Εκθέσεις, μουσικές συναντήσεις, masterclasses, εργαστήρια, ειδικές προβολές και πάρτι. Από το λιμάνι και τα μουσεία ίσαμε τις πλατείες και τα μπαρ, από μια έρημο που στήνεται στην είσοδο του λιμανιού και μια εγκατάσταση του Όλιβερ Λάσε μέχρι τον Παύλο Παυλίδη, τον Κωστή Μαραβέγια, τον Σταύρο Ξαρχάκο και τη Λόρα Μάλβεϊ, τον Λάσλο Μοχόλι–Νάγκι, τον Ρένο Χαραλαμπίδη, τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη, το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης απλώνεται σε ολόκληρη την πόλη και δίνει πολλούς λόγους να την επισκεφθεί κανείς από τις 5 έως τις 15 Νοεμβρίου.
Φαντάζεσαι ένα φεστιβάλ κινηματογράφου συνήθως μέσα σε αίθουσες, προβολές, ουρές για τα εισιτήρια, συζητήσεις για τις ταινίες που μόλις είδες και φυσικά το γνωστό πρόβλημα του πώς να χωρέσεις όσο το δυνατόν περισσότερες ταινίες μέσα σε μια μέρα. Στη Θεσσαλονίκη όμως, τον Νοέμβριο, το σινεμά δεν μένει μόνο στις αίθουσες. Βγαίνει στο λιμάνι, κυκλοφορεί στην πόλη, συναντά τη σύγχρονη τέχνη, τη φωτογραφία, τη μουσική, το design και τη νυχτερινή ζωή. Tο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, έχει ένα παράλληλο πρόγραμμα που αξίζει να ανακαλύψεις ακόμα κι αν δεν σκοπεύεις να περάσεις το μεγαλύτερο μέρος της μέρας σου σε μια κινηματογραφική αίθουσα. Εκθέσεις, οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις, συζητήσεις με δημιουργούς, εργαστήρια, μουσικές βραδιές και πάρτι αποτελούν μια πολύ καλή ευκαιρία για μια φθινοπωρινή εκδρομή στη Σαλονίκη.
Πριν ακόμα ανοίξει η αυλαία του φεστιβάλ επίσημα, από την 1η Νοεμβρίου, η Πλατεία Αριστοτέλους γίνεται το σημείο εκκίνησης του DNA Thessaloniki: Design Dialogue Days #1, μια πρωτοβουλία που θέλει να φέρει το design πιο κοντά στην καθημερινότητα της πόλης. Τρία containers θεματικά θα λειτουργούν ως ένα μικρό pop-up μουσείο design, ενώ 30 επιλεγμένες βιτρίνες καταστημάτων στο ιστορικό κέντρο μετατρέπονται σε μικρές εκθεσιακές στάσεις. Τη διαδρομή συμπληρώνει ένα ακόμα pop-up σημείο στον χώρο των Minas Kosmidis Architects, όπου αντικείμενα design και υφάσματα συναντιούνται.
Παράλληλα, δύο εκθέσεις έχουν ήδη ανοίξει τις πόρτες τους. Στο MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, ο Κ.ΒΗΤΑ παρουσιάζει την έκθεση Μόνο η ακτογραμμή μένει, με ζωγραφικά έργα που δημιούργησε από το 2019 μέχρι σήμερα. Τον έχουμε γνωρίσει και αγαπήσει μέσα από τη μουσική και τους στίχους του, οπότε αξίζει να επισκεφθούμε το Casa Studio, εντός της ΔΕΘ-HELEXPO, να δούμε και τα έργα του που φέρουν τίτλους που θα μπορούσαν να είναι στίχοι τραγουδιών, μια έκθεση που θα διαρκέσει έως τις 31 Ιανουαρίου. Η άλλη έκθεση που θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 22 Νοεμβρίου είναι στην γκαλερί Donopoulos IFA, όπου η εικαστικός Αλεξάνδρα Μαράτη παρουσιάζει το DESERT NOW, μια έκθεση ζωγραφικής και μιας διαδραστικής επιδαπέδιας εγκατάστασης γεννημένη από τα προσωπικά ταξίδια της στην έρημο αλλά και από την ταινία Sirât του Όλιβερ Λάσε. Η έρημος εδώ μεταφέρεται στους καμβάδες και η ατμόσφαιρα μοιάζει να κινείται στο πραγματικό και το ονειρικό.
