Το έργο «Εικονογραφία 2.0», σε σύλληψη, παραγωγή, μουσειολογικό σχεδιασμό και εικαστική επιμέλεια χώρου του Οργανισμού Έρευνας, Καινοτομίας και Πολιτισμού LOOX, αποτελεί ένα καινοτόμο πολιτιστικό σχέδιο για τον επαναπροσδιορισμό του διαλόγου μεταξύ παραδοσιακών μεθόδων εικονογραφίας, τεχνολογικής καινοτομίας, τέχνης, πίστης και αισθητικής.
Η δράση, σε καλλιτεχνική και επιστημονική διεύθυνση του Λουκά Ζιάρα και του Χρήστου Καλαϊτζόγλου, κορυφώνεται με μια πρωτότυπη εικαστική εγκατάσταση που θα πραγματοποιηθεί στην Ιερά Μονή Τοπλού, στις 23 και 24 Αυγούστου 2025, στο πλαίσιο του προγράμματος του θεσμού του Υπουργείου Πολιτισμού «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός 2025».
Το φως, η εικόνα και ο ήχος συνθέτουν ένα υβριδικό φυσικοψηφιακό περιβάλλον (phygital), το οποίο αναπτύσσεται στους χώρους της Μονής και μεταμορφώνει την εμπειρία του επισκέπτη σε ένα πολυαισθητηριακό ταξίδι μεταξύ παρελθόντος και παρόντος. Στο διάστημα 18 έως 23 Αυγούστου 2025, εντός της Ιεράς Μονής Τοπλού, θα λάβουν χώρα βιωματικά εργαστήρια παραδοσιακών τεχνών και ψηφιακού μετασχηματισμού, θεολογίας και σύγχρονου πολιτισμού, με τη συμμετοχή καλλιτεχνών, πανεπιστημιακών διδασκόντων και μελών της ευρύτερης κοινότητας.
Η βυζαντινή μουσική και τα φυσικά ηχοτοπία της Κρήτης συνομιλούν με σύγχρονες μουσικές συνθέσεις και ποιητικά κείμενα, πλαισιώνοντας τα εικαστικά έργα που θα δημιουργηθούν στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού και καλλιτεχνικού προγράμματος που προηγείται της δράσης. Μέσα από αυτόν τον πολυφωνικό διάλογο ήχου, εικόνας και λόγου, η παράδοση και η καινοτομία συνυπάρχουν, δημιουργώντας έναν νέο, ζωντανό τόπο πολιτιστικής έκφρασης, όπου η τέχνη γίνεται γλώσσα πίστης, μνήμης, αισθητικής και συλλογικότητας.
«…Η παράδοση δεν είναι παρελθόν, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που συνεχίζει να μιλάει»
Για τη σύλληψη του έργου «Εικονογραφία 2.0», ο Λουκάς Ζιάρας σημειώνει: «Το έργο γεννήθηκε από την ανάγκη να ξαναδούμε τη σχέση μας με την παράδοση όχι ως κάτι κλειστό και μουσειακό, αλλά ως ζωντανό σώμα που συνομιλεί με το σήμερα. Το αρχικό μας ερώτημα ήταν: πώς μπορεί η τέχνη της εικόνας, που σημάδεψε τον πολιτισμό και τη θεολογία της Ανατολής, να σταθεί απέναντι στον πολιτισμό των σύγχρονων εικόνων. Θέλαμε να αναζητήσουμε εκείνη τη λεπτή γραμμή όπου η πίστη, η δημιουργία και η τεχνολογία δεν συγκρούονται, αλλά συνδιαλέγονται, φωτίζοντας νέες δυνατότητες εμπειρίας και νοήματος».
Η συνύπαρξη της βυζαντινής εικονογραφίας με τη σύγχρονη τέχνη και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, μέσα σε έναν ιερό και ιστορικό χώρο όπως η Ιερά Μονή Τοπλού, αποτέλεσε μια ιδιαίτερη πρόκληση που απαιτούσε σεβασμό, ευαισθησία αλλά και δημιουργική τόλμη: «Η πρόκληση ήταν ακριβώς να σεβαστούμε το βάθος και τη μνήμη του χώρου, χωρίς να τον αλλοιώσουμε, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργήσουμε έναν ζωντανό χώρο συνύπαρξης και συνδημιουργίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η σύγχρονη τέχνη και η τεχνολογία λειτούργησαν όχι ως διαμεσολαβητές κάποιου ξένου προς το πνεύμα του χώρου, αλλά ως μέσα φανέρωσης. Ο φωτισμός, οι ήχοι και οι ψηφιακές απεικονίσεις αγκάλιασαν το αρχιτεκτονικό και εικονιστικό περιβάλλον, αναδεικνύοντάς το με νέους τρόπους, δίχως να ακυρώνουν την ιερότητά του. Η τεχνολογία εδώ δεν είναι αυτοσκοπός, ούτε απλή επίδειξη. Είναι το εργαλείο που μας επιτρέπει να μεταφράσουμε το βίωμα σε γλώσσα οικεία στον σύγχρονο επισκέπτη. Ο ήχος, το φως και η εικόνα δημιουργούν ένα πολυαισθητηριακό περιβάλλον που δεν αντικαθιστά, αλλά συνοδεύει την παράδοση, βοηθώντας τον επισκέπτη να σταθεί πιο συνειδητά απέναντί της. Η τεχνολογία γίνεται ένας διαμεσολαβητής που γεφυρώνει τον κόσμο της εικόνας της βυζαντινής παράδοσης με τον πολιτισμό της ψηφιακής εικόνας του 21ου αιώνα».
