Αντωνία Οικονόμου από ποιους πίνακες ζωγραφικής εμπνεύστηκες το χοροθεατρικό «ΑΤΙΤΛΟΝ»;

«Στο ΑΤΙΤΛΟΝ ο δισδιάστατος λευκός καμβάς του ζωγράφου γίνεται τρισδιάστατος και απλώνεται στη σκηνή»

Μετά τις πρώτες sold out παραστάσεις, το χοροθεατρικό έργο ΑΤΙΤΛΟΝ της Αντωνίας Οικονόμου θα παρουσιάζεται για έναν δεύτερο κύκλο παραστάσεων στις 11, 12 και 13 Ιουνίου 2024, στο Σύγχρονο Θέατρο (Ευμολπιδών 45, Γκάζι).

Ένα αόρατο χέρι ζωγραφίζει και τα φαντάσματα του δημιουργού παίρνουν σάρκα και οστά. Σε έναν στοιχειωμένο τόπο σύγκρουσης, παραμένει ένας απλός θεατής. Ο πίνακας που σταδιακά εμφανίζεται σε τρισδιάστατη μορφή, απαθανατίζεται μέσα σε ένα λευκό καμβά. Οι διαστρεβλωμένες φιγούρες που γεννιούνται αφήνουν πίσω τα ίχνη και το αποτύπωμα της διαδρομής τους τεκμηριώντας στον χώρο του καμβά μια ιστορία που οδεύει από την αρχή προς το τέλος της. Σαν ένα ακατανόητο χάος που, όπως η ίδια η φύση, δημιουργεί τάξη. 

 

 

Μία παραστατική αλληγορία για την οικουμενική ανάγκη του ανθρώπου να δημιουργεί διαμέσου του σώματος, του οποίου η μνήμη, και το οποίο ως μνήμη, είναι καταδικασμένο πάντα να επιστρέφει στις πληγές που νομίζει ότι έχει ξεχάσει. 

Εμείς ζητήσαμε από την χορογράφο Αντωνία Οικονόμου να μας πει πώς εμπνεύστηκε το ΑΤΙΤΛΟΝ και ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα

«Το ΑΤΙΤΛΟΝ ξεκίνησε το 2019 και η διαδικασία δημιουργίας του διακόπηκε λόγω lockdown. Σε αυτό το διάστημα που κάπως το ένιωσα σαν μία παύση αλλά στη πραγματικότητα ήταν μετάβαση για εμένα, άρχισα να πειραματίζομαι με την κινούμενη εικόνα και με κινηματογραφικά και εικαστικά μέσα. Αυτές οι διαδικασίες είχαν ως αποτέλεσμα τη νέα εκδοχή του ΑΤΙΤΛΟΝ επαναπροσεγγίζοντάς το μέσα από νέους φακούς πέρα από την χορογραφικό γίγνεσθαι. Σε συνεργασία με τον Κωνσταντίνο Σκουρλή δημιουργήσαμε ένα νέο score με στόχο ο ήχος, το φως, τα κινούμενα σώματα και ο εικαστικός χώρος να είναι σε συνεχή διάλογο και να “οδεύουν” μαζί προς μία ακίνητη εικόνα, ένα ασπρόμαυρο σύμπαν. Το ΑΤΙΤΛΟΝ αποτελεί για μένα έναν πολυδιάστατο κόσμο – μια ακίνητη εικόνα, ένα ασπρόμαυρο σύμπαν που χωράει μια ιστορία για τον έρωτα, τη σύγκρουση, την μνήμη και το τραύμα.

 

 

Μέσα από τις σπουδές μου στην Ιστορία της Τέχνης άρχισα να φέρνω στην πρόβα αναφορές και επιρροές από διαφορετικές τεχνικές και τέχνες όπως η ζωγραφική, η γλυπτική και ο κινηματογράφος, για να δημιουργηθεί μια εικόνα, μια κίνηση, ένας μικρόκοσμος και τελικά ίσως και ένα έργο, μια χορογραφία. Με ιντριγκάρει το πώς μια ακίνητη εικόνα είναι μια εκκίνηση από όπου μπορώ να φανταστώ τι έγινε πριν και μετά την ακινησία, και τι θα συνέβαινε αν κουνιόταν αυτό το απαθανατισμένο σώμα και τι ιστορία θα μπορούσε να ξετυλιχθεί από αυτό.

Έχει πολύ ενδιαφέρον το πώς μια εικόνα, ένας πίνακας, μπορούν μέσα από τη χορογραφία να μεταβούν από τον δισδιάστατο στον τρισδιάστατο χώρο της σκηνής. Στο ΑΤΙΤΛΟΝ ο δισδιάστατος λευκός καμβάς του ζωγράφου γίνεται τρισδιάστατος και απλώνεται στη σκηνή.

