Όταν το 1894 παρουσιάστηκε για πρώτη φορά έργο του Ερρίκου Ίψεν στην Ελλάδα, «Οι Βρυκόλακες», εκτός από μια μικρή μερίδα πνευματικών ανθρώπων της εποχής, η πλειοψηφία του κοινού είδε με καχυποψία το καινούργιο νατουραλιστικό θέατρο και τους ήρωες του Νορβηγού συγγραφέα. Σήμερα, που η ανάγκη να προχωρήσουμε ένα βήμα μπροστά τους κώδικες της θεατρικής αναπαράστασης και να τονώσουμε αυτό που λέγεται θεατρική παιδεία και εμπλοκή του κοινού, η ομάδα blindspot με τη νέα της δουλειά ανοίγει με θάρρος τη συζήτηση.
Από την παράσταση «Η Πτώση» που ανέβηκε στο Bios το 2009
Η ομάδα blindspot δημιουργήθηκε το 2009 από τον κινηματογραφιστή Μιχάλη Κωνσταντάτο και την ηθοποιό Γιώτα Αργυροπούλου. Από την πρώτη τους κιόλας δουλειά, το πάντρεμα της κινηματογραφικής γλώσσας με τη θεατρική πρακτική αναδυκνείει την προσπάθειά τους να προτείνουν ένα νέο θεατρικό κώδικα αφήγησης στη λογική της πολυεγκατάστασης. Στις παραστάσεις τους, το θέατρο και ο κινηματογράφος συναντούν τη μουσική, τα εικαστικά αλλά και τη σύγχρονη τέχνη του βίντεο σε μια φόρμα που λειτουργεί καθοριστικά στην ανάγνωση των κειμένων που επεξεργάζονται κάθε φορά. Ο σκηνοθέτης Μιχάλης Κωνσταντάτος περιγράφει ότι πίσω από τις παραστάσεις εκτός από τους ηθοποιούς, κρύβεται μια δεμένη ομάδα που εργάζεται για την ιδέα και το στήσιμο, ώστε να επιτευχθεί ο συγκερασμός κινηματογράφου και θεάτρου, αλλά και μουσικής και εικαστικών. «Ένας βασικός στόχος της ομάδας blindspot άλλωστε, είναι να βρίσκει χαρακτήρες που παρουσιάζουν ενδιαφέρον και να τους παρουσιάζει στο κοινό με το δικό της τρόπο αντίληψης», όπως μας εξήγησε.
.jpg)
Από το «Parklife» που παρουσιάστηκε στο υπόγειο πάρκινγκ του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης (2010)
Συστήθηκαν στο θεατρικό κοινό με την παράσταση «Η Πτώση» βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του γάλλου συγγραφέα Αλμπέρ Καμύ που ανέβηκε στο Bios το 2009. Ακολούθησε το «Parklife» την επόμενη χρονιά, σε κείμενο του Στέλιου Λυκουρέση, που παρουσιάστηκε στο υπόγειο πάρκινγκ του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης. Ενώ το 2013 ανέβασαν την παράσταση «X TOKIO» επίσης σε κείμενο του Λυκουρέση, σε μια πολύ ιδιαίτερη σκηνική σύμβαση, με το κοινό να συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία ανάκρισης των ηρώων στο σκηνικό χώρο μια μυστικής υπηρεσίας.
