Σε έναν χώρο απόλυτα ταιριαστό, στο προαύλιο της εργοστασιακής μονάδας ηλεκτρικών κουβερτών Dream στον Μούδρο της Λήμνου, ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα βιομηχανικά κελύφη της δεκαετίας του ’70 στο νησί, ζωντανεύει το έργο «Το όνειρο της Heidi», προσκαλώντας το κοινό να βυθιστεί στον μαγικό κόσμο του ύπνου και των ονείρων στο ζωικό βασίλειο. Πρόκειται για μια από τις κεντρικές εκδηλώσεις του φετινού 6ου Kournos Music Festival στη Λήμνο, με κεντρικό θεματικό άξονα «Εκσκαφή / Ανασκαφή», τον μοναδικό πολιτιστικό θεσμό του ακριτικού νησιού, που ιδρύθηκε και επιμελείται καλλιτεχνικά από τις δημιουργικές και ανήσυχες λυρικές τραγουδίστριες Αναστασία Κότσαλη και Λητώ Μεσσήνη (Ομάδα Μουσικού Θεάτρου Ραφή).
Το πολυεπίπεδο οπτικοακουστικό έργο για όλες τις ηλικίες, σε σύλληψη και σύνθεση της ομάδας GNOUS! (Μιχάλης Μοσχούτης, Βασίλης Τζαβάρας, Ερατώ Τζαβάρα) παρουσιάζεται σήμερα (3/8), με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
«Μας αρέσει πολύ που παίζουμε σε ένα εργοστάσιο κατασκευής ηλεκτρικών κουβερτών, λόγω της συνάφειας τόσο με τον ύπνο όσο και με το όνομα. Το έργο θα παιχτεί στην πίσω όψη του κτιρίου, και για το στήσιμο αυτό χρησιμοποιήθηκε ύφασμα από τις πρώτες ύλες του εργοστασίου για την κατασκευή της κεντρικής επιφάνειας προβολής, ενώ για τις πλάγιες προβολές χρησιμοποιούμε την υφή του τοίχου, που φέρει τα σημάδια του περάσματος του χρόνου», σημειώνει ο Βασίλης Τζαβάρας.
Τρεις μουσικοί επί σκηνής, οι Χάρης Λαμπράκης (νέυ, πλήκτρα), Βασίλης Τζαβάρας (κιθάρα, πλήκτρα, loops), Στέφανος Ψαραδάκης (κρουστά, electronics) και η video artist Ερατώ Τζαβάρα δημιουργούν μια συναρπαστική οπτικοακουστική σύνθεση, συνδυάζοντας ζωντανό ήχο, εικόνα και επιστημονικά θραύσματα γνώσης γύρω από τον ύπνο και τα όνειρα στο ζωικό βασίλειο. Από τα δελφίνια που κοιμούνται με το ένα μάτι ανοιχτό έως το χταπόδι Heidi που αλλάζει χρώματα καθώς κοιμάται, το κοινό καλείται σε ένα φανταστικό ταξίδι που γεφυρώνει τη μουσική, την επιστήμη και τη φαντασία.
Για τον Βασίλη Τζαβάρα και την Ερατώ Τζαβάρα, η εικόνα και η μουσική δεν συνυπάρχουν απλώς στη σκηνή, αλλά γεννιούνται και εξελίσσονται μαζί, μέσα από μια διαρκή δημιουργική αλληλεπίδραση.
«Ως ομάδα τόσο σε πολυμεσικές παραστάσεις όσο και σε εκπαιδευτικά προγράμματα που σχεδιάζουμε, προσεγγίζουμε την εικόνα και τον ήχο ως αναπόσπαστα κομμάτια ενός σύμπαντος που αναπτύσσεται παράλληλα, συναισθητικά. Στην οπτικοακουστική σύνθεση, που εξελίσσουμε με τρόπο επινόησης (devised), ο ήχος γίνεται έναυσμα για την εικόνα ή αντίστροφα, μια εικόνα εμπνέει ένα μουσικό θέμα ή μια ηχητική ατμόσφαιρα. Στο “Όνειρο της Heidi” μουσική και εικόνα συνομιλούν σε εναλλασσόμενους ρόλους. Ταξιδεύουμε σε διαφορετικά φυσικά περιβάλλοντα στο live video σκηνικό με τη συνοδεία ήχων/ηχοτοπίων. Όταν οι χαρακτήρες της αφήγησής μας βυθίζονται στα όνειρά τους, η μουσική αναδύεται κεντρικά μέσα από τις συνθέσεις που δημιουργήθηκαν από το μουσικό σχήμα (Βασίλη Τζαβάρα, Χάρη Λαμπράκη, Στέφανο Ψαραδάκη), ενώ το βίντεο εδώ παίζει παράλληλα ως live visuals. Σε αυτή τη ροή διαφορετικών οπτικοακουστικών στιγμών, ζωντανό βίντεο και μουσικός αυτοσχεδιασμός κατασκευάζουν μαζί έναν ονειρικό κόσμο όπου οι αισθήσεις είναι ρευστές».
