Το Βραβείο Booker 2024 απονεμήθηκε στη Βρετανίδα συγγραφέα Σαμάνθα Χάρβεϊ για το μυθιστόρημά της Orbital. Το βιβλίο χαρακτηρίζεται από τη μοναδική του δομή, παρουσιάζοντας τη ζωή μέσα από μια σειρά αλληλοκαλυπτόμενων, αποσπασματικών εμπειριών.
Η πλοκή του βιβλίου επικεντρώνεται σε έξι αστροναύτες που βρίσκονται στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) και περιστρέφονται γύρω από τη Γη σε διάστημα 24 ωρών. Καθώς οι αστροναύτες από διάφορες χώρες εκτελούν τις καθημερινές τους εργασίες στο διάστημα, στοχάζονται πάνω σε θεμελιώδη υπαρξιακά ζητήματα, όπως η φύση του Θεού, το νόημα της ζωής και οι απειλές που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα, συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής. Το έργο εναλλάσσεται μεταξύ των σκέψεων των αστροναυτών και αναλαμπών από διαφορετικές οπτικές, όπως ενός εξωγήινου ή ενός προϊστορικού ανθρώπου.
Οι κριτές επαίνεσαν τη Χάρβεϊ για την ικανότητά της να αποτυπώνει μια ιδιαίτερη οπτική, που αγγίζει τις πολύπλοκες πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης και την ψυχολογική πολυπλοκότητα των χαρακτήρων.
«Η Σαμάνθα Χάρβεϊ στο Orbital δημιούργησε ένα μυθιστόρημα που κινείται από την ομορφιά των ανατολών και των ηλιοβασιλέματος στον ουρανό, ενώ έξι αστροναύτες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό παρακολουθούν τη Γη και τη διαρκή αλλαγή του καιρού. Η γλώσσα της είναι λυρική και οξυδερκής, κάνοντάς μας να βλέπουμε τον κόσμο με μια παράξενη, νέα προοπτική, ενώ εξετάζει την ανθρώπινη ευθραυστότητα πέρα από τα σύνορα και τις ζώνες ώρας», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Έντουντ ντε Βαλ Προδερος της κριτικής επιτροπής.
«Δεν το περίμενα αυτό», δήλωσε η Σαμάνθα Χάρβεϊ στην ευχαριστήρια ομιλία της. «Μας είπαν ότι δεν επιτρέπεται να βρίζουμε στην ομιλία μας, οπότε πάει ο λόγος μου. Ήταν μόνο μία βρισιά 150 φορές».
Στη συνέχεια αφιέρωσε τη νίκη της σε όσους «μιλούν υπέρ και όχι κατά της Γης, υπέρ και όχι κατά της αξιοπρέπειας των άλλων ανθρώπων, της άλλης ζωής, και σε όλους τους ανθρώπους που μιλούν, ζητούν και εργάζονται για την ειρήνη».
Το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου γράφτηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID, κατά τη διάρκεια της οποίας η Χάρβεϊ παρακολούθησε πολλές ώρες online υλικού από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Η Σαμάνθα Χάρβεϊ, σε συνέντευξή της στην εκπομπή Front Row του BBC Radio 4, εξηγεί ότι κατά τη συγγραφή του “Orbital”, η παρακολούθηση της Γης από το Διάστημα ήταν η κεντρική της έμπνευση. Η αίσθηση της απελευθέρωσης από το καθημερινό γράψιμο συνδυαζόταν με το συναίσθημα του εγκλεισμού που βιώνουν οι έξι αστροναύτες στο βιβλίο της, παγιδευμένοι σε έναν περιορισμένο χώρο χωρίς δυνατότητα επαφής με άλλους. Αυτή η αντίθεση καθρεφτίζει την ανθρώπινη ανάγκη για σύνδεση, αλλά και την αίσθηση του περιορισμού.
Η Χάρβεϊ είχε προταθεί για το βραβείο Booker το 2009 για το ντεμπούτο της μυθιστόρημα The Wilderness. Το “Orbital” είναι το πέμπτο της, μετά τα All Is Song, Dear Thief και The Western Wind. Έχει επίσης γράψει ένα απομνημονεύμα για την αϋπνία, το The Shapeless Unease, το οποίο εκδόθηκε το 2020.
Στη βραχεία λίστα με τους Σαμάνθα Χάρβεϊ και Πέρσιβαλ Έβερετ συμπεριλήφθηκαν η Ρέιτσελ Κούσνερ για το Creation Lake, η Αν Μάικλς για το Held, η Γιούντεν Γιάελ Βαν Ντερ για το The Safekeep και η Σάρλοτ Γουντ για το Stone Yard Devotional.
