Πέντε οπερατικές ιστορίες έρωτα και θανάτου βγαλμένες από την καρδιά του Παρισιού ξετυλίγουν την κινηματογραφική όπερα παστίτσιο “À Paris tous les deux” που παρουσιάζει η Εθνική Λυρική Σκηνή στο πλαίσιο του προγράμματος περιοδειών «Η Λυρική ταξιδεύει στην Ελλάδα». Η «Πόλη του Φωτός» μας αποκαλύπτεται μέσα από ένα ατμοσφαιρικό μουσικό ταξίδι. Αποσπάσματα από την Μποέμ και τον Μανδύα του Πουτσίνι, την Τραβιάτα του Βέρντι, τη Μανόν του Μασνέ, τη Λουίζ του Σαρπαντιέ και την Παριζιάνικη ζωή του Όφενμπαχ, συνθέτουν τη βωβή, σπονδυλωτή ταινία και ερμηνεύονται ζωντανά σε κάθε μία από τις 13 στάσεις ανά την Ελλάδα, από τη Σύρο στα Ιωάννινα και από την Κρήτη στην Κομοτηνή.
Ο Μιχάλης Ασθενίδης και ο Βασίλης Λούρας (Ιδέα, σενάριο, καλλιτεχνική διεύθυνση) υπογράφουν τη σκηνοθεσία, μετά τη συνεργασία τους στο ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας». Στόχος τους, όπως σημειώνει ο Μιχάλης Ασθενίδης, ήταν «να υπάρχει μια καθαρή και σωστά “χορογραφημένη” συνομιλία μεταξύ της ζωντανής μουσικής ερμηνείας, με την ταινία και τους υποτίτλους της», καθώς μας μιλάει για το Παρίσι του τώρα και τότε, που δεν απέχουν και πολύ, για τα απαιτητικά γυρίσματα αλλά και για τους ήρωες που κλήθηκαν να «αναπνεύσουν» ξανά μετά από αιώνες.
Στην προηγούμενη κινηματογραφική σας συνεργασία «βουτήξατε» στον κόσμο της ιέρειας της όπερας Μαρίας Κάλλας. Αυτή τη φορά «προσγειωθήκατε» στην «Πόλη του Φωτός», στις πιο δημοφιλείς οπερατικές ιστορίες έρωτα και θανάτου. Πώς ήταν αυτή η μετάβαση για εσάς;
Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές κινηματογραφικές προσεγγίσεις. Στο ντοκιμαντέρ για τη Μαρία Κάλλας οι βασικές προκλήσεις της κινηματογράφησης είχαν να κάνουν με την έλλειψη αρχειακού υλικού, ενώ στο “A Paris tous les deux”, στόχος μας είναι να αφηγηθούμε μικρού μήκους οπερατικές ιστορίες στη μεγάλη οθόνη μέσα στο φυσικό σκηνικό του Παρισιού. Από το ντοκιμαντέρ έως τη μυθοπλασία η απόσταση είναι μεγάλη, και τα ζητήματα της ερμηνείας κάνουν τα πράγματα ιδιαιτέρως πολύπλοκα. Πάντως έχει ενδιαφέρον, γιατί η μια ταινία με την άλλη έχουν υπόγειες συνδέσεις. Για παράδειγμα στο “A Paris tous les deux” το ζευγάρι από τη Μανόν που κάνει ωτοστόπ στη γαλλική επαρχία, όταν φθάνει στο Παρίσι ξεκινάει τη νέα του ζωή στην Avenue George Mandel ακριβώς κάτω από το σπίτι που έζησε η Μαρία Κάλλας τα τελευταία χρόνια της ζωής της. Αλλά και η δομική σχέση της μουσικής και με τα δύο αυτά project είναι κάτι που θα μπορούσε να τα κατατάξει σε μια ενιαία κατηγορία. Σε κάθε περίπτωση Κάλλας και Παρίσι είναι δύο πολύ κοντινά θέματα.