Από τις 4 Νοεμβρίου ξεκινά το 1ο LWI Thessaloniki – Masterclass Σύνθεσης και Διαγωνισμός Κινηματογραφικής Μουσικής. Μια νέα διεθνής διοργάνωση που είναι αφιερωμένη στη σχέση μουσικής και κινούμενης εικόνας που μας υπενθυμίζει ότι μια ταινία δεν είναι μόνο όσα βλέπουμε μα κι όσα ακούμε. Νέοι και ανερχόμενοι συνθέτες από Ελλάδα και εξωτερικό θα συναντηθούν στο Δημοτικό Ωδείο Πυλαίας-Χορτιάτη και στη Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Θεσσαλονίκης για πέντε μέρες. Πέντε ημέρες μαθημάτων, εργαστηρίων, προβολών, ηχογραφήσεων και συναντήσεων με καταξιωμένους δημιουργούς.
Την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου και ημέρα έναρξης του φεστιβάλ μετά την προβολή της ταινίας Μινώταυρος του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ, στις 22:00 ο Παύλος Παυλίδης ανεβαίνει στη σκηνή της Αποθήκης Γ’ στο λιμάνι για ένα live με την μπάντα του. Από τα Ξύλινα Σπαθιά μέχρι το νέο του δίσκο Πανσέληνος που κυκλοφορεί στις 27 Νοεμβρίου θα ξεδιπλωθεί η μουσική του διαδρομή. Είναι η ίδια μέρα που εγκαινιάζεται η pop-up έκθεση επιμελημένη από την Καθηγήτρια του ΑΠΘ, Μπέτυ Κακλαμανίδου «Μαρία Πλυτά: Παρούσα. Η πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτρια», στο Μουσείο Κινηματογράφου που θα διαρκέσει ίσαμε τις 15 του Νοέμβρη και φέρνει στο φως προσωπικά αντικείμενα, βιβλία, κριτικές και νέα βιογραφικά στοιχεία μιας σπουδαίας δημιουργού που από το 1950 μέχρι το 1970 γύρισε 17 ταινίες μα για χρόνια είχε μείνει έξω από τη συλλογική μας μνήμη.
Την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, ξεκινά το διήμερο εργαστήριο στον χώρο Odyssea, The Actors’ Space – Εθνικές ρίζες, διεθνείς ρόλοι, για την ορατότητα των ηθοποιών που ζουν ή εργάζονται στην Ελλάδα και τις δυνατότητες συμμετοχής τους σε διεθνείς παραγωγές. Την ίδια μέρα στην αίθουσα Παύλος Ζάννας ο σεναριογράφος και story editor Γκιόργκι Μπαρότι συζητά μέσα από το masterclass «Το βιβλίο ήταν καλύτερο- Η τέχνη της τηλεοπτικής διασκευής». Πώς ένα μυθιστόρημα, μια ταινία ή αληθινή ιστορία μετατρέπεται σε σειρά και τι χρειάζεται να αλλάξει στην πορεία. Ακολουθεί στην ίδια αίθουσα, η συνάντηση Future Frames, η οποία φέρνει στο προσκήνιο νέους Ευρωπαίους σκηνοθέτες και τις ταινίες τους, με τη συμμετοχή του Χρήστου Νίκου που θα είναι ο μέντορας του φετινού προγράμματος. Αργότερα, μια ανοιχτή συζήτηση στην αίθουσα Τάκης Κανελλόπουλος με πέντε casting directors εξετάζει την επιλογή των ηθοποιών. Πόσο είναι ένστικτο, πόσο τεχνική και πόσο καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί η στιγμή που ένα πρόσωπο συναντά ένα ρόλο. Η μέρα κλείνει στο Πράσινο Δωμάτιο με την βιβλιοπαρουσίαση του Όσκαρ του Παναγιώτη Τιμογιαννάκη, ενός βιβλίου για τον πιο αναγνωρίσιμο κινηματογραφικό θεσμό μέσα από την εμπειρία ενός ανθρώπου που έχει βρεθεί 21 φορές στην τελετή απονομής.
Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, συνεχίζονται οι παράλληλες δράσεις με συζητήσεις για την πνευματική ιδιοκτησία και τη γέννηση μιας ιδέας με τίτλο Οι απαρχές των ιδεών με δυο παραγωγούς, έναν σεναριογράφο και μια δικηγόρο ειδικευμένη στο δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Με δυο ακόμα εκθέσεις να ανοίγουν τις πόρτες τους στο κοινό με ελεύθερη είσοδο. Στο λιμάνι, το Δυτικό Φυλάκιο Εισόδου, στην Πύλη 1, μεταμορφώνεται σε μια πολυμεσική εγκατάσταση με τίτλο Δεν θα μας βρουν; Άμμος, χάρτες ερήμων, εικόνες και έργα εκτεταμένης πραγματικότητας με την ατμόσφαιρα να συμπληρώνουν οι ηλεκτρονικοί ήχοι του Kangding Ray, από το soundtrack της ταινίας Sirāt συνθέτοντας ένα περιβάλλον που συνδέεται με το αφιέρωμα του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου «Καλώς ήρθατε στην έρημο».
