Στην καρδιά της διοργάνωσης του 66ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, η τελετή απονομής των βραβείων είναι μια σπουδαία στιγμή, κυρίως για τους δημιουργούς και τις ομάδες τους. Την Κυριακή 9 Νοεμβρίου 2025, όλοι συγκεντρωμένοι εναγωνίως αναμέναμε τις μεγάλες ανακοινώσεις τη στιγμή των βραβείων. Ανάμεσά τους, το Βραβείο «ΦΩΣ powered by ΔΕΗ» για πρωτοεμφανιζόμενο ηθοποιό σε πρώτο ή δεύτερο ρόλο, σε ελληνική ταινία μεγάλου μήκους, απονεμήθηκε πέρυσι για πρώτη φορά και φέτος στο 66ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είχε τη δική της ξεχωριστή λάμψη.
Οι πρωτοεμφανιζόμενοι ηθοποιοί, οι δημιουργοί που έκαναν το πρώτο τους βήμα σε έναν χώρο που απαιτεί αλήθεια, πειθαρχία, πείσμα και ταλέντο έλαμψαν. Ο Αλέξανδρος Νταβρής, για την ερμηνεία του στην ταινία Άπειρη γη του Βασίλη Μαζωμένου και η Χαρά Κυριαζή, για την ερμηνεία της στην Αρκουδότρυπα, το κινηματογραφικό ντεμπούτο της Χρυσιάννας Παπαδάκη και του Στέργιου Ντινόπουλου ήταν τα πρόσωπα που η κριτική επιτροπή επέλεξε μέσα από περισσότερες από 20 ταινίες.
Φέτος, την κριτική επιτροπή αποτέλεσαν η Καλλιόπη Αλπίτση (διευθύντρια του ελculture), ο ηθοποιός Γιώργος Νανούρης και ο κριτικός κινηματογράφου Παναγιώτης Τιμογιαννάκης. Η επιλογή τους αποτυπώνει τη συνάντηση τριών διαφορετικών οπτικών πρόσληψης της εικόνας και της ερμηνείας: του ανθρώπου που παρακολουθεί την πολιτιστική δημιουργία και την ερμηνεύει ως αφήγηση για το σήμερα, του ανθρώπου που γνωρίζει την αγωνία και τη χαρά της σκηνής, και του θεατή που διαβάζει τον κινηματογράφο μέσα από γλώσσες πολλαπλών αναφορών. Σκεπτικό της κριτικής επιτροπής είναι ότι και οι δύο ηθοποιοί πάλεψαν αποτελεσματικά με τους ρόλους που ανέλαβαν, τόσο σε επίπεδο ερμηνείας όσο και στη σχέση τους με τον κινηματογραφικό φακό, καταφέρνοντας να διαχειριστούν την αγωνία της «απειρίας» με αποτελεσματικό τρόπο.
Η ΔΕΗ, ως σταθερός στρατηγικός συνεργάτης του Φεστιβάλ, συνεχίζει να στηρίζει θεσμούς που ενώνουν ανθρώπους, ιδέες και έργα μέσα από τη δύναμη της τέχνης. Με κεντρικό μήνυμα «Για τις ταινίες που μας συγκινούν, για τους δημιουργούς που μας εμπνέουν, για όλες εκείνες τις στιγμές που ο κινηματογράφος ήταν εκεί για εμάς, είμαστε εδώ για αυτόν», η ΔΕΗ υπογραμμίζει τη διαχρονική της δέσμευση απέναντι στον πολιτισμό. Το βραβείο «ΦΩΣ powered by ΔΕΗ» εκτός από τη σημαντική ανάδειξη ενός ταλέντου που ανατέλλει, αποτελεί και μια ευκαιρία ενίσχυσης, εμπιστοσύνης και πραγματικής στήριξης στους νέους καλλιτέχνες που «φωτίζουν» το σήμερα και το αύριο του ελληνικού σινεμά.
«Το βραβείο ΦΩΣ powered by ΔΕΗ δημιουργήθηκε για να αναδείξει τους νέους ανθρώπους που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη μεγάλη οθόνη και μας υπενθυμίζουν γιατί αγαπήσαμε το σινεμά: γιατί μέσα από κάθε ρόλο, κάθε βλέμμα, κάθε σκηνή, βλέπουμε κάτι από εμάς. Ξέρετε, στη ΔΕΗ πιστεύουμε βαθιά στη δύναμη της Τέχνης να εμπνέει και να εξελίσσει την κοινωνία. Όπως η ενέργεια, έτσι και η δημιουργικότητα έχει τη δύναμη να μεταμορφώνει. Να γεννά νέες ιδέες, να ανοίγει δρόμους, να φωτίζει ότι έχει αξία. Και αυτό τελικά είναι το πιο όμορφο με τον κινηματογράφο, ότι καταφέρνει να μας ενώσει, να μας συγκινήσει, να μας κάνει να νιώσουμε λίγο πιο κοντά ο ένας στον άλλο», δήλωσε η κ. Σοφία Δήμτσα, Γενική Διευθύντρια Εταιρικών Σχέσεων και Επικοινωνίας του Ομίλου ΔΕΗ.
