Το μονοπλάνο είναι μία πολύ απαιτητική προσέγγιση στη σκηνοθεσία. Απαιτεί άψογο συγχρονισμό, απόλυτη συγκέντρωση, μηδενική ανοχή σε λάθη, μια ακροβατική σχεδόν ενορχήστρωση τόσο των τεχνικών μέσων όσο και των ερμηνειών. Αν χρησιμοποιηθεί σωστά όμως μπορεί να προσφέρει μία μοναδική εκδοχή ρεαλισμού, βυθίζοντας τον θεατή σε μία σπανίως έντονη εμπειρία και απελευθερώνοντας ερμηνείες που υπό άλλες συνθήκες ενδεχομένως να μην ήταν δυνατές.
Τα λέω αυτά επειδή η βρετανική μίνι σειρά τεσσάρων επεισοδίων Adolescence (Εφηβεία) από τον Τζακ Θορν και τον εκπληκτικό Στίβεν Γκρέιχαμ (ο οποίος εδώ εκτός από πρωταγωνιστής αναλαμβάνει ρόλο παραγωγού) βασίζεται σε αυτήν ακριβώς την αρχή: κάθε επεισόδιο αποτελεί ένα ενιαίο μονοπλάνο χωρίς διακοπές ή (εμφανές αν μη τι άλλο) μοντάζ. Το αποτέλεσμα είναι απόλυτα επιτυχημένο διότι η τακτική του μονοπλάνου εξυπηρετεί ιδανικά το ίδιο το θέμα της σειράς: τη διαβρωτική επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη διαμόρφωση της τοξικής αρρενωπότητας σε ευάλωτους νεαρούς. Επειδή όμως αυτά τα ακούμε συχνά, ο μόνος τρόπος να τα νιώσουμε ως θεατές είναι να βυθιστούμε σε αυτή την πραγματικότητα, να βιώσουμε μέχρι το κόκαλο μία σχεδόν νατουραλιστική εμπειρία. Εδώ είναι λοιπόν που το μονοπλάνο συντελεί ουσιαστικά σε αυτή την επίδραση στον θεατή.
Η πλοκή είναι φαινομενικά απλή: ένας δεκατριάχρονος συλλαμβάνεται για τον φόνο μίας συμμαθήτριάς του στο σχολείο. Ο μικρός δεν είναι παιδί προβληματικής οικογένειας, δεν βρίσκεται στο περιθώριο. Οι γονείς και η αδερφή του συντρίβονται από την κατηγορία και πιστεύουν ότι έχει γίνει κάποιο λάθος. Δεν νομίζω ότι αποκαλύπτω κάτι το ιδιαίτερο αν πω ότι η αστυνομία δεν έχει κάνει λάθος, τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα, κάτι που άλλωστε αποκαλύπτεται σχετικά σύντομα, εντός του πρώτου επεισοδίου.
Το ζήτημα λοιπόν εδώ είναι το γιατί. Η πρόκληση είναι να κατανοήσεις πώς ένα παιδί από μια φυσιολογική οικογένεια (όσο σχετικός κι αν είναι ο όρος «φυσιολογική») μπορεί σε τόσο νεαρή ηλικία να δολοφονήσει με μαχαίρι ένα νεαρό κορίτσι. Φαντάζει ασύλληπτο, και εν πρώτης όψεως είναι. Μέχρι που οι λεπτομέρειες αρχίζουν να αναδύονται. Το Instagram αναδύεται σε όχημα εκφοβισμού και σεξουαλικής κακοποίησης, ενώ παράλληλα χρησιμοποιείται από αρπακτικά για κήρυγμα μισογυνισμού. Μέχρι και κάθε emoji κουβαλάει φορτίο προσβολής, σεξουαλικής ταπείνωσης.
Ποιος είναι ο ρόλος της οικογένειας σε όλο αυτό; Μπορεί να προστατευτεί ένα σύγχρονο παιδί από αυτό τον βόθρο ψυχικής διαφθοράς; Πώς επηρεάζουν τον ψυχισμό ενός παιδιού που διαμορφώνει τον χαρακτήρα του οι διάφοροι ρόλοι που αναλαμβάνονται ασυνείδητα εντός μιας οικογένειας, ρόλοι που σχετίζονται με το φύλο και με τις προσδοκίες που αυτό κουβαλάει;
Η σειρά μας τραβάει μέσα στις ωμά ρεαλιστικές διαδικασίες τόσο από πλευράς αστυνομίας, κοινωνικών λειτουργών, οικογενειακής ζωής. Η δραματική ένταση είναι συχνά αφόρητη. Το Adolescence δεν προσφέρεται για χαλαρή τηλεθέαση. Οι ερμηνείες είναι εξαιρετικές. Είναι λογικό να περιμένεις κάτι τέτοιο από τον Στίβεν Γκρέιχαμ, έναν από τους καλύτερους ηθοποιούς που κυκλοφορούν σήμερα, αλλά η πραγματική αποκάλυψη είναι ο μικρός Όουεν Κούπερ. Είναι δεδομένο ότι η όλη αφήγηση στηρίζεται πάνω του. Ο μικρός καλείται να αναλάβει ένα δυσανάλογο για την ηλικία και εμπειρία του φορτίο. Καλείται να επιδείξει τόσο αθωότητα και την αίσθηση του ευάλωτου, όσο και μια καλά κρυμμένη επιθετικότητα, μια επικίνδυνη διάσταση που αναδύεται όταν προκληθεί. Η ερμηνεία του είναι καταπληκτική και λειτουργεί ως ακρογωνιαίος λίθος συνολικά για τις ερμηνείες της σειράς. Πολλά λογύδρια ακούμε καθημερινά από τα μέσα, αναλύσεις που, όσο καλοπροαίρετες κι αν είναι αδυνατούν να αποδώσουν την ουσία κάτω από το φαινόμενο. Εδώ λοιπόν έρχεται η δύναμη της αφηγηματικής τέχνης. Όποιος θα αντέξει να δει αυτή τη σειρά μέχρι το τέλος θα έχει αν μη τι άλλο βιώσει μία πιο ουσιαστική εμπειρία που, ακόμα κι αν είναι μυθοπλασία, κουβαλάει περισσότερη αλήθεια από τα γεγονότα του αστυνομικού ρεπορτάζ.
Η δική μου άποψη για τα social media είναι τόσο αρνητική που θα προσπαθήσω να αντισταθώ στον πειρασμό μιας βαρετής και άνευ ουσίας διάλεξης. Βλέποντας το Αdolescence όμως ένιωσα φόβο ως πατέρας και προβληματισμό ως άντρας. Η αλήθεια της τέχνης συχνά υπερβαίνει αυτή της ζωής.
