Τα καλοκαίρια στην Αθήνα τα έχω συνδέσει με το να επισκέπτομαι τον χώρο όπου η τέχνη φωλιάζει. Για κάποιους από μας αποτελεί ένα είδος ιεροτελεστίας ή τάμα θερινό να κάθεσαι στα μάρμαρα του Ηρωδείου, του ρωμαϊκού αυτού ωδείου και ν’ απολαμβάνεις πολιτισμό. Είναι προνόμιο μπρος σου να έχεις τους καλλιτέχνες, πίσω σου τη σκιά της Ακρόπολης κι άμα είσαι τυχερός πάνω σου έναν ξάστερο ουρανό με φεγγάρι. Θυμάμαι τις πρώτες νύχτες που είχα βρεθεί εκεί πριν την πεζοδρόμηση της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, πριν ανοίξει το μετρό. Νύχτες που κάθισα στα μάρμαρα ανάμεσα στο κοινό και άλλες που με την παρέα κρυφακούγαμε τους ήχους «λαθραία» γιατί δεν έφτανε το χαρτζιλίκι. Νύχτες που συνέχισαν κι όταν ενηλικιώθηκα και πριν ή μετά τις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις η πεζοδρομημένη πια Διονυσίου Αρεοπαγίτου πλημμύριζε φιλότεχνους πέραν από τουρίστες. Πολλές φορές μάλιστα τουρίστες έτυχε να με ρωτήσουν τι συμβαίνει; Τι είναι εδώ; Γιατί έχει τόσο κόσμο; Τους απαντούσα μα μέσα μου απορούσα, θεωρούσα δεδομένο ότι όφειλαν να γνωρίζουν. Μερικά πράγματα τα θεωρούμε τόσο δεδομένα κι έτσι μου ήταν δύσκολο να συμβιβαστώ με την ιδέα ότι για κάποια ίσως αρκετά χρόνια, λόγω των έργων συντήρησης, στο Ηρώδειο δεν θα πηγαίνω και πάνω που το αποδέχτηκα ήρθαν τα ευχάριστα νέα.
Το Ηρώδειο πριν οι πύλες του σφραγίσουν για το κοινό θ’ ανοίξει για έναν και μόνο μήνα. Το κλείσιμο θα μετατραπεί σε μια γιορτή και μάλιστα όχι μία αλλά «Εορτές Αποχαιρετισμού» τις χαρακτηρίζει το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Θα τις αποκαλέσω εορτές που θα χαραχθούν στη μνήμη μας. Νύχτες που θα προκαλέσουν το αίσθημα του «μην λείψω» και τη χρήση μελλοντικά της φράσης «ήμουν κι εγώ εκεί». Αν αναρωτιέστε τι δεν πρέπει να χάσετε από αυτό το πυκνό και συλλεκτικό θα το χαρακτήριζα πρόγραμμα ιδού όλοι οι «σταθμοί» του. Αν και για μένα ισχύει το τι θέλω οπωσδήποτε να ζήσω μέσα σ’ αυτό το μαρμάρινο κέλυφος πριν σωπάσει για λίγο χρόνο.
3 Ιουνίου – Vikingur Ólaffson: Έργα Μπαχ, Μπετόβεν, Σούμπερτ – Το ντεμπούτο που περιμέναμε
Η πρώτη βραδιά θα μας βάλει σ’ ένα καλό κλίμα κλίμακας μιας και ο Iσλανδός οραματιστής πιανίστας που προσεγγίζει τους κλασικούς με την ορμή του 21ου αιώνα έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και δεν φέρνει ένα απλό ρεσιτάλ μαζί του. Φέρνει τον τρόπο σκέψης του με το Opus 109, ένα πρόγραμμα που συνομιλεί σχεδόν φιλοσοφικά με τον Μπαχ, τον Μπετόβεν, τον Σούμπερτ ενωμένοι μέσα από την τονικότητα της μι (μείζονος ελάσσονος). Μέσα από αυτό το τονικό πεδίο ο Ólaffson αξιοποιεί τη synesthesia ως ευεργετικό μέσο για να εξερευνήσει μια πλατιά γκάμα από τις αποχρώσεις του πράσινου. Μια βραδιά που υπόσχεται να σε κάνει ν’ ακούσεις έργα ορόσημα σαν να τ’ ακούς πρώτη φορά.