Το πρώτο ερέθισμα για το ΑΤΙΤΛΟΝ ήρθε από την Αναγεννησιακή και Μοντέρνα ζωγραφική και γλυπτική, και από τις μοντέρνες και τις μεταμοντέρνες θεωρίες γύρω από την απεικόνιση της γυναίκας και του γυναικείου σώματος στην Ιστορία της Τέχνης μέχρι και σήμερα:

 

Venus of Urbino, Titian, 1534

 

Olympià, Édouard Manet 1863–65 

 

Η γυναίκα, και το γυναικείο σώμα, απεικονίζεται στη (δυτική κυρίως) Τέχνη, ξεκινώντας από την Αναγεννησιακή ζωγραφική και γλυπτική, ως αντικείμενο θέασης και μοιάζει να υπάρχει μόνο μέσα από, και μόνο για, το αντρικό βλέμμα του καλλιτέχνη και του θεατή. Αυτό ενέπνευσε πολύ το πώς προσεγγίσαμε τον ρόλο της Μούσας (Ξένια Σταθούλη) στο ΑΤΙΤΛΟΝ ξεκινώντας από την κινησιολογία που εμπνεύστηκε από πραγματικές θέσεις και πόζες γυναικών σε πίνακες όπως στη Venus of Urbino (1534) του Titian και στην Olympià (1963-65) του Édouard Manet.

Στην πρώτη περίπτωση έχουμε έναν Αναγεννησιακό πίνακα, όπου ακόμα η γυναίκα απεικονίζεται οριζόντια, να κάθεται και να υπάρχει για να την κοιτάζουν, με το βλέμμα της απλώς να υποδέχεται παθητικά τα, αντρικά κυρίως, βλέμματα των θεατών και του ζωγράφου.

Ο δεύτερος πίνακας, που ανήκει στη μεταγενέστερη περίοδο του Μοντερνισμού, είναι το πορτρέτο μιας συγκεκριμένης γυναίκας που ξεφεύγει από τα κλασσικά ιδανικά ομορφιάς, προσεγγίζει τον κάθετο άξονα και κοιτάει ενεργά αυτόν που την κοιτάει. Αυτές οι αντιθέσεις και οι αναφορές έχτισαν τη σχέση της Μούσας στο έργο με την εαυτή της, με αυτόν που την βλέπει, το πώς εκείνη κοιτάει τους άλλους και το “έξω”, και το πόσο δύσκολο είναι τελικά να υπάρξει μόνο ως ένα παθητικό αντικείμενο ιδεατής ομορφιάς και θέασης χωρίς βούληση και χαρακτήρα. Έτσι, ο κυρίως δραματουργικός άξονας του έργου για τους χαρακτήρες, για τη κίνηση και για την αφήγηση έγινε το βλέμμα.

 

Αφροδίτη της Μήλου (150-50 π.Χ)

 

Η Αφροδίτη της Μήλου, ένα από τα πιο κυρίαρχα γλυπτά όσον αφορά την ιδανική ομορφιά στην Κλασσική Εποχή, υπήρξε έναυσμα για μια “ιστορία” της Μούσας στο ΑΤΙΤΛΟΝ “μέσα στην ιστορία”: φανταστήκαμε πώς θα ήταν αν ξαφνικά η Αφροδίτη είχε χέρια αλλά δεν ήξερε πώς να τα τοποθετήσει “σωστά” ή πώς θα ήταν να αντιστέκεται στη θέση που ο γλύπτης την σμιλεύει, ακόμα και πώς τα χέρια της δρουν εναντίον της μέσα από διάφορους ψυχαναγκασμούς που αναπτύσσει ο χαρακτήρας στο έργο από την επαφή της με τους άλλους.

 

Ανατολικό Αέτωμα, Παρθενώνας

Black and Red Square (1915), Kazimir Malevich
Blood of a Poet (1932), Jean Cacteu

 

Στο ΑΤΙΤΛΟΝ κυριαρχεί το μαύρο το άσπρο και το κόκκινο (αίμα).  Όπως ένας δημιουργός ζωγραφίζει τον καμβά για να φτιάξει μια εικόνα, έτσι και τα σώματα στο έργο είναι βαμμένα με άσπρο και μαύρο,  και βάφουν τη σκηνή αποτυπώνοντας τη διαδρομή τους κατά τη διάρκεια του έργου και τεκμηριώνοντας την αφήγηση στον χώρο όσο αυτή εξελίσσεται σαν κινούμενος πίνακας.