Μιας και το Παρίσι είναι ένας από τους πρωταγωνιστές του “À Paris tous les deux”, θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας μία σκηνή ή μια εικόνα που ξεχωρίζετε (εντός ή εκτός ταινίας) και που για εσάς καθρεφτίζει την καρδιά αυτής της πόλης στο σήμερα; Στη διάρκεια των δύο εβδομάδων των γυρισμάτων γνωρίσατε ένα «διαφορετικό Παρίσι»;
Η γενική μας σκέψη αναφορικά με το Παρίσι και με τα location που επρόκειτο να επιλέξουμε ήταν ότι θα αποφεύγαμε αυτό που λέμε τουριστικό ή και ινσταγκραμικό Παρίσι. Η επιλογή των χώρων έγινε βάσει των λιμπρέτων των οπερατικών έργων που συνθέτουν την ταινία ή και βάσει άλλων οπερατικών αναφορών. Τα γυρίσματα είχαν μεγάλο βαθμό δυσκολίας κυρίως λόγω του σύντομου χρόνου που είχαμε στη διάθεσή μας, αλλά και λόγω των περιορισμών του budget. Κάτι που σίγουρα θα θυμάμαι από αυτό το τόσο εντατικό 15μερο στο Παρίσι ήταν το φαγητό που κάναμε μαζί με όλη την ομάδα των συνεργατών του γυρίσματος στο εστιατόριο «Η Παλιά Μπελβίλ», όπου κάναμε γυρίσματα για το ζευγάρι του Μανδύα του Πουτσίνι. Σε αυτό το μικρό μαγαζί στην άκρη της πόλης, μια αυτοσχέδια συναυλία με ένα ακορντεόν και μια τραγουδίστρια μετέτρεψε το τελείωμα μιας δύσκολης ημέρας γυρισμάτων σε ένα απρόσμενο πάρτι που είχε από Εντίθ Πιάφ έως και ελληνικά τραγούδια.
Πώς καταφέρατε να κάνετε -σεναριακά και σκηνοθετικά- ήρωες που δημιουργήθηκαν πριν από αιώνες να «αναπνεύσουν» στο Παρίσι του σήμερα;
Το Παρίσι του σήμερα δεν έχει μεγάλες διαφορές από το Παρίσι του 19ου αιώνα. Οι ιστορίες που αφηγούμαστε γράφτηκαν πριν από πολλά χρόνια, αλλά μας αφορούν το ίδιο και σήμερα. Επομένως θεωρήσαμε ότι ο εκσυγχρονισμός των οπερατικών αυτών ηρώων θα λειτουργήσει καλά στο τώρα, με τη βοήθεια των υπέροχων κοστουμιών και των κατάλληλων location, την εξαιρετική ερμηνεία των ηθοποιών και φυσικά τη δουλειά όλων των υπόλοιπων συντελεστών.
Η δημιουργία ενός μεικτού, υβριδικού θεάματος που αποκαλύπτεται μέσα από τον διάλογο διαφορετικών τεχνών, κρύβει δυσκολίες και ρίσκα τα οποία δεν αναμένατε; Πώς νιώσατε παρατηρώντας αυτούς τους δύο κόσμους να ξεδιπλώνονται και να λειτουργούν σαν ένας;
Ήταν ένα πολύ απαιτητικό πρότζεκτ, τόσο κατά την προετοιμασία του, τα γυρίσματα και το μοντάζ, όσο και φυσικά κατά τη διάρκεια των προβών με τους τραγουδιστές και τους πιανίστες. Στόχος μας ήταν να υπάρχει μια καθαρή και σωστά «χορογραφημένη» συνομιλία μεταξύ της ζωντανής μουσικής ερμηνείας, με την ταινία και τους υποτίτλους της. Είχαμε μεγάλη βοήθεια από όλους τους συναδέλφους της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και φυσικά από τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή Γιώργο Κουμεντάκη και θεωρούμε ότι το αποτέλεσμα δικαίωσε τις προσπάθειές μας.
Από τις μέχρι τώρα στάσεις της πώς φαίνεται να υποδέχεται η περιφέρεια την κινηματογραφική όπερα “À Paris tous les deux”; Ξεχωρίζετε κάποιο σχόλιο που έχετε λάβει;
Είναι πολύ θετικές οι αντιδράσεις. Μέχρι στιγμής έχουμε ταξιδέψει σε Σύρο, Ιωάννινα, Παξούς, Τήνο και Σπέτσες και έχουμε μεγάλη χαρά με την ανταπόκριση του κοινού. Ένα από τα πιο ωραία σχόλια που λάβαμε είναι ότι είναι «ένα πολύ καινούριο θέαμα που σίγουρα δύναται να προσκαλέσει νέο κοινό στην όπερα».
Με το βλέμμα στο μέλλον της όπερας και του κινηματογράφου στη χώρα μας, ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που καλούνται να αντιμετωπίσουν; Τι εύχεστε να αλλάξει;
Θα ήθελα να εστιάσω στα θετικά και να σημειώσω ότι το ταλέντο των νέων ανθρώπων που βλέπουμε γύρω μας τόσο στο σινεμά, όσο και στην όπερα, είναι η καλύτερη απόδειξη ότι μόνο θετικά μπορούν να προχωρήσουν τα πράγματα στις δύο αυτές τέχνες. Φυσικά, έχουμε ανάγκη τη βοήθεια και την στήριξη τόσο από το κράτος όσο και από τους ιδιώτες χορηγούς.
Info
À Paris tous les deux | 3 – 19 Σεπτεμβρίου