4 Ιουνίου – The Avex Ensemble: Blade Runner Live – Το σινεμά συναντά το μνημείο
Υπάρχουν ταινίες και υπάρχει το Blade Runner. Υπάρχουν συνθέτες ηλεκτρονικής μουσικής και υπάρχει ο Vangelis. Η προβολή του final cut της ταινίας Blade Runner σε γιγαντοοθόνη HD με τη μουσική του Vangelis να εκτελείται ζωντανά από το ενδεκαμελές The Avex Ensemble κάτω απ’ την Ακρόπολη είναι από μόνος του ένας λόγος ν’ ανέβεις τα σκαλιά του Ηρωδείου. Ένα αρχαίο ωδείο θα φιλοξενήσει ένα δυστοπικό μέλλον με τη σχεδόν μεταφυσική μουσική του Βαγγέλη Παπαθανασίου να αντηχεί στις αρχαίες πέτρες. Περιμένω πως και πως τη στιγμή που το Love Theme θα πλημμυρίσει ηχητικά το Ηρώδειο. Θα είναι μια βραδιά εμπειρίας, όχι απλής θέασης.
5 & 6 Ιουνίου – Σταύρος Ξαρχάκος: Στο Παρόν – Το παρόν ενός θρύλου
Για τον Σταύρο Ξαρχάκο δεν χρειάζεται να πούμε τίποτε περισσότερο απ’ ότι είναι ένας εν ζωή μουσικός εθνικός θησαυρός. Ακόμα και ο τίτλος που έδωσε στη συναυλία του «Στο Παρόν», αποτελεί από μόνος του μια δήλωση. Η βραδιά αυτή θα αποτελείται από τρεις «παροντικές» πράξεις. Πράξη πρώτη: Συνάντηση του Σταύρου Ξαρχάκου και της Λίνας Νικολακοπούλου στο Παρόν. Πράξη δεύτερη: η Ηρώ Σαΐα ερμηνεύει το πρόσφατο μουσικό παρόν με τα τραγούδια που έγραψε για εκείνη και πράξη τρίτη: το διαρκές παρόν με τον Δημήτρη Μπάση και όλους μαζί να ερμηνεύουν τραγούδια που πέρασαν στις καρδιές μας. Επί σκηνής 10 μελής ορχήστρα και τα παιδιά από τη Σύρο της Σχολής «Εν Χορδαίς και Οργάνοις». Ο Σταύρος Ξαρχάκος θα είναι παρόν και δεν θα διευθύνει μόνο την ορχήστρα μα και τη συλλογική μας μνήμη όπως τόσα χρόνια κάνει.
9 Ιουνίου – Ήπειρος: Επίλεκτο Ηπειρώτικο Ensemble, Βασίλης Κώστας – Η Ήπειρος ανεβαίνει στο Ηρώδειο
Το αφιέρωμα Ήπειρος με τον Βασίλη Κώστα, τον Κώστα Τζίμα, τον Αντώνη Κυρίτση και τον θρυλικό Πέτρο Χαλκιά δεν θα λειτουργήσει ως συναυλία γιατί είναι μνήμη. Η ηπειρώτικη μουσική μ’ αυτή τη χαρμολύπη της είναι σαν να ‘ταν προορισμένη κάποτε ν’ ακουστεί σ’ αυτό το Ωδείο. Βραδιά που πας για να θυμηθείς κάτι που ξέρεις ότι θυμάσαι.
10 Ιουνίου – Κρατική Ορχήστρα Αθηνών Λουκάς Καρυτινός: Η Αμερική του Μάνου Χ – Μέρος Α’
17 Ιουνίου – Γιώργος-Εμμανουήλ Λαζαρίδης – Raining Pleasure: Η Αμερική του Μάνου Χ – Μέρος Β’
Έτος Μάνου Χατζιδάκι και δύο βραδιές αφιερωμένες στο Ηρώδειο για την περίοδο που δημιούργησε στην Αμερική. Η πρώτη βραδιά θ’ ανοίξει με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών να την διευθύνει ο Λουκάς Καρυτινός στα έργα Το Χαμόγελο της Τζοκόντας (1965) και τη μουσική που συνέθεσε για την ταινία γουέστερν Blue ή Βρώμικα Παλικάρια (1968).
Λίγες μέρες αργότερα ακολουθεί η δεύτερη βραδιά οπου ο Γιώργος-Εμμανουήλ Λαζαρίδης θα παίξει τα έξι ζεύγη κομματιών για σόλο πιάνο τη Ρυθμολογία (1971) και οι Raining Pleasure το άλμπουμ Reflections (1970). Αυτές οι δύο νύχτες είναι εγγύηση πιστεύω για μια υπενθύμιση που δεν είναι ένα αφιέρωμα, αλλά μια ευκαιρία να ξαναδούμε τον Χατζιδάκι ως οικουμενικό δημιουργό που άφησε το αποτύπωμά του όχι μόνο στην Ελλάδα.