Ο κριτικός κινηματογράφου Παναγιώτης Τιμογιαννάκης εξήγησε το σκεπτικό της επιλογής: «Η απόφαση, στο τέλος, ήταν ξεκάθαρη. Το δύσκολο κομμάτι είναι η παρακολούθηση όλων των ταινιών και η προσπάθεια να εντοπίσεις ποιο είναι το πραγματικό νόημα του όρου “πρωτοεμφανιζόμενος”. Ποιος είναι ο ρόλος μέσα στο σενάριο, πώς σχετίζεται με τους άλλους ηθοποιούς, ποια είναι η θέση του μέσα στην ιστορία που αφηγείται η ταινία. Για εμένα, το κριτήριο δεν είναι μόνο η υποκριτική. Στον κινηματογράφο η υποκριτική είναι το μισό. Το άλλο μισό είναι η σχέση με τον φακό. Όπως στο θέατρο είναι η σχέση με τη σκηνή. Η κάμερα γίνεται ο συνομιλητής σου. Πρέπει να ξέρεις να σταθείς, να κινηθείς, να αφήσεις χώρο στο βλέμμα. Αυτό είναι κάτι που το βλέπεις αμέσως. Χρησιμοποιώ συχνά το παράδειγμα του Γκάρι Κούπερ. Όλοι προσπαθούσαν μια ζωή να βρουν την αφαίρεση και εκείνος την είχε από μόνος του. Ήξερε τη σχέση με τον φακό. Ήταν γεννημένος γι’ αυτό. Αυτό ακριβώς αναζητώ στους νέους ηθοποιούς. Οι ηθοποιοί που βραβεύτηκαν είχαν αυτό το στοιχείο και για μένα αυτό ήταν καθοριστικό».
«Ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα και χαρούμενη εμπειρία. Χαίρομαι που η ΔΕΗ αποφάσισε να στηρίξει τους νέους ηθοποιούς, γιατί ειδικά στις μέρες μας το έχουν περισσότερο ανάγκη από τον καθένα. Παρακολουθήσαμε αρκετές ερμηνείες και, ναι, υπήρξε συζήτηση· υπήρχε προβληματισμός, διαφορετικές οπτικές, διαφωνίες και συναντήσεις. Κρίναμε τη δυσκολία με την οποία γίνονται οι ταινίες σήμερα και τι σημαίνει για έναν νέο ηθοποιό να εκτίθεται για πρώτη φορά μπροστά στον φακό, με όλο το άγχος, την αγωνία και την ευθύνη που αυτό συνεπάγεται. Μας ενδιέφερε να δούμε πώς κάποιος ανθίζει μέσα σε μια απαιτητική συνθήκη, πώς μετατρέπει την πίεση σε δημιουργία. Εύχομαι ο τίτλος του βραβείου που έλαβαν να τους ακολουθεί πάντα. Και, με τη σειρά τους, να μπορούν κι εκείνοι να το μεταφέρουν σε όλους εμάς», αναφέρει στην κουβέντα που κάνουμε μετά τις βραβεύσεις ο Γιώργος Νανούρης.
Και η Καλλιόπη Αλπίτση αναφέρει σχετικά: «Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση ενός από τα πιο αγαπημένα μου φεστιβάλ που παρακολουθώ χρόνια, να συμμετέχω στην κριτική επιτροπή δίπλα σε ανθρώπους που εκτιμώ και θαυμάζω, τον κο Τιμογιαννάκη και τον κο Νανούρη, για το Βραβείο ΦΩΣ powered by ΔΕΗ για την πρωτοεμφανιζόμενη Ελληνίδα και τον πρωτοεμφανιζόμενο Έλληνα ηθοποιό. Για όλους εμάς στο ελculture που στα 20 σχεδόν χρόνια της ύπαρξής μας στηρίζουμε σταθερά και με συνέπεια τους νέους δημιουργούς η συμμετοχή μου σε ένα τέτοιο βραβείο είναι ιδιαίτερα σημαντική. Συγχαρητήρια σε όλα τα νέα παιδιά που συμμετείχαν και ιδιαιτέρως στους βραβευθέντες».