.jpg)
Από την παράσταση του 2013 «X TOKIO»
Φέτος η ομάδα blindspot επιστρέφει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών με ένα κείμενο σταθμό για το νατουραλιστικό θέατρο, την «Έντα Γκάμπλερ» του Ερρίκου Ίψεν. Τη δραματουργική επεξεργασία έχουν κάνει από κοινού ο Μιχάλης Κωνσταντάτος με τη Γιώτα Αργυροπούλου, ενώ η σύλληψη της σκηνικής εγκατάστασης και η σκηνοθεσία ανήκει στο Μιχάλη Κωνσταντάτο. Ο σκηνοθέτης λέει χαρακτηριστικά για την επιλογή της ηρωίδας τους «Βρίσκω την Έντα Γκάμπλερ έναν από τους πιο ενδιαφέροντες χαρακτήρες της θεατρικής λογοτεχνίας. Και τους υπόλοιπους χαρακτήρες αυτού του έργου, βέβαια. Παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον επίσης το πώς ξεδιπλώνονται όλοι γύρω από την κεντρική ηρωίδα και ο τρόπος που λειτουργούν. Στο κείμενο περιγράφονται σημερινές καταστάσεις. Η πλεκτάνη που προσπαθεί η Έντα Γκάμπλερ να στήσει, αλλά και αυτή που οι υπόλοιποι ήρωες στήνουν σε αυτήν έχει πλήρη αναγωγή στο τι συμβαίνει σήμερα στον κοινωνικό ιστό. Και όλα αυτά υποκινούνται από τον φόβο. Το βασικό θέμα είναι ο φόβος. Φόβος να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, να μιλήσουν ανοιχτά, να πάψουν να υπάρχουν ή να χάσουν τον κοινωνικό ρόλο και το οικονομικό στάτους τους».
Το ιδιαίτερο σε αυτή την παράσταση, εκτός από την επεξεργασία του κειμένου που μεταφέρει την αφήγηση στο σήμερα με μια ανεπιτήδευτη χρήση της σύγχρονης γλώσσας, είναι το σκηνικό της. Ένα κουτί από γυαλί γεμάτο άμμο, παραπέμπει στην καταστροφή από την θύελλα που περιγράφεται στο πρωτότυπο κείμενο. Οι ήρωες από τη μια είναι εγκλωβισμένοι στο σκηνικό ενώ ο θεατής μαγεύεται από την αρχή από το τεχνητό αυτό εμπόδιο που σπάει το βασικό θεατρικό κώδικα της αμεσότητας. Δε θα αναφέρουμε άλλες λεπτομέρειες για να μη στερήσουμε τη δυνατότητα της προσωπικής εξερεύνησης. Το σκηνικό, που αποτελεί το ιδανικό πάντρεμα της θεατρικότητας με την κινηματογραφική γλώσσα, ο Κωνσταντάτος μάς αποκαλύπτει ότι το είχε σκεφτεί από την πρώτη στιγμή που διάβασε το κείμενο του Ερρίκου Ιψεν: «Οι παραστάσεις μας έχουν πάντα αφετηρία μια εγκατάσταση, και μέσα από αυτή την ιδέα της γυάλας σαν να καθρεφτίστηκε σε εμένα όλη η ψυχολογία της ηρωίδας. Μια γυάλα που προσπαθεί να φτιάξει για να προστατευτεί από τους γύρω της αλλά στο τέλος παγιδεύεται μέσα της. Και σε ένα βαθμό παγιδεύονται εκεί και οι άνθρωποι που είναι γύρω της».
.jpg)
Το σκηνικό της παράστασης «Έντα Γκάμπλερ» και οι ηθοποιοί
Η σχέση όμως, θεατών και δημιουργών είναι αμφίδρομη και απαιτεί μια δουλειά που συνήθως λείπει από τις θεατρικές παραστάσεις που παρακολουθούμε. Η ομάδα blindspot για το χτίσιμο αυτής της παράστασης ενέπλεξε δημιουργικά το κοινό αρχικά με τα εργαστήρια που διοργανώθηκαν τον Οκτώβριο με τίτλο «Κινηματογραφώντας την Hedda: Κινηματογραφική αλήθεια & θεατρική αναπαράσταση», όπου οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν όλο το στήσιμο της παράστασης, από τις πρώτες αναγνώσεις και την ανάλυση των χαρακτήρων ως τη συμμετοχή τους σε σκηνές του έργου κατά τη διάρκεια της πρόβας. Από την άλλη, με τη δημιουργία ενός μπλογκ με τη μορφή ημερολογίου όπου το κοινό είχε την ευκαιρία να αναρτήσει προσωπικά σχόλια για τους ήρωες του έργου. Αξίζει τον κόπο να επισκεφθείτε το www.heddagabler.gr και να ανακαλύψετε πώς μέσα από τραγούδια, φράσεις ή κείμενα οι συντελεστές της παράστασης οδηγήθηκαν στην ανάπτυξη των ρόλων που καλούνται να υποδυθούν. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης μας εξηγεί πώς λειτούργησε η διάδραση αυτή «Επειδή είναι δύσκολο να αποκολληθείς από χαρακτήρες ενός κειμένου που γράφτηκε τον περασμένο αιώνα, βοήθησε πολύ τους ηθοποιούς σε συνδυασμό με τη δουλειά που κάναμε στις πρόβες να δουν τους χαρακτήρες τους μέσα στη σημερινή πραγματικότητα, να ακούσουν τις μουσικές που θα άκουγαν, να δουν τις ταινίες που θα έβλεπαν αν ζούσαν στο σήμερα. Και πέρα από αυτό η φόρμα που δημιουργήθηκε μέσα από τα εργαστήρια που έγιναν τον Οκτώβριο χρησιμοποιήθηκε αργότερα και στα βίντεο της παράστασης. Θέλαμε πάρα πολύ να εμπλέξουμε το κοινό πριν από την παράσταση, να μπουν στον κόσμο αυτού του έργου και των ηρώων και όχι απλά να έρθουν να παρακολουθήσουν μια ιστορία και να φύγουν».
Στις 11 Νοεμβρίου άλλωστε, πραγματοποιήθηκε ανοιχτή συζήτηση με ειδικούς από τον χώρο της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας και της τέχνης και τους συντελεστές της παράστασης, όπου συζητήθηκε τόσο ο τρόπος που το σημερινό κοινό “συνδιαλέγεται” με τον κόσμο του έργου όσο και οι ομοιότητες των χαρακτήρων με την ψυχολογία του σύγχρονου ανθρώπου σε μια κοινωνία που δεν έχει ορίσει τα όρια της ελευθερίας.
Στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού χαρακτήρα του πρότζεκτ των blindspot την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου οι μικροί θεατές της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών παρακολούθησαν ανοιχτή πρόβα της παράστασης. Εκεί οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να δουν σε πραγματικό χρόνο τον τρόπο που δουλεύεται στις πρόβες ένα κείμενο και το χτίσιμο όλων αυτών των συστατικών που αποτελούν την ολοκληρωμένη δομή της θεατρικής παράστασης που παρακολουθούν ως θεατές. Τέλος, στις 27 Δεκεμβρίου η θεατρολόγος Σοφία Ευτυχιάδου θα συντονίσει μια συζήτηση με τους συντελεστές και το κοινό μετά το τέλος της παράστασης.
.jpg)
Η Γιώτα Αργυροπούλου στην παράσταση «Έντα Γκάμπλερ»
Παρότι η παράσταση «Έντα Γκάμπλερ» ξεκινάει το ταξίδι της απόψε, οι blindspot έχουν ήδη ξεκινήσει να προετοιμάζουν την επόμενη δουλειά τους, το έργο «Hotel» που έγραψε η Γιώτα Αργυροπούλου και θα παρουσιαστεί την Άνοιξη σε συνεργασία με τον οργανισμό Neon.
—
Info: Η «Έντα Γκάμπλερ» του Ίψεν σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κωνσταντάτου κάνει πρεμιέρα στις 22/12 και θα παρουσιάζεται στη Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών μέχρι και τις 30/12
Στην παράσταση την κίνηση έχει επιμεληθεί η Ίρις Καραγιάν, τα σκηνικά και τα κοστούμια η Kenny MacLellan ενώ ο σχεδιασμός του ήχου έγινε από τον Γιώργη Σακελλαρίου, μόνιμο συνεργάτη της ομάδας. Εκτός από την Γιώτα Αργυροπούλου παίζουν οι ηθοποίοι Γιώτα Αργυροπούλου, Βάσω Καβαλιεράτου, Μάξιμος Μουμούρης, Χρήστος Σαπουντζής, Γιώργος Φριντζήλας
* Οι φωτογραφίες από την παράσταση «Έντα Γκάμπλερ» είναι της Ιωάννας Χατζηανδρέου