12 & 13 Ιουνίου – Σταμάτης Κραουνάκης: Λυσιστράτη -μια ξεκαρδιστική όπερα – Ο «σάτυρος» Κραουνάκης στο Ηρώδειο
Τη Λυσιστράτη την ξέρουμε καλά, τον Σταμάτη Κραουνάκη καλύτερα. Οι γυναίκες καταλαμβάνουν την ακρόπολη μπας και σταματήσει ο πόλεμος. Ο Κραουνάκης καταπιάνεται ξανά με τη Λυσιστράτη μπας και μας ξυπνήσει. Η Δήμητρα Γαλάνη έρχεται ως Θεά Αθηνά σε μια σύγχρονη σατιρική οπερετική ματιά στην κωμωδία του Αριστοφάνη με σκηνικά και κοστούμια του Τakis: αριστοφανική μέθεξη θα πάθουμε και καλλιτεχνική αισθητική. Τα τραγούδια «Πάμε Κοπέλες», το «Νήμα» και το ανατριχιαστικό «Όλα γι’ αυτή την πόλη» θ’ ακουστούν στο Ηρώδειο κι ελπίζω να πάθουμε καμία αφύπνιση …ο Αριστοφάνης ας βάλει το χέρι του. Περιμένω πολύ πολιτική ευφυΐα και σάτιρα εκείνες τις βραδιές από τον Κραουνάκη.
15 Ιουνίου – Estonian Philharmonic Chamber Choir – Tallinn Chamber Orchestra – Tõnu Kaljuste: Έργα Arvo Pärt – Η θεραπευτική σιωπή-Λευκό φως στο Ηρώδειο
Ο Άρβο Περτ ειναι ιεροφάντης της σύγχρονης κλασικής μουσικής. Η μουσική του σαν νιφάδες χιονιού κρυστάλλινη και μοναστική. Είναι ό,τι πιο κοντινό στη σιωπή έχει καταγραφεί σε παρτιτούρα. Η Φιλαρμονική Χορωδία Δωματίου της Εσθονίας και η Ορχήστρα Δωματίου του Ταλίν θα παρουσιάσουν έργα σταθμούς του. Ο ίδιος είχε πει «εφόσον μπορεί κάποιος να σκοτώσει μ’ έναν ήχο, μπορεί και να θεραπεύσει με έναν ήχο». Ετοιμαστείτε για το λευκό φως που θα λούσει το Ηρώδειο ηχητικά σε μια βραδιά σιωπής μέσα στον ήχο, σχεδόν τελετουργία, σχεδόν προσευχή.
18 Ιουνίου – Einstürzende Neubauten: Ωδή στην Avant Garde – Σοκ και δέος
Παίζει και να είναι η πιο απρόβλεπτη βραδιά απ’ όλες. Βιομηχανικός ήχος, μέταλλο, αντικείμενα, θόρυβος μέσα στο αρχαίο μνημείο χωράνε; Το παράδοξο από μόνο του αρκεί για να είμαστε εκεί. Το Einstürzende Neubauten, οι Γερμανοί αυτοί οι πρωτοπόροι σε ένα μνημείο που κλείνει γι’ αναστήλωση να παίζουν μουσική με μεταλλικούς σωλήνες, αεροπίστολα, λαμαρίνες, μπιτόνια, ελάσματα ακόμα και κινητήρα τζετ. Έχουν ήδη στο παρελθόν αποχαιρετήσει το Κοινοβούλιο της Ανατολικής Γερμανίας πριν κατεδαφιστεί, τώρα έρχονται στο Ηρώδειο όχι να το διαλύσουν αλλά με τη βιομηχανική τους avant garde να το μετατρέψουν σε μια παιδική χαρά ήχου και ποίησης κι όσοι αντέξουν.
19 Ιουνίου – Λένα Πλάτωνος Μαρία Φαραντούρη: Μοίρες
Η ιέρεια της ηλεκτρονικής μουσικής Λένα Πλάτωνος και η φωνή η άχρονη η βροντερή Μαρία Φαραντούρη. Αυτές οι δυο φίλες σε ένα ξεχωριστό έργο που δημιουργήθηκε για το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Η πλατωνική ιδέα περί αθανασίας της ψυχής ανσυντίθεται ποιητικά με τις Μοίρες – το νέο έργο της Λένας Πλάτωνος. Τα κείμενα θα τα αφηγείται η Μαρία Φαραντούρη. Αρχαία ποίηση, ηλεκτρονικός ήχος, αφήγηση και φλάουτο. Βραδιά ποίησης και ήχου από δυο ιδιαίτερες γυναίκες και τίποτε αφημένο στη μοίρα του.