Λίγο πιο κάτω στο MOMUS-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών, παρουσιάζεται για πρώτη φορά εκτός Ισπανίας η οπτικοακουστική εγκατάσταση ΗU του Όλιβερ Λάσε δημιουργημένη για το Museo Reina Sofia και συνομιλεί με την ταινία Sirat. Την ταινία που απέσπασε το Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ των Καννών το 2025. Η εγκατάσταση συνδυάζει μια στοίβα ηχείων με πολυκαναλική προβολή φιλμ 16mm, μεταφερμένη σε ψηφιακό μέσο. Η λέξη sirat στην ισλαμική παράδοση παραπέμπει στη γέφυρα που οδηγεί από την κόλαση στον παράδεισο, το HU / δηλαδή Αυτός/ συνδέεται με την πρώτη ηχητική εκδήλωση του θείου. Αυτή η εγκατάσταση αναζητά τη σχέση ανάμεσα στο σώμα, τη μνήμη, το φυσικό τοπίο και το ιερό. Η έκθεση θα είναι καθημερινά επισκέψιμη από τις 10:00 έως τις 22:00.
Στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης από τη 13:00 έως τις 15:00 ο Κωστής Μαραβέγιας θα μας αφηγηθεί την αγάπη του για το σινεμά μέσα από αγαπημένες του κινηματογραφικές στιγμές, μουσικές και τραγούδια παρουσιάζοντας παράλληλα την πρώτη μικρού μήκους ταινία του Εκτός Υπηρεσίας. Από τζαζ και Σούμπερτ μέχρι ινδικό Qawalli, ένα μουσικό ταξίδι σε μια Matinée. Την ίδια μέρα ο Σταύρος Ξαρχάκος θα τιμηθεί με Χρυσό Αλέξανδρο για το σύνολο της προσφοράς του στον ελληνικό πολιτισμό. Η βράβευσή του στο Ολύμπιον θα συνοδευτεί από την ειδική προβολή της ταινίας του Κώστα Φέρρη, Ρεμπέτικο.
Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου στο MOMUS – Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης αξίζει να επισκεφθείς την έκθεση Laszlo Moholy -Nagy. Light Play που παρουσιάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα τη φωτογραφική δουλειά του Ούγγρου πρωτοπόρου Λάσλο Μοχόλι-Νάγκι (1895-1946) ο οποίος άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εικόνα, μέσα από φωτομοντάζ, ασυνήθιστες γωνίες λήψης και παιχνίδια με το φως. Ένας καλλιτέχνης που επηρέασε όχι μόνο τη φωτογραφία μα και το design, τη γραφιστική και τον κινηματογράφο. Στις 13:00 θα πραγματοποιηθεί η θεματική ξενάγηση από τον ιστορικό αρχιτεκτονικής Λουκά Μπαρτατίλα που ακολουθεί τη σχέση του καλλιτέχνη με το Bauhaus.
Ο Βρετανός συγγραφέας, σεναριογράφος και παραγωγός Τομ Ρομπ Σμιθ θα μιλήσει για τη μετάβαση μιας ιστορίας από την λογοτεχνική σελίδα στην οθόνη, ενώ ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης θα συζητήσει με τον Ορέστη Ανδρεαδάκη για τη διεθνή πορεία του Maestro και το πώς μια ιστορία που γεννιέται σε ένα ελληνικό νησί μπορεί να φτάσει σε κοινό σε όλο τον κόσμο. Ο Ρένος Χαραλαμπίδης στις 17:00 στο Ypsilon θα παρουσιάσει το masterclass του Ο αναλογικός κόσμος αντεπιτίθεται, μια πρόσκληση να ξανασκεφτούμε την αξία του λάθους, της ατέλειας, της αναμονής και της τυχαιότητας σε μια εποχή όπου η τεχνολογία υπόσχεται να κάνει τα πάντα ευκολότερα και γρηγορότερα. Ενώ την ίδια ώρα στην Αποθήκη Γ’ στον 1ο όροφο θα υπάρχει και μια πιο παιχνιδιάρικη συνάντηση με το σινεμά μέσα από το εργαστήριο κόμικ για παιδιά ηλικίας 8-14 ετών που θα έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν τα δικά τους κόμικς στο εργαστήριο Manga Cut!, παίρνοντας έμπνευση από την επίσημη αφίσα της διοργάνωσης που φιλοτέχνησε η Σοφία Ροζάκη και τα manga. Θα εμψυχώνουν τους μικρούς δημιουργούς η Λήδα Τσενέ, ιδρύτρια της Athens Comics Library, και η Μαρία Όλια Ντακογιάννη, μουσειοπαιδαγωγός και δημιουργός comics.
