Υπάρχει πάντα μια στιγμή. Μια μικρή, σχεδόν αόρατη στιγμή που μια σκέψη μεταμορφώνεται σε μια μεγάλη απόφαση. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, στο ελculture δώσαμε τον λόγο σε γυναίκες που δεν περίμεναν την «κατάλληλη συγκυρία». Δημιούργησαν τη δική τους. Γυναίκες που τόλμησαν. Που ανέλαβαν ευθύνη. Που έδωσαν προσωπικό νόημα σε κάτι επαγγελματικό. Και τις ρωτήσαμε όχι για αριθμούς ή στρατηγικές αλλά για εκείνη τη στιγμή:
Πότε ένιωσαν πως «τώρα είναι η ώρα»; Ποια ήταν η πιο σκληρή δοκιμασία;
Πώς αλλάζει η ευθύνη όταν τη βιώνεις καθημερινά; Τι σημαίνει να ηγείσαι ως γυναίκα σε έναν κόσμο που ακόμη σε αξιολογεί διαφορετικά;
Και αν μπορούσαν να γυρίσουν πίσω, τι θα έλεγαν στον εαυτό τους;
Με τις απαντήσεις τους δεν μοιράζονται έτοιμες συνταγές επιτυχίας. Αποτυπώνουν τις προσωπικές τους διαδρομές. Με αμφιβολίες, αντοχή, ευθύνη και επιμονή. Είναι αληθινές ιστορίες τόλμης και αποφασιστικότητας.
Σε αυτή τη στάση της διαδρομής συναντάμε τη Μυρσίνη Αλεξανδρίδη, εικαστικό και designer που κινείται στο σημείο όπου αρχιτεκτονική, ζωγραφική και κεραμική συναντιούνται, και την Αστέρω Στρατάκη, δημιουργό του Astérisque*, του πρώτου αποκλειστικά gluten free φούρνου στο Μετς.
[ 1 ]
Μυρσίνη Αλεξανδρίδη – Το πλακίδιο ως πεδίο δημιουργίας
Η Μυρσίνη Αλεξανδρίδη κινείται ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, τη ζωγραφική και την κεραμική. Με σπουδές αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και στο Berlage Institute της Ολλανδίας, κουβαλά στη δουλειά της τη δομή, την πειθαρχία και τη χωρική σκέψη της αρχιτεκτονικής, τις οποίες μεταφράζει σε ύλη.
Το κεραμικό πλακίδιο έγινε το δικό της πεδίο πειραματισμού, εξερευνώντας τη σχέση επιφάνειας και χώρου. Κάθε έργο της φέρει τη λογική της αρχιτεκτονικής – επανάληψη, ρυθμό, δομή – αλλά και την ελευθερία της ζωγραφικής. Για τη Μυρσίνη, το πλακίδιο αποτελεί έναν καμβά για να ξεδιπλώσει την καλλιτεχνική της μαεστρία.
Οι κομβικές στιγμές που θυμάμαι ήταν δύο: «Η πρώτη ήταν το 2020, λίγο πριν το ξέσπασμα της πανδημίας. Είχα μετακομίσει το 2018 στη Στοκχόλμη και από τη δεύτερη κιόλας μέρα είχα ξεκινήσει εντατικά μαθήματα σουηδικών, τα οποία συνέχισα για περίπου ενάμιση χρόνο. Παράλληλα εργαζόμουν σε αρχιτεκτονικό γραφείο και στον ελεύθερο χρόνο μου ζωγράφιζα πλακάκια. Όμως κάτι μέσα μου έλεγε πως αυτό δεν μου αρκούσε. Ένιωθα ότι επένδυα όλη μου την ενέργεια στην προσαρμογή, στη γλώσσα, στην επιβίωση και όχι σε αυτό που πραγματικά με εξέφραζε.