22 Ιουνίου – Lykke Li – Ποπ το Ηρώδειο
Η πρώτη φορά για τη Σουηδή Lykke Li στην Ελλάδα. Τυχερή θα έλεγα εγώ γιατί θα της δοθεί η ευκαιρία να παίξει στο Ηρώδειο και να το γεμίσει με τους indie pop alternative ήχους της. Έχει αποβάλει τη γυαλιστερή ποπ και διεισδύει αθόρυβα στο μυαλό μας, θέλει να τρυπώσει στη σκέψη μας και τις φαντασιώσεις μας δημιουργώντας μια βαθιά σύνδεση μαζί του. Μια βραδιά σύγχρονη, εύθραυστη και συναισθηματική που θέλει να φέρνει το «τώρα» του ήχου στο Ηρώδειο.
25 & 26 Ιουνίου – Στάθης Λιβαθινός: Ευριπίδη, Εκάβη -Στη σκιά της Πολιτείας
Στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων της Ακαδημίας Αθηνών πραγματοποιείται αυτή η παράσταση και χαίρομαι όχι μόνο γιατί θα παρακολουθήσουμε σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθινού και την ομάδα του, αλλά και γιατί δεν θα μπορούσε να κλείσει το Ηρώδειο αυτούς τους εορτασμούς χωρίς μια αρχαία τραγωδία. Η Εκάβη και τα πλατωνικά αποσπάσματα, ερωτήματα όπως τι είναι δίκαιο, η αλήθεια και η παιδεία; Ποια είναι τα όρια της ανθρώπινης ηθικής; Μια παράσταση του Λιβαθινού, όπως όλες του βασικά, από αυτές που δεν βλέπεις απλά μα τις κουβαλάς μέρες στις σκέψεις σου.
29 Ιουνίου – Κρατική Ορχήστρα Αθηνών – Μιχάλ Νεστερόβιτς: Όγδοη συμφωνία του Γκούσταφ Μάλερ
Η Όγδοη συμφωνία, το μεγαλύτερο συνθετικό επίτευγμα του Μάλερ με τον Πολωνό αρχιμουσικό Μιχάλ Νεστερόβιτς να ηγείται την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και μια πλειάδα λυρικών τραγουδιστών και χορωδιακών δυνάμεων προσφέρουν στο κοινό του Φεστιβάλ την ευκαιρία να απολαύσει ζωντανά το επικό αριστούργημα. Με τη Συμφωνία των χιλίων δεν κάνει φινάλε αλλά κορύφωση αυτός ο μήνας Εορτασμών.
Τα 12 αυτά δρώμενα που θα φιλοξενήσει το Ηρώδειο καλύπτουν μεγάλη γκάμα κοινού. Υπερκαλύπτουν τα γούστα θα τολμήσω να πω αν και προσωπικά θα ήθελα να δω και μια όπερα αλλά θα κάνω υπομονή να παρακολουθήσω τη Μήδεια στην Επίδαυρο στις 20 Ιουνίου. Ίσαμε τότε σκέφτομαι την ανατριχίλα που θα νιώσω ακούγοντας Σταύρο Ξαρχάκο, Λένα Πλάτωνος, Μαρία Φαραντούρη, ηπειρώτικη μουσική. Τη μέθεξη που θα νιώσω από τα χέρια του Λουκά Καρυτινού διευθύνοντας τα έργα του Χατζιδάκι και την αγγελική φωνή του Vassilikos να τραγουδάει τον Κεμάλ. Να δω και την πρώτη μου ταινία στο Ηρώδειο και θα είναι το Blade Runner που τόσο αγαπώ. Και απορώ αν θ’ αντέξω τους Einstürzende Neubauten αλλά θα πάω. Προσωπικά όμως είχα έναν καημό, δεν ήμουν εκεί όταν ο Κραουνάκης με τον Βουτσινά και τον Λαζόπουλο είχαν κάνει τη Λυσιστράτη. Ήμουν μικρός αλλά τον δίσκο από την παράσταση τον είχα λιώσει όπως είχα λιώσει το “Reflections” των Raining Pleasure τώρα όμως θέλω να είμαι εκεί.
Κάθε βραδιά του Ιουνίου στο Ηρώδειο θα μοιάζει φέτος με μια μικρή προσωπική εορτή αποχαιρετισμού για τον καθένα μας. Είναι δύσκολοι οι αποχαιρετισμοί και οι χωρισμοί, έχω την εντύπωση ότι όσο πάμε θα έχουμε μια μικρή μελαγχολία που κλείνει το Ηρώδειο και μια αγωνία, γιατί στην Ελλάδα είμαστε …και δεν ξέρουμε πότε θα ξανανοίξει.
