Η πρωτότυπη συναυλία Οι υποβολείς, σε σύλληψη, ενορχήστρωση και μουσική διεύθυνση του Αλέξανδρου Γκόνη, συνυφαίνει τη μουσική των Φρανσουά Κουπρέν και Κλάουντιο Μοντεβέρντι με την ποίηση του Εουτζένιο Μοντάλε και νέα μουσική του ίδιου του Αλέξανδρου Γκόνη.
Ένα αφιέρωμα στη μουσικότητα του λόγου και στην προσωδία της μουσικής, η συναυλία Οι υποβολείς έρχεται στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ για δύο μοναδικές βραδιές στις 18 και 19 Οκτωβρίου 2025, σε συμπαραγωγή με την Big Olive. «Με αυτή τη συναυλία τιμούμε τους ανθρώπους που, με το έργο τους, έχουν φροντίσει για μια αέναη συντροφιά. Τραγουδάμε τη μουσική όπως τη σφυρίζουμε κατεβαίνοντας τη σκάλα, αρθρώνουμε τον λόγο όπως τον μουρμουρίζουμε περπατώντας στον δρόμο και θέλουμε να είμαστε –σ’ αυτή την απαιτητική ανεμελιά– πιστοί», σημειώνει ο Αλέξανδρος Γκόνης.
Το πρόγραμμα της συναυλίας απαρτίζεται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος γεφυρώνει τη φωνητική μουσική δωματίου του γαλλικού μπαρόκ με την ποίηση του 20ού αιώνα. Συνδυάζεται, σε ένα ενιαίο έργο, το τρίτο μοτέτο από τα Αναγνώσματα του Σκότους του συνθέτη Φρανσουά Κουπρέν με το ποίημα του Ιταλού νομπελίστα Εουτζένιο Μοντάλε «Στον φίλο Πέα» (Φινιστέρε και άλλα ποιήματα, μτφρ. Νίκος Αλιφέρης, Άγρα, 1995). Μπλέκοντας τις δυο αυτές ετερόκλητες αφηγήσεις σε ένα μουσικό έργο, ένας μαέστρος, δύο τραγουδίστριες, μία ηθοποιός και ένα κουαρτέτο εγχόρδων δημιουργούν το μονοπάτι για μια πρωτόγνωρη συνύπαρξη και συνομιλία.
Το δεύτερο μέρος της συναυλίας αποτελείται από δέκα πεντάφωνα μαδριγάλια του Κλάουντιο Μοντεβέρντι και πέντε ακόμη ποιήματα του Μοντάλε (μτφρ. Νίκος Αλιφέρης). Δεκαπέντε σύντομα και αυτόφωτα έργα, το καθένα από τα οποία διαδέχεται το προηγούμενο, μεταφέροντας τον ακροατή από τον πλούσιο μπαρόκ ήχο σε έναν πιο λεπτό και εύθραυστο μουσικό ψίθυρο, που συμπορεύεται αρμονικά με την απαγγελία.
Οι υποβολείς μέσα από τα λόγια των τριών ερμηνευτριών:
Μαριέττα Σαρρή, υψίφωνος:
Σκέφτομαι τους τρεις αυτούς ανθρώπους σαν μια παρέα γερόντων που συνομιλούν κι εμείς ως ερμηνευτές πλησιάζουμε να τους ακούσουμε. Από τη μία ο Κλάουντιο Μοντεβέρντι, με την ανάγκη του για γλαφυρή μουσική σκιαγράφηση του περί έρωτος λόγου. Πιο δίπλα, ο Φρανσουά Κουπρέν με τα ιερά του Leçons de Ténèbres να μιλά για τον Θεό και τον Άνθρωπο και αντικριστά τους ο Εουτζένιο Μοντάλε να μιλά για τον Θεό, τον μη Θεό και το ανάμεσό τους. Ο τελευταίος μιλά με λόγια λιτά και μεστά. Με μια «συμπόνια για τα πάντα». Τόσο διαφορετικές ματιές για τη ζωή που όμως συνδέονται με έναν τρόπο αδιαμφισβήτητο. Εμείς απλά λέμε ό,τι ακούσαμε…
Στα μεγάλα έργα, δηλαδή σε αυτά που έχουν επιβιώσει τόσων αισθητικών και αισθητηριακών αλλαγών, και μας φωνάζουν ακόμη να καταπιαστούμε μαζί τους, υπάρχει ένα κοινό γνώρισμα: Μιλούν για αγωνίες πανανθρώπινες με τρόπο δηλωμένο και άχρονο! Η φωνή λοιπόν, σε κάθε μία από τις τρεις γλώσσες των «Υποβολέων», άδουσα και ομιλούσα, γίνεται ένας μικρός Ερμής που παίρνει αυτά τα «γράμματα» και οφείλει να τα παραδώσει καθαρά και ατσαλάκωτα σε όλους τους ακροατές με τρόπο δηλωμένο και χρονικό. Στο τώρα των 60 λεπτών που τρέχουν, πολύχρωμα, ανάγλυφα και εύληπτα.