Η παρουσίαση του έργου στην Ιερά Μονή Τοπλού επιδιώκει να αφήσει στους επισκέπτες κάτι περισσότερο από μια αισθητική εντύπωση — μια βαθύτερη εμπειρία, που συνδέει την παράδοση με το σήμερα. «Θα θέλαμε ο κάθε επισκέπτης να φύγει με μια αίσθηση ότι η παράδοση δεν είναι παρελθόν, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που συνεχίζει να μιλάει. Και ότι η τεχνολογία, όταν χρησιμοποιείται με σεβασμό, μπορεί να ανοίξει δρόμους για μια πιο ουσιαστική, βιωματική και κοινοτική εμπειρία. Η εικόνα δεν είναι μόνο έργο τέχνης, αλλά και παράθυρο σε έναν κόσμο νοήματος. Ένας τρόπος να δημιουργούνται σχέσεις, με τον Θεό, με τον άλλον, με τον ίδιο τον εαυτό μας. Μέσα από αυτό το παράθυρο, η παράδοση δεν μένει στο παρελθόν, αλλά συνεχίζει να τρέφει και να εμπνέει το παρόν. Και πάνω απ’ όλα, θα θέλαμε η εμπειρία τους στη Μονή Τοπλού να μείνει ως ένα κάλεσμα: κάλεσμα για επι-στροφή, στον τόπο, στην παράδοση και στον εσωτερικό τους κόσμο», καταλήγει ο Λουκάς Ζιάρας.
Συντελεστές
Εικαστικά / Περφόρμανς
Εικονογραφία 2.0
Πολιτιστικό Σχέδιο Παράδοσης και Καινοτομίας Next Generation Tradition
23, 24 Αυγούστου 2025 / Ώρα έναρξης: 19.00
Ιερά Μονή Κυρίας Ακρωτηριανής και Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Τοπλού Σητείας
Σύλληψη, παραγωγή, μουσειολογικός σχεδιασμός, εικαστική επιμέλεια χώρου: LOOX – Οργανισμός Έρευνας, Καινοτομίας και Πολιτισμού
Καλλιτεχνική και επιστημονική διεύθυνση: Λουκάς Ζιάρας, Χρήστος Καλαϊτζόγλου Ακαδημαϊκή υποστήριξη και θεολογική τεκμηρίωση: Σωτήριος Δεσπότης, Κίρκη Κεφαλέα, Σταύρος Γιαγκάζογλου, Αθανάσιος Αντωνόπουλος
Σύμβουλος εικαστικών: Μαριάννα Στραπατσάκη
Σύμβουλος αρχιτεκτονικής: Frosso Poimenides
Εικαστική διδασκαλία: Ιερομ. Ιλαρίων Σταματάκης, Ολυμπιάδα Κελαϊδή, Ευαγγελία Κελαϊδή
Εικαστικοί, αγιογράφοι: Ιωακείμ Κουμούσης, Άγγελος Χατζηδημητρίου, Dhimodinea Murataj
Μουσική διεύθυνση, ηχητικός σχεδιασμός: Γιώργος Ανδριώτης
Καλλιτεχνική διδασκαλία, μουσική και θεατρική ερμηνεία: Ηλέκτρα Σαρρή, Ελένη Αληφραγκή
Ψηφιακός σχεδιασμός, τεχνολογίες και ψηφιακή τεκμηρίωση: Κωνσταντίνος Λάζος, Όλγα Ζιάρα, Χρήστος Παπαναστασίου-Κόντος, Βαγγέλης Καραπέτσας
Σύμβουλοι παραγωγής και διεθνείς συνεργασίες: Zorica Rašković, Μαριάννα Κούρτη, Σταυρούλα Καλαϊτζόγλου, Ναταλία Τσιλογιάννη, Στέλλα Ευριπίδη, Νικόλαος-Χριστοφόρος Γκουτσέλης, Γρηγόρης Πατρικάκος, Λάμπρος Τοπάλτσης, Γιώργος Παπαϊωάννης, Ευαγγελία-Ιφιγένεια Καψωμενάκη
ΑΜΚΕ: LOOX
Το παρόν έργο εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα του Οργανισμού Έρευνας, Καινοτομίας και Πολιτισμού LOOX, υπό τον τίτλο: «Ζώσα Παράδοση και Πολιτιστική Καινοτομία στην Κρήτη: Εναλλακτικές Διαδρομές Πολιτισμού, Πίστης, Πνευματικότητας και Ψηφιακής Δημιουργίας», το οποίο υλοποιείται, υπό την αιγίδα του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού και της Περιφέρειας Κρήτης, στο διάστημα 18–30 Αυγούστου 2025 στην Κρήτη. Υπό την Αιγίδα και με τη Συνεργασία: Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού (ΕΟΤ) Περιφέρεια Κρήτης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ, Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας ΕΚΠΑ.
Πληροφορίες
Η εκδήλωση προσφέρεται δωρεάν από το Υπουργείο Πολιτισμού.
H προκράτηση θέσης είναι υποχρεωτική.
Πληροφορίες & προκρατήσεις: www.allofgreeceoneculture.gr
