Τα διηγήματα του Ισραηλινού συγγραφέα Έτγκαρ Κέρετ αποτελούν ένα απολαυστικά γευστικό μίγμα διαφορετικών επιρροών. Αφενός χαρακτηρίζονται από μία ελαφριά, κωμική διάσταση, η οποία όμως δεν δεσπόζει κυριαρχικά αλλά υποβόσκει σαν το μπάσο σε ένα ροκ τραγούδι. Αφετέρου, σε πολλά εκ των διηγημάτων της τελευταίας του συλλογής Αυτόματη Διόρθωση κεντρικό ρόλο παίζει η επιστημονική φαντασία είτε με τη μορφή δυστοπικών εκδοχών του κοντινού μέλλοντος που άπτονται εξελίξεων της ήδη υπάρχουσας τεχνολογίας (στο ύφος της τηλεοπτικής ανθολογίας Black Mirror του Τσάρλι Μπρούκερ), είτε σε περιπτώσεις που ο Κέρετ εξορμά στα πεδία της αχαλίνωτης επιστημονικής φαντασίας με pulp καταβολές.
Στα τελευταία αυτά δείγματα, ο συνδυασμός χιούμορ και φαντασίας φέρνει στο μυαλό ολίγον από τον Ρόμπερτ Σέκλι, τον – σε μεγάλο βαθμό πλέον ξεχασμένο – Αμερικάνο διηγηματογράφο χιουμοριστικής επιστημονικής φαντασίας. Τα διηγήματα της συλλογής του Κέρετ χαρακτηρίζονται από αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε επιμύθιο, δηλαδή ένα συμπέρασμα σχετικά με πτυχές της ανθρώπινης φύσης. Όμως αυτό που κατά τη γνώμη μου τους προσδίδει μεγαλύτερη ισχύ, είναι ότι στα καλύτερα εξ’ αυτών παραμονεύει ένας σπαραγμός, ο οποίος απελευθερώνεται συχνά στην τελευταία κυριολεκτικά πρόταση.
Βέβαια, είναι αλήθεια ότι αρκετά από τα διηγήματα της συλλογής είναι τόσο μικρά σε έκταση και τόσο ελαφριά σε ειδικό βάρος, που σχεδόν εξατμίζονται μπροστά στα μάτια σου. Τα καλύτερα διηγήματα της συλλογής όμως επιδεικνύουν τολμηρή φαντασία, άρτια αίσθηση ρυθμού, (πάντα βασικό συστατικό για τη σύντομη φόρμα του διηγήματος), και την ικανότητα να πιάνει τον παλμό βασικών επιθυμιών αλλά και αναγκών του σύγχρονου ανθρώπου. Το βασικότερο στοιχείο που αναδύεται θεματικά είναι εκείνο του φόβου της μοναξιάς: μιας μοναξιάς πολυεπίπεδης, από την αστική αποξένωση, τη μοναξιά του ανθρώπου που αδυνατεί να βρει σύντροφο, έως και την υπαρξιακή, μεταφυσική μοναξιά του ανθρώπου σε ένα σύμπαν που αδυνατεί να κατανοήσει.
Και για το ακανθώδες ζήτημα των σχέσεων Ισραηλινών με τους Παλαιστίνιους δεν υπάρχει κάποια νύξη, θα ρωτήσει εύλογα κάποιος. Ο Κέρετ στο παρελθόν έχει εργαστεί ενεργά για τη συμφιλίωση και την αποδόμηση των προκαταλήψεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Πριν από είκοσι χρόνια μάλιστα είχε γράψει μια συλλογή διηγημάτων με τίτλο Τα μπλουζ της Γάζας μαζί με τον Παλαιστίνιο συγγραφέα Σαμίρ Ελ Γιούσεφ. Όμως στην εν λόγω συλλογή μονάχα σε ένα διήγημα ξεχωρίζει το θέμα της συνύπαρξης των δύο λαών, στο «Σκύλος αντί σκύλου», όπου μια βεντέτα μεταξύ Εβραίων και Αράβων λόγω του ότι ένας σκύλος των μεν σκοτώθηκε κατά λάθος από αυτοκίνητο των δε τελικά τερματίζεται λόγω της απόφασης του αφηγητή να σταματήσει τη διαρκή κλιμάκωση και να κάνει ένα βήμα πίσω.
Προσοχή, ο Κέρετ δεν είναι σε καμία περίπτωση στιλίστας. Η γραφή του είναι πολύ απλή – έως απλοϊκή, χωρίς να διακρίνεται ούτε από το παραμικρό ίχνος σκέψης γύρω από το ύφος ή την κομψή γλώσσα, γι’ αυτό άλλωστε και μου θυμίζει λίγο τις pulp καταβολές πολλών Αμερικάνων διηγηματογράφων επιστημονικής φαντασίας. Όμως η τόλμη της φαντασίας του, το χιούμορ του και μια μελαγχολική διάθεση που υπογραμμίζει την ευάλωτη ανθρωπιά μας καθιστούν τα καλύτερα διηγήματα της συλλογής ψυχαγωγικά όσο και ενίοτε συγκινητικά. Μία καλύτερη επιμέλεια από τον ίδιο στην οποία θα έκοβε τα υπερβολικά μικρά και ασήμαντα κείμενα θα συντελούσε σε μία πιο συμπαγή συλλογή. Ακόμη κι έτσι όμως πολλές ιστορίες του Κέρετ έχουν πολύ ενδιαφέρον.