Οι φωνές των νικητών με τα δικά τους λόγια
Και οι δύο νικητές παρέλαβαν το βραβείο τους με ενθουσιασμό, αλλά και μια ιδιαίτερη σεμνότητα. Χειροκροτήματα τούς τύλιξαν από παντού, σαν να τους αναγνώριζε η αίθουσα όχι απλώς για τώρα, αλλά για κάτι που έρχεται. Κοιτάζοντάς τους από μακριά, σκεφτόμουν πόσες ακόμα ευκαιρίες θα μας δοθούν στο μέλλον να τους ξαναδούμε. Πόσα ραντεβού θα κλείσουμε ξανά εδώ, σε αυτές τις αίθουσες. Σε πόσα πλάνα θα μας συγκινήσουν, θα μας ταξιδέψουν, θα μας θυμίσουν γιατί επιστρέφουμε ξανά και ξανά στο σκοτάδι της αίθουσας για να αναζητήσουμε σε κάθε νέα ιστορία, λίγο φως.
Την ταινία Αρκουδότρυπα είχα τη μεγάλη χαρά να παρακολουθήσω στη μικρού μήκους έκδοσή της, την πρωταρχική της δηλαδή, στο Φεστιβάλ της Δράμας. «Από πέρα απ’ το ποτάμι, μωρ’ Μάρω και Μαρίγια ‘μάραντος και ντερτελίνα γεια σου Μάρω και Μαρίγια. Κι από ‘δώθε απ’ το πλατάνι, μωρ’ Μάρω και Μαρίγια ‘μάραντος και ντερτελίνα γεια σου Μάρω και Μαρίγια». Με τους ήχους του κλαρίνου, μεταφερόμαστε στην Ελάτη Τρικάλων (γνωστή και ως Τύρνα) σε ένα καταπράσινο τοπίο και ένα χωριό πέτρινο, ορεινό που στέκεται υπερήφανο στις πλαγιές του Κόζακα, ένα μικρό χωριό στους πρόποδες της Πίνδου. Η νεαρή Αργυρώ (Χαρά Κυριαζή) απολαμβάνει τη ζωή της στο χωριό ανάμεσα στα ζώα και τις κτηνοτροφικές εργασίες της. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει για την κολλητή της, την παιδική της φίλη Αννέτα (Πάμελα Οικονομάκη), που σύντομα θα τις αποκαλύψει γεγονότα που θα την οδηγήσουν μακριά από το χωριό, σε μια νέα ζωή στην πόλη της Λάρισας. Εκπληρώνοντας μια υπόσχεση από παλιά, οι δύο φίλες αποφασίζουν να πάνε στη θρυλική σπηλιά της «Αρκουδότρυπας» για να αντιμετωπίσουν τους μεγαλύτερους φόβους τους.
Μια τρυφερή ταινία για την ενηλικίωση, τη φιλία και τον έρωτα, που πραγματεύεται τις κουήρ σχέσεις στην επαρχία, ιδίως μεταξύ γυναικών, που πιο σπάνια βλέπουμε να απεικονίζονται στη μεγάλη οθόνη. Μια ανεξάρτητη ταινία, η οποία χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου από crowdfunding και έκλεψε την καρδιά της επιτροπής του Εθνικού Διαγωνιστικού Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας αλλά και των θεατών της καταφέρνοντας με τα λιγοστά μέσα που είχε να θίξει σημαντικά ζητήματα παραμένοντας αυθεντική, τολμηρή και γενναία. Ξεφεύγοντας από τις στερεότυπες καταγραφές της ελληνικής επαρχίας, με τρόπο που σπάνια βλέπουμε στο ελληνικό σινεμά, οι δημιουργοί κέρδισαν ένα μεγάλο στοίχημα.
«Η Αρκουδότρυπα ξεκίνησε σχεδόν από παρέα. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της πρώτης μικρού μήκους, μιλούσαμε πολύ μεταξύ μας και οι δημιουργοί άρχισαν να γράφουν παράλληλα το σενάριο της μεγάλου μήκους. Δεν ξέραμε ακόμα τι θα γίνει, πού θα οδηγήσει αυτό. Μετά τα γυρίσματα, δύο μήνες αργότερα, μας είπαν: θέλουμε να το συνεχίσουμε. Και είπαμε ναι. Είχαμε ήδη γίνει ομάδα. Ήταν ρίσκο, αλλά ήταν και χαρά», μοιράζεται στο ελc η Χαρά Κυριαζή όταν μιλήσαμε μετά τη βράβευση. Αναρωτιέμαι αν περίμενε ένα τέτοιο βραβείο και αν πιστεύει ότι αλλάζει κάτι «την επόμενη μέρα»: «Δεν το περίμενα. Είναι η πρώτη μου δουλειά στη μικρού μήκους και η δεύτερη στη μεγάλου. Δεν φαντάστηκα ποτέ ότι θα υπάρξει τέτοια αναγνώριση. Χαίρομαι πολύ, συγκινούμαι και νιώθω ευγνωμοσύνη. Το μόνο που θέλω είναι να συνεχίσω να δουλεύω και να εξελίσσομαι ως ηθοποιός. Τα βραβεία δίνονται κάθε χρόνο και θα συνεχίσουν να δίνονται. Αυτό που έχει σημασία για μένα είναι να μην σταματήσω να παλεύω για όσα θέλω και να μένω πιστή σε αυτό το επάγγελμα. Αν κάτι αλλάξει, εύχομαι να είναι προς την κατεύθυνση του να ανοίγουν χώροι, δυνατότητες, ιστορίες».