Θυμάμαι καθαρά τη στιγμή που σκέφτηκα: “Τώρα είναι η ώρα”. Αποφάσισα να αφήσω τα σουηδικά στο επίπεδο που είχα ήδη κατακτήσει και να αφιερώσω όλο τον ελεύθερο χρόνο μου στην τέχνη μου. Άνοιξα ατομική επιχείρηση, ξεκίνησα να δημιουργώ το website μου και έδωσα στα πλακάκια τον χώρο που τους άξιζε στη ζωή μου. Ήταν η πρώτη συνειδητή επιλογή να επενδύσω σε κάτι που αγαπώ βαθιά και που έβλεπα ότι έχει πραγματική προοπτική.
Για τα επόμενα χρόνια συνέχισα να εργάζομαι στο γραφείο τα πρωινά και να ζωγραφίζω τα απογεύματα και τα Σαββατοκύριακα. Μέχρι το 2024, όταν πια τα έργα είχαν αυξηθεί σε αριθμό και απαιτήσεις, και παράλληλα ήρθε στη ζωή μας η δεύτερη κόρη μου. Αυτή ήταν η δεύτερη καθοριστική στιγμή. Ένιωσα πως δεν μπορούσα πια να μοιράζομαι σε τόσους ρόλους χωρίς να δώσω ξεκάθαρη προτεραιότητα σε όσα έχουν πραγματική σημασία: την οικογένειά μου και την τέχνη μου. Μέσα στον επόμενο χρόνο νοίκιασα το πρώτο μου ατελιέ και πήρα την απόφαση να αφοσιωθώ ολοκληρωτικά σε αυτό που είμαι και σε αυτό που δημιουργώ.
Από τότε, η ζωή μου έχει αλλάξει ριζικά προς την κατεύθυνση που βαθιά μέσα μου ήξερα πάντα ότι ήθελα να ακολουθήσω.
Η πιο δύσκολη δοκιμασία που αντιμετωπίσαμε ήταν, και σε έναν βαθμό παραμένει, το να βρούμε ως οικογένεια τις ισορροπίες μας. Με τον άντρα μου, τον Μιχάλη, είμαστε μαζί σχεδόν 15 χρόνια. Σε όλη αυτή τη διαδρομή της κοινής μας ζωής, της γονεϊκότητας και της επαγγελματικής μας εξέλιξης, υπήρξε το σταθερό μου στήριγμα. Ιδιαίτερα στην περίοδο που εγώ εργαζόμουν ακόμη στο αρχιτεκτονικό γραφείο, ενώ παράλληλα χτίζαμε την επιχείρησή μου και μεγαλώναμε τα μωρά μας, οι απαιτήσεις ήταν τεράστιες. Ήταν μια φάση εξαντλητική, σωματικά, συναισθηματικά και ψυχικά, και για τους δυο μας. Υπήρχαν στιγμές που νιώθαμε ότι οι ρόλοι μας πολλαπλασιάζονταν και ο χρόνος δεν έφτανε. Όμως αυτό που μας κράτησε ήταν η κοινή μας πίστη ότι όλη αυτή η προσπάθεια έχει νόημα. Ότι αν σταθούμε ο ένας δίπλα στον άλλον, ως ομάδα, θα μπορέσουμε να χτίσουμε τη ζωή που ονειρευόμαστε.
Από αυτή τη δοκιμασία έμαθα πως τίποτα δεν κατακτιέται μόνο του. Η στήριξη, η επικοινωνία και η αίσθηση του «μαζί» είναι η βάση πάνω στην οποία μπορεί να ανθίσει και μια οικογένεια και ένα όνειρο. Και πάνω απ’ όλα, μάθαμε πως πριν από κάθε επαγγελματική επιτυχία, είμαστε εμείς, οι τέσσερις μας, και αυτό είναι η μεγαλύτερη δύναμη μας.
Σήμερα βιώνω τον ρόλο μου με μεγαλύτερη επίγνωση και περισσότερη ηρεμία. Προσπαθώ να απολαμβάνω την καθημερινότητα που έχω επιλέξει και που έχω χτίσει με συνειδητές αποφάσεις, συνέπεια και αισιοδοξία. Δεν είναι πάντα εύκολο· υπάρχουν στιγμές που αμφιβάλλω για το αν κάνω το σωστό ή το λάθος. Όμως έχω μάθει να μην είμαι σκληρή κριτής, ούτε με τον εαυτό μου ούτε με τους ανθρώπους γύρω μου. Δίνω χώρο στο λάθος, γιατί αναγνωρίζω πόσο απαιτητικό είναι να είμαι ταυτόχρονα γυναίκα, μητέρα, σύντροφος, κόρη, επιχειρηματίας, φίλη και καλλιτέχνις. Δεν βλέπω αυτές τις ιδιότητες ως ανταγωνιστικές μεταξύ τους. Αντίθετα, αγαπώ όλες αυτές τις πτυχές μου. Η ευθύνη μου είναι να τις κρατώ σε ισορροπία, γιατί καθεμία αποτελεί κομμάτι της ταυτότητάς μου.