Ειρήνη Μπιλίνη-Μωραΐτη, υψίφωνος:
Η πρόκληση στους Υποβολείς, όπως τους εμπνεύστηκε ο Αλέξανδρος Γκόνης, είναι η σύνθεση, το κολάζ διαφορετικών υφών και εκφραστικών μέσων. Το γαλλικό μπαρόκ ιδίωμα του Κουπρέν – αλλά και η προσωδιακή γλώσσα του Μοντεβέρντι στο δεύτερο μέρος – διακόπτονται από τη σύγχρονη γραφή του Μοντάλε-Γκόνη. Έχει επομένως πολύ ενδιαφέρον το πώς γίνονται αυτές οι μεταβάσεις και πώς περνάμε και μπλέκουμε το ένα μέρος με το άλλο. Καθώς οι διαφορετικές αποχρώσεις δεν είναι αυτονόητες, προσπαθούμε να αποδώσουμε αυτό το μωσαϊκό με όσο πιο άμεσο τρόπο.
Η φωνητική μουσική έτσι κι αλλιώς έχει στον πυρήνα της τον λόγο και ο λόγος έχει μουσική -τονικό ύψος, διάρκεια, ένταση. Όταν ξεκινά κανείς να μελετά και να καλλιεργεί τη φωνή, αυτά τα στοιχεία τον απασχολούν όλο και περισσότερο, είναι λοιπόν ευτυχής η συγκυρία το ότι βρίσκομαι σε μια παράσταση που αναμετράται με αυτές τις ιδέες.
Κατερίνα Πατσιάνη, ηθοποιός:
Κάθε δοκιμή με τα όργανα, τις φωνές είναι μια μοναδική εμπειρία και μια προσπάθεια να έρθουν σε μια συμφωνία οι διαθέσεις, οι προθέσεις, οι ανάσες όλων μας. Θεωρώ πολύ σημαντική την εισαγωγή των ποιημάτων ως αναπόσπαστο μέρος του όλου, αφηγείται μια παράλληλη αλλά όμοιας υφής ιστορία με τη μουσική, άλλοτε συγκρούεται άλλοτε συμφωνεί, αλλά υπάρχει διάλογος. Είναι μοναδική εμπειρία για εμένα να συνυπάρχουν ύμνοι μια άλλης εποχής με ποίηση του 20ου αιώνα, να μιλάμε για anima με τόσο διαφορετικούς τρόπους.
Ο Αλέξανδρος Γκόνης έχει αγάπη για το λόγο, τον θεωρεί σημαντικό. Για αυτό τον λόγο θέλησε να υπάρχει μια ξεχωριστή φωνή, που θα αναλάβει την εκφορά, πάνω σε απόλυτο ρυθμό των ποιημάτων του Μοντάλε, είχε ανάγκη να ακουστούν από ξεχωριστό ερμηνευτή, διαφορετικό από τα τραγουδιστικά μέρη. Με αυτόν τον τρόπο θεωρώ ότι έκανε πιο ξακάθαρη την πρόθεσή του να «ακουστεί» η μουσική και να «τραγουδηθεί» ο λόγος. Σε μια ενιαία φόρμα, όπου θα συνυπάρχουν όλα. Για εμένα είναι πρωτόγνωρο και απόλυτα ταιριαστό, ειδικά στον Κουπρέν, θεωρώ σε σημεία ότι λέμε την ίδια ιστορία από άλλες αφετηρίες. Θαυμάζω απόλυτα όλους τους συμμετέχοντες σε αυτό, ειδικά όσο ζυμώνεται από κοινού το «τι λέμε».
Info:
Οι υποβολείς | 18, 19 Οκτωβρίου 2025, Ώρα έναρξης: 20.30 (Κυριακή: 19.30) | Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής – ΚΠΙΣΝ
Σύλληψη, πρωτότυπη μουσική, ενορχήστρωση, μουσική διεύθυνση: Αλέξανδρος Γκόνης
Εικαστική επιμέλεια σκηνής: Κωνσταντίνος Πίττας
Μαριέττα Σαρρή, Ειρήνη Μπιλίνη-Μωραΐτη υψίφωνοι
Κατερίνα Πατσιάνη ηθοποιός
Ρεζάρτα Κρούγια βιολί Ι
Δημήτρης Κουζής βιολί ΙΙ
Φαίδων Βρυνιώτης βιόλα
Σοφία Ευκλείδου βιολοντσέλο