Από την άλλη πλευρά, η ταινία Άπειρη Γη του Βασίλη Μαζωμένου είναι ένα ελεγειακό ταξίδι στην Ήπειρο, έναν τόπο όπου η ζωή και ο θάνατος, η μνήμη και η απώλεια, το παλιό και το νέο συνυπάρχουν σιωπηλά. Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται ο Λάζαρος, ένας νέος άντρας που μεγαλώνει στη σκιά της απώλειας του πατέρα του. Καθώς περνά από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση, βιώνει τον έρωτα, τη φτώχεια, τη μετανάστευση και την επιστροφή στις ρίζες του. Ο Μαζωμένος χρησιμοποιεί την Ήπειρο όχι απλώς ως τοπίο, αλλά ως εσωτερικό τοπίο μνήμης και ταυτότητας. Η ταινία γίνεται ένας στοχασμός πάνω σε έναν κόσμο που αλλάζει, μα και σε εκείνες τις βαθιές γραμμές που μας συνδέουν με τον τόπο και τους ανθρώπους μας.
Μιλώντας με τον Αλέξανδρο Νταβρή μετά την παραλαβή του δικού του βραβείου θα αναφέρει: «Δεν το περίμενα. Μπήκα σε αυτή την ταινία με χαρά και ενέργεια, επειδή με συγκίνησε βαθιά το υλικό της και ο τρόπος που θα δουλεύαμε, αλλά δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό μου ότι θα βραβευτώ. Όταν ανακοινώθηκε το όνομά μου, ήταν σαν να ήρθε από το πουθενά. Το αισθάνομαι ως αρχή ενός ταξιδιού, όχι ως τέλος. Ελπίζω να είναι μια αφετηρία».
Μιλώντας για την ταινία και τον ρόλο του, πρόσθεσε: «Η Άπειρη γη μιλά για την Ήπειρο: το τοπίο, τη σκληρότητα και την τρυφερότητά της, τον τρόπο που στέκει ανάμεσα στο παλιό και στο τώρα. Ο Λάζαρος, ο ρόλος που υποδύομαι, κουβαλά έναν ολόκληρο κύκλο ζωής: τον θάνατο, την αγάπη, την ενηλικίωση, τη μετανάστευση. Είναι μια ιστορία που αναδεικνύεται μέσα από εικόνες και συμβολισμούς. Εμένα με άγγιξε γιατί είμαι Ηπειρώτης. Αναγνώρισα μέσα στην ταινία πρόσωπα, ήχους, μνήμες, τις γιαγιάδες, τις ιστορίες των χωριών, τα μοιρολόγια. Το βίωσα σαν επιστροφή».
Και για το βραβείο «ΦΩΣ powered by ΔΕΗ» μοιράζεται: «Το όνομα του βραβείου είναι ταιριαστό. Νιώθω ότι μου δίνει φως και ενέργεια. Δεν είχα στο μυαλό μου τα βραβεία, αλλά βλέπω ότι η ΔΕΗ στηρίζει έμπρακτα ανθρώπους που ξεκινούν τώρα. Αυτή η στήριξη είναι σημαντική. Μας δίνει ώθηση, μας δίνει χώρο να συνεχίσουμε». Όσο για το χρηματικό έπαθλο και το πώς σκέφτεται να το αξιοποιήσει, χαμογέλασε: «Τέχνη. Όλα επιστρέφουν στην τέχνη».
Λίγο προτού ολοκληρώσει τον λόγο της κατά τη βράβευση η κ. Σοφία Δήμτσα και αφού ευχαριστήσει την κριτική επιτροπή για το σημαντικό της έργο, για τη ματιά και την εμπειρία που έδωσαν υπόσταση και κύρος σε αυτό το βραβείο, θα αναφέρει: «Θα ήθελα να συγχαρώ θερμά τους δύο φετινούς νικητές που ξεχώρισαν με την ερμηνεία, την παρουσία και τη δυναμική τους. Εύχομαι να είναι μόνο η αρχή ενός μακρινού και φωτεινού ταξιδιού».
Το βραβείο «ΦΩΣ powered by ΔΕΗ» έχει τιμήσει δύο ερμηνείες αλλά έχει ανάψει για δεύτερη φορά και ένα πρώτο μικρό φως σε δύο διαδρομές που μόλις τώρα ξεκίνησαν. Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό.
