Μια σπουδαία στιγμή για τον ελληνικό κινηματογράφο και μια ιστορική δικαίωση για τη Μαρία Πλυτά σηματοδοτεί η επιλογή της αποκατεστημένης ταινίας «Εύα» (1953) στο επίσημο πρόγραμμα “Cannes Classics 2026” του Φεστιβάλ Καννών. Για πρώτη φορά, μια ελληνική ταινία προβάλλεται στο συγκεκριμένο τμήμα του φεστιβάλ σε αποκατεστημένη μορφή και μάλιστα από την πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτρια στην ιστορία του ελληνικού σινεμά.
ΙΣΩΣ ΣΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ
Η Μαρία Πλυτά υπήρξε μια πρωτοπόρος δημιουργός, σε μια εποχή όπου ο κινηματογράφος ήταν σχεδόν αποκλειστικά ανδροκρατούμενος. Από το 1950 έως το 1970 σκηνοθέτησε δεκαεπτά ταινίες, δίνοντας χώρο σε γυναικείες εμπειρίες, κοινωνικά ζητήματα και ιστορίες που συνήθως έμεναν στο περιθώριο της κυρίαρχης κινηματογραφικής αφήγησης. Το έργο της θεωρείται σήμερα ένα πολύτιμο αρχείο της μεταπολεμικής Ελλάδας αλλά και μια πρώιμη φεμινιστική φωνή που αμφισβήτησε στερεότυπα και κοινωνικές συμβάσεις.
Αφορμή για την επανανακάλυψη της δημιουργού αποτελεί και ο νέος συλλογικός τόμος «Μαρία Πλυτά: Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού κινηματογράφου 17 ταινίες, 17 αναγνώσεις» σε επιμέλεια Μπέτυς Κακλαμανίδου, αφιερωμένος αποκλειστικά στο έργο της που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κλειδάριθμος. Πρόκειται για την πρώτη έκδοση που εστιάζει συνολικά στη φιλμογραφία της, μέσα από δεκαεπτά πρωτότυπες μελέτες από ερευνητές και ακαδημαϊκούς των κινηματογραφικών, πολιτισμικών και φεμινιστικών σπουδών. Οι αναλύσεις φωτίζουν θέματα όπως το φύλο, η έμφυλη βία, η ιστορική μνήμη, η παράδοση και ο νεωτερισμός, αναδεικνύοντας πόσο μπροστά από την εποχή της υπήρξε η Πλυτά.
Ξεχωριστή θέση στον τόμο καταλαμβάνει η «Εύα», η ταινία που επιστρέφει σήμερα δυναμικά στο διεθνές προσκήνιο μέσα από τις Κάννες. Όπως σημειώνει η επιμελήτρια της έκδοσης, Μπέτυ Κακλαμανίδου, «με το έργο αυτό θεραπεύουμε μια μακρόχρονη έμφυλη ιστοριογραφική διάκριση και εντάσσουμε οργανικά τη Μαρία Πλυτά στον Κανόνα του ευρωπαϊκού κινηματογράφου».
Μετά την προβολή της στις Κάννες, η αποκατεστημένη «Εύα» θα παρουσιαστεί και στο “Il Cinema Ritrovato”, το σημαντικότερο διεθνές φεστιβάλ αφιερωμένο στις αποκατεστημένες ταινίες. Έτσι, μια δημιουργός που για δεκαετίες έμεινε στη σκιά της κινηματογραφικής ιστορίας, επιστρέφει πλέον στο σημείο που της αξίζει: στο επίκεντρο της συζήτησης για τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο και τις γυναικείες φωνές που άλλαξαν την ιστορία του.
Περισσότερα για την επιμελήτρια
Η Μπέτυ Κακλαμανίδου είναι υπότροφος Fulbright και Καθηγήτρια Ιστορίας &Θεωρίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης στο Τμήμα Κινηματογράφου του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Διετέλεσε Διευθύντρια του Αγγλόφωνου Μεταπτυχιακού Προγράμματος “Film and Television Studies” (2019-2024). Είναι Επιστημονικά Υπεύθυνη του Ερευνητικού Προγράμματος με τίτλο “Plyta’s Unknown Cinema” (PUC) / «Ο Άγνωστος Κινηματογράφος της Μαρίας Πλυτά» (2025-28),το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο της δράσης του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.«3ηΠροκήρυξη ερευνητικών έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για μέλη ΔΕΠ και ερευνητές/τριες»(Αριθμός Έργου ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.: 24781).
