Κείμενο: Τώνια Καράογλου
Είναι πολύ ενδιαφέρον να παρακολουθεί κανείς πώς προσλαμβάνουν και ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα οι νέες -πολύ νέες- θεατρικές ομάδες, που μόλις έχουν σχηματιστεί και διεκδικούν μια θέση στον «ήλιο», άλλωστε κάπως πρέπει να διαλυθεί το σκοτάδι που απλώνεται ολόγυρα όλο και πιο απειλητικό. Και είναι πια κοινός τόπος ότι η πρωτεύουσα ενθαρρύνει τη νέα θεατρική δημιουργία: Bob Theatre Festival, Low Budget Theatre Festival, In Progress Festival, φέτος το πρώτο Hand Made and Recycled Theatre Festival, είναι όλα τους πυρήνες καλλιτεχνικής ζύμωσης και θεατρικής παραγωγής.
Αυτόν τον Οκτώβρη και για λίγες παραστάσεις βρήκαν στέγη δύο από τις παραστάσεις που είχαν ξεχωρίσει στο περασμένο Bob Theatre Festival. Η «Άτιτλη βία», που, ως νικήτρια του Scratch Night, παρουσιάζεται τώρα σε ολοκληρωμένη εκδοχή στο Bios, και το «Γαμ.», που είχε παρουσιαστεί ως work in progress και παίζεται τώρα στο Θέατρο Θησείον. Και οι δύο, ως αυτοδημιούργητα γεννήματα της κρίσης, κάνουν αυτό που έκανε το θέατρο πάντα, απλώς τώρα έχει γίνει σχεδόν υποχρεωτική συνθήκη. Πρόκειται για ευέλικτες παραγωγές, χωρίς μεγάλες τεχνικές απαιτήσεις, χωρίς σκηνικά και αμέτρητα κοστούμια, που βάζουν στο κέντρο της σκηνής τον ηθοποιό – και μια ιδέα. Ή αλλιώς: «τρία σανίδια, δύο πρόσωπα και ένα πάθος», για να θυμηθούμε τον Λόπε ντε Βέγα.
Το «Γαμ.» της Κατερίνας Έσσλιν είναι μια συλλογή διηγημάτων, «μυθιστορήματα του ενός λεπτού», δώδεκα από τα οποία ανέλαβε να φέρει επί σκηνής ο Δημήτρης Μπογδάνος. Μικρές ιστορίες, χιουμοριστικές, πικρές, «τρελούτσικες», πονεμένες, τρυφερές, ένα πολύχρωμο καλειδοσκόπιο της ζωής, που μας κλείνουν το μάτι. «Έτσι είναι η ζωή και πώς να την αλλάξεις», σαν να λένε. Η ζωή είναι ένα θαύμα και έτσι πρέπει να την αντιμετωπίζουμε, no matter what. Η παράσταση ξεκίνησε από αυτή τη συνενοχή, με τους ηθοποιούς και μέρος των θεατών να συστήνονται μεταξύ τους – κάπως έτσι δεν ξεκινούν και οι κύκλοι των group ή drama therapy; Και συνεχίστηκε μέσα από μια σειρά μικρών αφηγηματικών σκηνών ενός ή δύο προσώπων, πάντα όμως με τη συμμετοχή-συνενοχή των υπόλοιπων ηθοποιών. Με εικαστική φροντίδα στα σκηνικά αντικείμενα, που παιχνιδιάρικα συνδιαλέχτηκαν με το κίτρινο θέμα του εξώφυλλου του βιβλίου, με τα μονόχρωμα παστέλ κοστούμια, που θύμιζαν ζαχαρωτά, με τις ρετρό μουσικές επιλογές, ο Δημήτρης Μπογδάνος και η ομάδα μάς προσφέρουν μικρές μπουκιές ζωής πασπαλισμένες με ζάχαρη «και λίγο από λεμόνι».
Η «Άτιτλη βία», σε σύλληψη και σκηνοθεσία του Κωστάκη Ανδρικόπουλου, στέκεται πιο σκεπτικιστικά απέναντι σε αυτή την αισιοδοξία. Η ομάδα με το ευρηματικό όνομα LEGΩ καταπιάστηκε με τη βία της καθημερινότητας. Όχι αυτή που έχει ξεσπάσει στους δρόμους – μια άλλη υπόγεια που έχει διαπεράσει κάθε έκφανση της ζωής. Οι σύντομες, χαρακτηριστικές σκηνές της παράστασης (Οικογένεια, Σχολείο, Εργασία, Ωδείο) εκτυλίσσονται μέσα από επαναλαμβανόμενα μοτίβα μονοτονίας και μηχανικής επανάληψης και απεικονίζουν, λίγο-πολύ, την πραγματικότητα: μια πραγματικότητα που ευνουχίζει τη σκέψη και τη φαντασία, καταπιέζει τη διάθεση αντίδρασης. Τι ελπίδες μπορούν να ουν σε αυτόν το στείρο κόσμο, και ποια η κατάληξή τους, ένας εργαζόμενος που θέλει να προσθέσει λίγο χρώμα στην εργασία του, μια μαθήτρια μουσικής που θέλει να αυτοσχεδιάσει στην παρτιτούρα της, μια καθηγήτρια που θέλει να εμφυσήσει φαντασία και δημιουργική σκέψη στους μαθητές της; Ξεπερνώντας βασικούς κινδύνους που ενέχει το devised theatre -δραματική οικονομία, στόχος- η ομάδα LEGΩ δημιούργησε επί σκηνής αυτή τη στείρα -και γι’ αυτό βίαιη- πραγματικότητα, χρησιμοποιώντας κατά κύριο λόγο τεχνικές του σωματικού θεάτρου, σαρκασμό, κωμικές ανάσες, για να καταθέσει μία ολοκληρώμενη πρόταση με συμπαγή δραματικό πυρήνα, συνοχή και στόχο.
Το συμπέρασμα; Το μέλλον του ελληνικού θεάτρου είναι εδώ και φαίνεται ελπιδοφόρο.
Η παράσταση «Γαμ.» ανεβαίνει στο Θησείον, ένα θέατρο για τις τέχνες από 1 έως 20 Οκτωβρίου. Η «Άτιτλη βία» φιλοξενείται ξανά στο Bios Basement από τις 7 έως τις 24 Νοεμβρίου.