Για μένα, ευθύνη σημαίνει ενδιαφέρον και αναγνώριση. Να ενδιαφέρομαι ουσιαστικά για τον εαυτό μου, την οικογένειά μου και τη δουλειά μου. Να αναγνωρίζω τις ανάγκες, τις δυσκολίες αλλά και τις ευκαιρίες που εμφανίζονται. Να μην λειτουργώ μηχανικά, αλλά με επίγνωση.
Το να ηγείσαι ως γυναίκα, για μένα, σημαίνει να ηγείσαι με ενσυναίσθηση και σταθερότητα. Να μπορείς να είσαι δυναμική και ταυτόχρονα τρυφερή, αποφασιστική αλλά και ανοιχτή. Να δημιουργείς χώρο για συνεργασία, να εμπνέεις μέσα από το παράδειγμά σου και να δείχνεις ότι η επιτυχία εκφράζεται με συνέπεια, φροντίδα και αλήθεια.
Αν μπορούσα να μιλήσω στη γυναίκα που ήμουν πριν πάρω αυτή την απόφαση, θα της έλεγα ακριβώς αυτό που της έλεγα και τότε, και που συνεχίζω να λέω στον εαυτό μου μέχρι σήμερα: μπορείς να τα καταφέρεις όλα. Όχι ταυτόχρονα, όχι χωρίς κόπο, αλλά με υπομονή και επιμονή.
Θα της έλεγα να μην φοβάται τον χρόνο που χρειάζεται κάτι για να ανθίσει. Να εμπιστεύεται τη διαδρομή, ακόμη κι όταν δεν βλέπει άμεσα αποτέλεσμα. Να θυμάται ότι κάθε μικρό βήμα χτίζει κάτι μεγαλύτερο.
Και πάνω απ’ όλα, θα της έλεγα να μην προσπαθήσει να τα κάνει όλα μόνη της. Να φροντίσει να δημιουργήσει ένα δίχτυ ασφαλείας από ανθρώπους που την στηρίζουν, την πιστεύουν και τη βοηθούν να σηκωθεί όταν κουράζεται. Γιατί η μαγεία δεν βρίσκεται μόνο στην προσωπική δύναμη, βρίσκεται στην αλληλεπίδραση, στην επικοινωνία, στο “μαζί”».
[ 2 ]
Αστέρω Στρατάκη – Μετατρέποντας τον περιορισμό σε αφετηρία
Στο Μετς, η Αστέρω Στρατάκη άνοιξε τον πρώτο αποκλειστικά gluten free φούρνο της πόλης. Το Astérisque* δεν γεννήθηκε ως τάση, αλλά ως ανάγκη που εξελίχθηκε σε δημιουργία. Εκεί, το ψωμί ζυμώνεται με φαγόπυρο, κεχρί και ρύζι. Οι βιτρίνες γεμίζουν bagels, cookies, τάρτες και γλυκά που δεν στερούν τίποτα σε γεύση ή υφή, και κάθε πρώτη ύλη ελέγχεται με αυστηρότητα, ώστε να είναι απολύτως ασφαλής για όσους ζουν με κοιλιοκάκη ή δυσανεξία.
Η Αστέρω δημιουργησε έναν χώρο ξεχωριστό όπου η φροντίδα μετατρέπεται σε καθημερινή απόλαυση. Έναν χώρο που ο περιορισμός μεταμορφώνεται σε μια νέα διαδρομή.
«Η απόφαση δεν γεννήθηκε από φιλοδοξία, γεννήθηκε από ανάγκη. Από την καθημερινή εμπειρία του αποκλεισμού μετά τη διάγνωση της κοιλιοκάκης. Από το αίσθημα ότι σε κοινωνικές στιγμές έπρεπε να απολογούμαι για κάτι που δεν επέλεξα. Από την έλλειψη ασφαλών και ποιοτικών επιλογών.
Δεν ήταν μια ξαφνική έμπνευση. Ήταν μια εσωτερική ωρίμανση. Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι αν περίμενα να αλλάξει η αγορά, ίσως να περίμενα για πάντα. Εκεί είπα: “Αν δεν υπάρχει, θα το δημιουργήσω”.
Παρότι προερχόμουν από τον οικονομικό τομέα, με πορεία σε τράπεζα και στο marketing μεγάλης εταιρείας, αποφάσισα να αλλάξω ριζικά κατεύθυνση. Το αρτοποιείο μου είναι 100% gluten free, αλλά για μένα είναι κάτι περισσότερο από επιχείρηση. Είναι ένας χώρος συμπερίληψης. Ένας χώρος όπου κανείς δεν νιώθει “διαφορετικός”.
Η πιο δύσκολη δοκιμασία ήταν να σταθώ απέναντι στον φόβο μου και να μην υποχωρήσω. Η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα δεν είναι εύκολη διαδρομή, πόσο μάλλον όταν αλλάζεις επαγγελματική ταυτότητα και ξεκινάς από το μηδέν σε έναν εντελώς νέο κλάδο.
Υπήρξαν επίσης στιγμές που αμφισβητήθηκα απλώς επειδή ήμουν γυναίκα που “τολμούσε” να δημιουργήσει κάτι δικό της. Υπήρξαν στιγμές που η άποψή μου αμφισβητήθηκε, που ένιωσα ότι έπρεπε να αποδείξω διπλά την επάρκειά μου.Από όλα αυτά έμαθα κάτι βασικό: ο φόβος δεν εξαφανίζεται. Τον ξεπερνάς μέσα από τη δράση. Και έμαθα επίσης ότι η αυτοπεποίθηση δεν είναι έμφυτη, χτίζεται κάθε φορά που δεν εγκαταλείπεις.
Σήμερα βιώνω τον ρόλο μου με αίσθημα ευθύνης και βαθιάς συνειδητότητας. Στον χώρο του gluten free, η εμπιστοσύνη είναι θεμελιώδης. Οι πελάτες μας δεν αγοράζουν απλώς ψωμί, αγοράζουν ασφάλεια. Και αυτό είναι τεράστια ευθύνη.
Η ηγεσία για μένα δεν έχει φύλο, αλλά η εμπειρία της ως γυναίκα, έχει ιδιαιτερότητες. Έμαθα να ηγούμαι χωρίς να σκληραίνω. Με ενσυναίσθηση, αλλά και με σαφή όρια. Με επιμονή, χωρίς να χρειάζεται να υψώσω τον τόνο μου για να ακουστώ. Πιστεύω ότι η γυναικεία ηγεσία μπορεί να φέρει ένα διαφορετικό μοντέλο επιχειρηματικότητας: πιο ανθρώπινο, πιο συμπεριληπτικό, πιο ουσιαστικό.
Αν μπορούσα να μιλήσω στη γυναίκα που ήμουν πριν πάρω αυτή την απόφαση θα της έλεγα να μην περιμένει να νιώσει απόλυτα έτοιμη. Δεν θα νιώσεις ποτέ απολύτως έτοιμη. Αλλά είσαι πιο δυνατή απ’ όσο νομίζεις. Να μην φοβηθεί την αλλαγή καριέρας. Καμία εμπειρία δεν πάει χαμένη, όλα μεταφράζονται σε εργαλεία. Θα της έλεγα ότι θα υπάρξουν στιγμές αμφιβολίας, αλλά και στιγμές βαθιάς υπερηφάνειας. Ότι θα κουραστεί, αλλά θα αξίζει. Και πάνω απ’ όλα, θα της έλεγα ότι η αγάπη για αυτό που δημιουργεί θα είναι πάντα πιο δυνατή από τον φόβο που προσπαθεί να τη σταματήσει».