Με αφετηρία τις επιστημονικές παρατηρήσεις γύρω από τον ύπνο και τα όνειρα των ζώων, η ομάδα αναζήτησε τρόπους να μεταφράσει αυτή τη γνώση σε μια ποιητική οπτικοακουστική εμπειρία, πέρα από μια απλή περιγραφική αναπαράσταση.
«Ξεκινήσαμε από το βιβλίο του David M. Peña-Guzmán “When Animals Dream: The Hidden World of Animal Consciousness”, όπου η συλλογή επιστημονικών παρατηρήσεων για την ονειροπόληση στα ζώα καταλήγει στη θέση περί ηθικής υποχρέωσης να προστατεύουμε τα δικαιώματά τους και το βιώσιμο περιβάλλον τους. Το βιβλίο του Peña-Guzmán εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την ύπαρξη συνείδησης, μνήμης και συναισθημάτων στα ζώα, που αλλάζει την ιεράρχηση ανάμεσα στον άνθρωπο και τα υπόλοιπα έμβια όντα (βλέπε τη “Cambridge Declaration on Consciousness” του 2012). Μέσα από το θέμα του ύπνου και των ονείρων επεξεργαστήκαμε το τι κοινό έχουμε με τα άλλα ζώα, παίζοντας παράλληλα ελεύθερα στη δημιουργία του παραστασιακού υλικού. Στο έργο κάθε χαρακτήρας κατοικεί σε ένα φυσικό περιβάλλον, κοιμάται με ιδιαίτερο τρόπο και έχει το δικό του ονειρικό κόσμο. Ο Chet, η καμηλοπάρδαλη στην πραγματικότητα δεν έχει φωνή, αλλά στον ύπνο του είναι τραγουδιστής όπερας, ενώ η Makeba o ελέφαντας κοιμάται πολλές ώρες και όταν ονειρεύεται είναι ανάλαφρη και αιωρείται στο διάστημα. Αυτός ο πλούσιος φυσικός και φαντασιακός κόσμος των ζώων παίρνει μορφή μουσικά, μέσα από τη συνύπαρξη των ακουστικών οργάνων, των ηλεκτρονικών ήχων και προηχογραφημένων ηχοτοπίων και οπτικά, μέσα από ένα μικρό ξύλινο σκηνικό μινιατούρα (κατασκευασμένο με τη μέθοδο του laser cut), που μεταμορφώνεται, με τη βοήθεια ψηφιακού βίντεο και πολλαπλής βιντεοπροβολής, σε ένα πολύχρωμο, ζωντανό τρισδιάστατο βιβλίο», εξηγούν οι Β. Τζαβάρα; και Ε. Τζαβάρα.
Η Heidi, το χταπόδι που αλλάζει χρώματα στον ύπνο του, γίνεται αφορμή για μια διαφορετική ματιά στη νοημοσύνη και τη φαντασιακή ζωή των ζώων.
Όπως σημειώνει η Ερατώ Τζαβάρα: «Τα χταπόδια είναι αλλόκοτα ζώα με συναρπαστικά χαρακτηριστικά. Κατ’ αρχάς, κυκλοφορούν στην ποπ κουλτούρα: το βίντεο της Heidi, η οποία αλλάζει χρώματα, έγινε μεγάλο viral χιτ και αποτέλεσε την πρώτη αναφορά στο βιβλίο του Peña-Guzmán. Υπάρχει το ντοκιμαντέρ “My Octopus Teacher”, και ο Paul, το χταπόδι που “προέβλεπε” τα αποτελέσματα του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2010. Για μένα, η Heidi γίνεται σύμβολο της διασυνδεδεμένης σκέψης (tentacular thinking, κατά Donna Haraway) και της θαλάσσιας ευφυΐας. Στην εποχή του “Chthulucene” που διανύουμε, σύμφωνα με τη Haraway, το χταπόδι, όπως και η αράχνη ή η μέδουσα, εμπνέει έναν αποκεντρωμένο, πολυεπίπεδο τρόπο σκέψης και συν-ποίησης μεταξύ των έμβιων όντων. Μια διαφορετική εξω-ανθρώπινη φωνή για να φανταστούμε κάτι διαφορετικό από αυτό που βιώνουμε τώρα».
Το 6ο Kournos Music Festival συνεχίζεται έως και τις 17 Αυγούστου στη Λήμνο.
