόματα, μόνο αριθμούς, και η χρήση της λέξης «εγώ» είναι απαγορευμένη.
Το βιβλίο είναι σύντομο, περιεκτικό και γραμμένο σε λυρικό, σχεδόν ποιητικό ύφος, ενσωματώνει τις βασικές ιδέες της Άυν Ραντ για τον ατομικισμό, τον ρόλο της δημιουργικής σκέψης, και την απόρριψη του ολοκληρωτισμού. Μέσα από μια απλή αλληγορική και σύντομη πλοκή, εξερευνά τη σημασία της ατομικότητας σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η συλλογικότητα.
Από την έκδοσή του το βιβλίο έχει προκαλέσει ανάμεικτες κριτικές με τις απόψεις των κριτικών να ποικίλλουν, ανάλογα με την ιδεολογία τους. Ωστόσο θεωρώ πως πρόκειται για ένα φιλόδοξο για την εποχή που γράφτηκε βιβλίο και αν και πολλές οι ιστορίες που ακολούθησαν με παρόμοιους προβληματισμούς και φιλοσοφικούς στοχασμούς παραμένει μια θαυμάσια πρόταση ανάγνωσης ειδικά για νεαρούς αναγνώστες ως μια πιθανή έμπνευση να ανακαλύψουν τη δική τους φωνή και τα προσωπικά τους όνειρα.
Μετάφραση: Κλαίρη Παπαμιχαήλ
Kυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος
Εμείς οι Ζωντανοί – Εξερευνώντας την ατομικότητα με φόντο τη Ρωσική Επανάσταση
Η πραγματικότητα είναι αυτό που είναι. Μια φράση θεμέλιο της φιλοσοφίας του αντικειμενισμού με την οποία ασχολήθηκε η Άυν Ραντ στο λογοτεχνικό της έργο. Η έννοια της ατομικής ελευθερίας, της λογικής και της αντικειμενικής πραγματικότητας οι βασικοί άξονες της ιστορίας.
Το Εμείς οι Ζωντανοί είναι το πρώτο μυθιστόρημα της Άυν Ραντ, που εκδόθηκε αρχικά το 1936, αφού είχε λάβει αρκετές απορρίψεις από πολλές εκδοτικές εταιρείες, καθώς θεωρήθηκε «πολύ αντι-κομμουνιστικό» για την εποχή. Πρόκειται για ένα ημιαυτοβιογραφικό έργο, το οποίο αντικατοπτρίζει την εμπειρία της Ραντ από τη ζωή στη Σοβιετική Ένωση, απ’ όπου κατάγεται. Το βιβλίο αναδεικνύει θέματα όπως η ατομικότητα, η προσωπική ελευθερία, και η σύγκρουση με τον ολοκληρωτισμό.
Η ιστορία εκτυλίσσεται στη Σοβιετική Ρωσία της δεκαετίας του 1920, μια εποχή γεμάτη κακουχίες, φτώχεια και καταπίεση. Κεντρική ηρωίδα είναι η Κίρα Αργούνοβα, μια νέα, δυναμική και έξυπνη γυναίκα που ονειρεύεται να γίνει μηχανικός. Η επιμονή της να ζήσει σύμφωνα με τις αξίες της τη φέρνει σε σύγκρουση με την κοινωνία που την περιβάλλει. Η αφήγηση επικεντρώνεται στις σχέσεις της Κίρας με δύο άνδρες: τον Λέο, έναν ανεξάρτητο και περήφανο χαρακτήρα από αριστοκρατική οικογένεια που καταστράφηκε από την επανάσταση και εναντιώνεται στο καθεστώς, και τον Αντρέι, έναν αξιωματούχο, ιδεαλιστή του Κομμουνιστικού Κόμματος που πιστεύει ότι το καθεστώς μπορεί να φέρει ευημερία και δικαιοσύνη, έναν άνθρωπο που τελικά θα έρθει σε σύγκρουση με τις ίδιες του τις πεποιθήσεις.
Το βιβλίο είναι περισσότερο μια προσωπική ιστορία παρά μια φιλοσοφική πραγματεία. Αντί να εστιάζει αποκλειστικά στις ιδέες, εστιάζει στους ανθρώπους που ζουν κάτω από ένα καταπιεστικό σύστημα και στις τραγικές συνέπειες που αυτό έχει στις ζωές τους.
Για πρώτη φορά στην Πετρούπολη η Κίρα άκουσε τη «Διεθνή». Προσπάθησε να μην ακούσει τα λόγια. Τα λόγια μιλούσαν για τους κολασμένους, τους πεινασμένους, τους σκλάβους, γι’ αυτούς που δεν ήταν τίποτα και θα γίνονταν το παν….Όλοι έπρεπε να στέκονται όρθιοι όσο παιζόταν η «Διεθνής». Η Κίρα στεκόταν και χαμογελούσε ακούγοντας τη μουσική…. «Όταν όλα αυτά τελειώσουν» είπε η Κίρα, «όταν η ιστορία θα απολυμανθεί και θα χαθούν τα ίχνη της δημοκρατίας τους – πόσο μεγαλόπρεπο πένθιμο εμβατήριο θα είναι τούτο εδώ!».
Η Ραντ γράφει με πάθος και ένταση, κάτι που καθιστά το έργο ιδιαίτερα συγκινητικό και συναρπαστικό. Η αφήγηση είναι βαθιά ανθρώπινη, γεμάτη ειλικρίνεια, και απεικονίζει τις θυσίες, τις προδοσίες και τις απώλειες που συνοδεύουν τη ζωή σε μια κοινωνία όπου το κράτος είναι κυρίαρχο.
Σε σύγκριση με τα επόμενα έργα της Ραντ, η πλοκή του είναι κάποιες φορές γραμμική, και οι χαρακτήρες, αν και ισχυροί, παρουσιάζουν περιορισμένη εξέλιξη. Μια ενδιαφέρουσα πρόταση ανάγνωσης με φορτισμένη πλοκή για αναγνώστες που ενδιαφέρονται περισσότερο για ανθρώπινες ιστορίες παρά για ενδελεχείς και πολυδιάστατες αναλύσεις των ιστορικών και κοινωνικών γεγονότων.
Μετάφραση: Έφη Καλλιφατίδη
Kυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος
