Κείμενο: Νεφέλη Καούτσκη
Η έκθεση KSENOI άνοιξε για το κοινό την Παρασκευή 22 Σεπτεμβρίου 2023 και για τρεις ημέρες, στο Indra Studio του ανατολικού Λονδίνου. Στην έκθεση συμμετείχαν επτά Ελληνίδες καλλιτέχνιδες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό. Με κοινό παρονομαστή την ξενιτιά παρουσίασαν 12 νέα έργα φτιαγμένα ειδικά για την έκθεση. Η κάθε καλλιτέχνιδα συμμετείχε φέρνοντας στο προσκήνιο τη δική της ξεχωριστή πρακτική, μέσα από in situ εγκαταστάσεις, γλυπτά, ζωγραφική, φωτογραφία, ποίηση, και video art.
Οι συμμετέχουσες καλλιτέχνιδες είναι οι: Βάλια Καπελετζή, Ακτή Κωνσταντίνου, Μαριάννα Κουλιανού, Χλόη Κουντουρίδου, Ναταλία Ταλαμάγκα, και Ηλέκτρα Ξυνή. Ενώ στην παραγωγή συμμετέχουν η Πετρίνα Αναλύτη και η Άννα Μακρή.
Η επιμελήτρια, παραγωγός και συμμετέχουσα, Άννα Μακρή περιγράφει πως η ιδέα για την έκθεση KSENOI γεννήθηκε στις αρχές του έτους όταν όλες τους βρέθηκαν σε κάποιο φιλικό σπίτι. Μέσα στο χαοτικό Λονδίνο είναι συχνά μάταιο να περιμένει κανείς ουρανοκατέβατες ευκαιρίες για παρουσίαση των έργων του. Έτσι κι έγινε, με την πρωτοβουλία και την αποκλειστική χρηματοδότηση της Μακρή, οι συμμετέχουσες συνεργάστηκαν για να δημιουργήσουν από κοινού τη δική τους ευκαιρία.
Κεντρική θεματική της έκθεσης ήταν φυσικά η ξενιτιά καθώς είναι η μεταναστευτική ταυτότητα που όλες μοιράζονται. Αντλώντας κυρίως από τις προσωπικές της εμπειρίες, αναμνήσεις, και ιστορίες η καθε καλλιτέχνιδα οπτικοποίησε το βίωμα της ξενιτιάς μέσω των κόμπων.
Οι κόμποι μεταφορικά και κυριολεκτικά συμβολίζουν τα όσα μας βαραίνουν, όσα μας μπερδεύουν αλλά και όσα μας δένουν. Στην έκθεση Ksenoi οι κόμποι παρουσιάστηκαν μέσα από αντικρουόμενα επίπεδα. Με αναφορές στη βαριά ταυτότητα της μετανάστριας, της «ξένης», και στο ψυχολογικό μπλέξιμο εκείνων που ζουν ανάμεσα σε δύο χώρες, τα έργα συνομίλησαν υφαίνοντας ένα νέο κόμπο; όμως αυτή τη φορά έναν κόμπο που μας έδεσε πιο πολύ.
Η αλληλεγγύη και η βοήθεια που μοιράστηκαν οι συμμετέχουσες κατά τη διάρκεια της οργάνωσης, μπορεί να είναι μεν αφανής, αλλά ήταν μείζονος σημασίας για την ίδια την έκθεση και την πραγματική της ουσία. Αναφερόμενη σε αυτό η Μακρή ανέλυσε τη δυναμική μεταξύ των συμμετεχόντων:
«Το πανέμορφο για ‘μένα είναι ότι και να μην έχει γίνει ξεκάθαρη συνεργασία μεταξύ των καλλιτέχνιδων για τη δημιουργία των έργων τους, καθ’ όλη τη διάρκεια της δημιουργικής διαδικασίας, όλες μιλούσαμε μεταξύ μας και μοιραζόμασταν τις ιδέες μας. Σε πολλά πράγματα με βοήθησε η Βάλια όπως για παράδειγμα στην επιλογή των υλικών. Αντίστοιχα η Μαριάννα βοήθησε τη Ναταλία στο πώς να χειριστεί κάποιες εκτυπώσεις καθώς είναι το μέσο που εκείνη γνωρίζει καλύτερα. Οπότε ακόμα και να μην έχουν συνεργαστεί ανοιχτά για το κάθε έργο, έχει βοηθήσει η μια την άλλη πάρα πολύ.»