Η ταινία Blood of a Poet, μαζί με πολλές άλλες που πραγματεύονται την ίδια συνθήκη,  δείχνει τι συμβαίνει μέσα στο μυαλό-λαβύρινθο του καλλιτέχνη την ώρα που δημιουργεί φανταστικούς κόσμους, μέσα από σουρεαλιστικές και ονειρικές εικόνες που δεν υπακούν στους κανόνες της πραγματικότητας. Όλο το ταξίδι του δημιουργού στο έργο ξεκινάει φυσικά από τη μούσα του που εμφανίζεται ολόλευκη, σαν κλασσικό αρχαιοελληνικό άγαλμα. Έτσι σκέφτηκα πως θα μπορούσα να χορογραφήσω τη διαδικασία δημιουργίας ενός πίνακα, άρα το τι περνάει από το μυαλό του καλλιτέχνη, χωρίς να τον βλέπουμε. Να τον βλέπουμε μόνο μέσα από το δημιούργημά του που κάπως ξεφεύγει και μαρτυρεί πολλά για αυτόν, για το βλέμμα του, τον παρελθόν του και τα τραύματά του.

 

Destino (2003), Salvador Dali and Walt Disney

 

Το Destino για μένα είναι μια ιστορία αγάπης και προσπάθειας δύο ερωτευμένων για επαφή.

Στο ΑΤΙΤΛΟΝ η Μούσα και ο Έρωτας κατατρεγμένοι από διάφορα δεινά που τους κυνηγάνε προσπαθούν να έρθουν κοντά, να ενωθούν. Το φόρεμα της Μούσας, έχει εμπνευστεί και από το φόρεμα της πρωταγωνιστικής φιγούρας στο Destino, και από τα φορέματα των γλυπτών του Παρθενώνα. Έτσι το γυναικείο σώμα στο έργο παγιδεύεται μέσα σε ένα ένδυμα, που παραδοσιακά συνδυάζεται με την Κλασική ομορφιά και μορφή, αλλά που σε αυτήν την περίπτωση την εμποδίζει από το να κινηθεί και να περπατήσει ελεύθερα στο χώρο.

Τα Πουλιά, η αλλιώς ο Χορός στο έργο, είναι η κοινωνία, ο όχλος και ο κανιβαλισμός που πιέζει το άτομο να συμμορφωθεί. Μεγάλη έμπνευση για την εξωτερική εμφάνιση των πουλιών αλλά και της παρουσία τους ως φορείς κίνδυνου και θανάτου, υπήρξε το Seventh Seal του Bergman, όπως και το Spirited Away του Miyazaki.

 

Seventh Seal (1960), Ingmar Bergman

 

Το ΑΤΙΤΛΟΝ είναι ένας “απόλυτος” κόσμος που κυριεύεται από το άσπρο, το μαύρο και αναπόφευκτα το γκρι. Στόχος μου ήταν να δημιουργήσω στη σκηνή την ψευδαίσθηση μιας ασπρόμαυρης ταινίας. Κομβικές επιρροές υπήρξαν ασπρόμαυρες ταινίες σαν το Seventh Seal, το Blood of a Poet, την Ιωάννα της Λωρένης του Drier, μεταγενέστερα έργα film noir όπως το Citizen Kein και την Τραγωδία του Μάκμπεθ από τον Joel Coen.

Η χορογραφική μου σχέση με τη σκιά υπήρχε από την αρχή του ΑΤΙΤΛΟΝ. Με ενδιαφέρει πώς μια δισδιάστατη σκιά υπονοεί την ύπαρξη ενός “πέρα” τρισδιάστατου κόσμου που εμείς δεν βλέπουμε. Η αγάπη μου για τη σκιά νομίζω προέρχεται και από το ότι κάθε Κυριακή όταν ήμουνα παιδί ο πατέρας μου με πήγαινε να δούμε Καραγκιόζη. Από εκεί ερωτεύτηκα τη σκιά σε αντίθεση με το φως, αλλά και την ύπαρξη εμβληματικών χαρακτήρων στη σκηνή που προδίδονται από την υπερβολή τους, από το σώμα τους και την κινησιολογία τους, και από το περίγραμμα τους. Πολύ μετά ήρθα σε επαφή με την πρακτική του William Kendridge που κατασκευάζει ολόκληρους κόσμους αποκλειστικά στη σκιά και αυτό μου άνοιξε τους ορίζοντες ως προς τις δυνατότητες της σκιάς σαν σκηνικό, ποιητικό, σκηνογραφικό και αφηγηματικό εργαλείο σε ένα έργο.

 

Shadow procession films, William Kendridge

 

Info παράστασης:

ΑΤΙΤΛΟΝ – Ένα έργο της Αντωνίας Οικονόμου | 11, 12, 13 Ιουνίου 2024 στις 21:30 | Σύγχρονο Θέατρο

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Κάθε Σάββατο θα λαμβάνετε στο e-mail σας το newsletter του ελc με τις προτάσεις μας για την εβδομάδα!

Podpourri. Ιστορίες που ακούγονται

Ακολουθήστε το ελculture.gr στο Google News

το ελculture σας προσκαλεί σε εκδηλώσεις

ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.