Η Δευτέρα στις 9 Νοεμβρίου θα είναι η μέρα που ο Όλιβερ Λάσε θα συναντήσει το κοινό σε μια ανοιχτή συζήτηση με τίτλο Αίσθηση προσανατολισμού, μιλώντας γύρω από το έργο και τη δημιουργική του διαδρομή. Η μέρα που το φεστιβάλ θα τιμήσει τον Νίκο Γραμματικό με Χρυσό Αλέξανδρο και θα προβάλει την ταινία Απόντες. 30 χρόνια μετά την πρώτη προβολή της θα την παρακολουθήσουμε στο Ολύμπιον σε μια καθολικά προσβάσιμη προβολή παρουσία των συντελεστών και πρωταγωνιστών της ταινίας. Η νύχτα θα κλείσει εκτός αίθουσας με το πάρτι των εθελοντών στο μπαρ Τζέλα Δέλτα.
Την Τρίτη 10 Νοεμβρίου το αφιέρωμα στον Νίκο Γραμματικό συνεχίζεται με μια ανοιχτή συζήτηση μαζί του και την παρουσίαση του βιβλίου Απόντες, μια προφορική ιστορία, του Θεοδόση Μίχου, από τις εκδόσεις Αντίποδες. Στην αίθουσα Παύλος Ζάννας. Οι άνθρωποι που δημιούργησαν την ταινία Απόντες επιστρέφουν στην εποχή των γυρισμάτων, στις ιστορίες, τις δύσκολες και αστείες στιγμές. Ενώ το βράδυ το Διεθνές Πρόγραμμα του Φεστιβάλ δίνει το δικό του ραντεβού για πάρτι στο Arcade.
Τετάρτη 11 Νοεμβρίου η κινηματογραφική αφήγηση περνά από την οθόνη στον πραγματικό χώρο, μετά την προβολή της ταινίας animation Η σκιά του καλικάντζαρου του Σπύρου Σιάκα, μαθητές και εκπαιδευτικοί συμμετέχουν σε ένα διαδραστικό phygital εργαστήριο δημιουργώντας νέους ήρωες και συνεχίζοντας την ιστορία της ταινίας. Την ίδια μέρα το An Odd Enchantment εξετάζει πώς μια τυχαία γνωριμία στο φεστιβάλ μπορεί να οδηγήσει σε μια διεθνή κινηματογραφική συνεργασία. Στο πρόγραμμα της ημέρας υπάρχει και η ειδική προβολή φίνος φιλμ της ταινίας Χαρούμενο Ξεκίνημα του Ντίνου Δημόπουλου, με την πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση της Μάρως Κοντού. Τέλος η βραδιά κλείνει με ένα ακόμα πάρτι αυτή τη φορά της Agora στο HE.ART.
Η Πέμπτη 12 Νοεμβρίου έχει έντονο ενδιαφέρον για όσους θέλουν να δουν το σινεμά μέσα από τη θεωρία του. Η Λόρα Μάλβεϊ μια από τις σημαντικότερες μορφές της φεμινιστικής θεωρίας του κινηματογράφου, σκηνοθέτρια, συγγραφέας, θεωρητικός και ακαδημαϊκός, παραδίδει masterclass με τίτλο Η πολιτική του βλέμματος, επιστρέφοντας στην έννοια του ανδρικού βλέμματος και στον τρόπο με τον οποίο οι εικόνες διαμορφώνουν τις αντιλήψεις μας για το φύλο και την εξουσία.
Αργότερα το κοινό θα μπορεί να παρακολουθήσει την αποκατεστημένη Εύα του 1953 της Εύας Πλυτά. Παράλληλα, η Κολεκτίβα Ελλήνων Σκηνογράφων Οπτικοακουστικών Μέσων (ADCG) θα συστηθεί στο κοινό ανοίγοντας μια συζήτηση για τη σκηνογραφία και τους ανθρώπους που εργάζονται πίσω από την εικόνα. Το βράδυ κλείνει με το Candlelight concert στην Αποθήκη Γ’ που θα ακούσουμε γνωστά κινηματογραφικά soundtracks υπό το φως των κεριών και το σινεφίλ πάρτι στο Cafe MOMUS για τα 30 χρόνια της πρώτης κινηματογραφικής σχολής της Θεσσαλονίκης την Parallaxi.