Συζητώντας σχετικά με την επιλογή των καλλιτεχνών, αναδύθηκε ακόμη μία πτυχή του project. Το γεγονός ότι οι συμμετέχουσες είναι γυναίκες. Φαινομενικά τυχαίο, μα ουσιαστικά πολύ δομικό, καθώς η πρόταση γεννήθηκε μέσα από μία κουβέντα στο φιλικό περιβάλλον που οι ίδιες καλλιέργησαν φυσικά μεταξύ τους. Η οικειότητα, η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη που τρέφουν ανάμεσά τους είναι αναπόσπαστα συστατικά που προϋπήρχαν ώστε να έρθει εις πέρας η έκθεση KSENOI.
Ξεκινώντας από το μικρό κύκλο των οκτώ, η κοινότητα του KSENOI επεκτάθηκε για να αγκαλιάσει ένα υποστηρικτικό δίκτυο πολύ περισσότερων συντελεστών που έχουν συμβάλει με το δικό τους προσωπικό λιθαράκι στην πραγματοποίηση της πρώτης αυτής έκθεσης. Όπως αναφέρει και η επιμελήτρια:
«Το πόση στήριξη έχω λάβει για αυτή την έκθεση είναι απίστευτο. Ζω εννέα χρόνια στο Λονδίνο και δεν έχω ξαναγνωρίσει περισσότερους Έλληνες μέσα σε ένα εξάμηνο. Και έρχομαι και λέω, μακάρι να το είχαμε βιώσει αυτό νωρίτερα. Είναι τόσο συγκινητικό όταν βλέπεις τον ενθουσιασμό όσων συμμετέχουν αλλά και όσων είναι στο υποστηρικτικό μας περιβάλλον χωρίς απαραίτητα να είναι καλλιτέχνες».
Μετά από την έκθεση ντεμπούτο KSENOI, η μικρή αυτή κοινότητα προσδοκά να συνεχίσει να επεκτείνεται διευρύνοντας αυτή την οικογένεια των «ξένων» διαμορφώνοντας την πλατφόρμα KSENOI Projects. Μάλιστα ο στόχος είναι να παρουσιαστεί η επόμενη έκθεση οχι μόνο στο Λονδίνο αλλά και εγχώρια με περισσότερους «ξένους» καλλιτέχνες/ιδες.
«Ο απώτερος στόχος του KSENOI Projects είναι να δημιουργηθεί μια πλατφόρμα για ανερχόμενους καλλιτέχνες/ιδες ώστε να αναδείξουν τη δουλειά τους«Ο απώτερος στόχος του KSENOI Projects είναι να δημιουργηθεί μια πλατφόρμα για ανερχόμενους καλλιτέχνες/ιδες ώστε να αναδείξουν τη δουλειά τους. Υπάρχουν τόσο απίστευτα ταλαντούχοι καλλιτέχνες/ιδες που δεν τους έχει δοθεί η ευκαιρία κάπως να μπουν και να δείξουν το έργο τους σε κάποια γκαλερί. Οπότε θέλουμε να δημιουργήσουμε μία οριζόντια κοινότητα καλλιτεχνών/ιδων που μπορεί να σταθεί και χωρίς τη στήριξη των μεγάλων ονομάτων, αλλά βασιζόμενη στην αλληλοϋποστήριξη των μελών της».
Η έκθεση KSENOI ξεκίνησε από μία προσωπική επιθυμία της Μακρή για να συνδιαμορφωθεί και να μετατραπεί σε ένα πολυεπίπεδο δίκτυο στήριξης μεταξύ μελών της ελληνικής καλλιτεχνικής κοινότητας του εξωτερικού.