Παρασκευή και 13 Νοέμβρη η Ένωση Ελλήνων Κινηματογραφιστών προσκαλεί το κοινό σε μια συζήτηση με τίτλο Οι κινηματογραφιστές φωτίζουν το ελληνικό σινεμά, για τον ρόλο του διευθυντή φωτογραφίας και τις αποφάσεις που διαμορφώνουν την εικόνα μιας ταινίας. Ενώ μια ξεχωριστή εκδήλωση στην αίθουσα Παύλος Ζάννας στις 13:00 στρέφει το βλέμμα σε μια ταινία που για 30 χρόνια παρέμενε χαμένη, την Όπερα του Ανδρέα Βελισσαρόπουλου του 1976. Μέσα από υλικό γυρισμάτων σε Super8 που πρόσφατα βρέθηκε με συνεργάτες, φίλους και θεωρητικούς του queer σινεμά επιχειρούν να ανασυνθέσουν την ιστορία και να μας συστήσουν ξανά έναν δημιουργό που έφυγε νωρίς. Η βραδιά θα κλείσει με το Πάρτι του Ελληνικού Προγράμματος στο Υφήλιος Bar Nationale, όπου θ’ ακουστούν από Joy Division και Τρύπες μέχρι The Who, όλες οι μουσικές αναφορές των ταινιών του Νίκου Γραμματικού θα συνθέσουν το soundtrack της βραδιάς. Post-punk διαθέσεις και τραγούδια που κουβαλούν κάτι από την ατμόσφαιρα, τους χαρακτήρες και τις ιστορίες των ταινιών του.
Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου το πρόγραμμα πέρα από προβολές θα έχει την ανακοίνωση των υποψηφιοτήτων των 39ων Ευρωπαϊκών Βραβείων κινηματογράφου. Με την τελετή των βραβείων να αργεί ακόμα – στις 16 Ιανουαρίου του 2027 θα γίνει – αλλά μας αφορά ακόμα περισσότερο γιατί θα φιλοξενήσουμε την τελετή απονομής για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Την Κυριακή 15 Νοεμβρίου θα πέσει η αυλαία της 67ης διοργάνωσης θα δοθούν και τα βραβεία θα γίνει η τελετή λήξης με την προβολή της ταινίας μα έχεις ακόμα λόγους να παραμείνεις στην πόλη. Να κάνεις μια βόλτα, να φας, να πας μέχρι το κτήμα του Κυρ Γιάννη να πάρεις κάνα κρασί. Το τελευταίο πάρτι του φεστιβάλ θα πραγματοποιηθεί στο Ypsilon πίνοντας το τελευταίο ποτό πριν την επιστροφή στη μη φεστιβαλική καθημερινή πραγματικότητα.
Οι εκδηλώσεις που σας ανέφερα πιο πάνω δεν εξαντλούν τα όσα μπορείς ν ανακαλύψεις στη Θεσσαλονίκη εκείνες τις μέρες. Αυτό είναι και το ενδιαφέρον του παράλληλου προγράμματος του φεστιβάλ, δεν χρειάζεται να είσαι σινεφίλ για να βρεις κάτι που να σε αφορά. Ξεκινάς από μια έκθεση, συνεχίζεις σε μια συζήτηση για τη μουσική στον κινηματογράφο, περνάς από μια εγκατάσταση στην προβλήτα και το βράδυ θα βρεθείς σε μια προβολή κι αργότερα σε μια συναυλία ή ένα πάρτι. Το φεστιβάλ γίνεται η αφορμή να βρεθείς στη Θεσσαλονίκη, να την περπατήσεις, να μπεις σε χώρους που ίσως δεν είχες καν σκεφτεί να επισκεφθείς και να συναντήσεις ανθρώπους και ιδέες έξω από το συνηθισμένο πρόγραμμα μιας κινηματογραφικής διοργάνωσης. Οπότε είτε έχεις ήδη κλείσει εισιτήρια για τις προβολές είτε σκέφτεσαι απλώς μια μικρή απόδραση στη Θεσσαλονίκη κράτησε λίγο χρόνο και για όλα όσα συμβαίνουν εκτός των αιθουσών προβολής. Από τις 5 έως τις 15 Νοεμβρίου το Φεστιβάλ δεν βρίσκεται μόνο στις αίθουσες, βρίσκεται σε ολόκληρη την πόλη.
