Το ότι η τέχνη έχει μεταμορφωτική δύναμη είναι εκτός από μια κοινή παραδοχή και ένα βολικό δημοσιογραφικό κλισέ. Στην περίπτωση όμως της μουσικής και του Ρώσου συνθέτη και πιανίστα Evgeny Grinko είναι κάτι παραπάνω, είναι η ιστορία της ζωής του.
Και αυτήν έρχεται να μας αφηγηθεί ο Evgeny Grinko το Σάββατο 5 Ιουλίου από τη σκηνή της αίθουσας «Ιωάννης Δεσποτόπουλος» του Ωδείου Αθηνών, σε μία και μοναδική συναυλία. Σε ένα σύγχρονο nocturno, χωρίς λόγια, το πιάνο και το ανθρώπινο συναίσθημα. Η ιστορία του μοιάζει με παραμύθι: από τη noise rock σκηνή της Μόσχας στα piano solos που ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο.
Με τις μινιμαλιστικές του συνθέσεις να κυλούν σαν τις σταγόνες της βροχής στο παράθυρο ενός τρένου που διασχίζει το Βορρά: νοσταλγικές, γλυκές, μελαγχολικές. Άλλοτε κρυσταλλώνουν και άλλοτε χάνονται, διαλύονται, αφήνοντας πίσω τους ένα υγρό αποτύπωμα.
Evgeny Grinko – Μια μεταμορφωτική διαδρομή
Από μια θορυβώδη εφηβεία στην παρηγορητική γαλήνη της μελωδίας. Γεννημένος το 1985 στο Ζούκοφσκι της Ρωσίας, ο Evgeny Grinko από τα πρώτα του χρόνια, άκουγε μουσική όπως οι άλλοι κοιτούν τον ουρανό – με απορία και ένταση, θαυμασμό και προσήλωση. Ως νήπιο, γοητευόταν από τις μελωδίες των κινουμένων σχεδίων, και ως παιδί γοητευόταν από τους ήχους της ρωσικής rockabilly και surf μουσικής.
Ήταν όμως η στιγμή που η δυτική μουσική πέρασε τα σύνορα και εμφανίστηκε στις ρωσικές οθόνες γεγονός που τον σημάδεψε καθοριστικά: οι Prodigy, οι Chemical Brothers, οι Nirvana. Η ενέργεια, το πάθος, η έκρηξη. Φυσιολογικό ήταν να αποκτήσει την πρώτη κιθάρα – μεταχειρισμένη, από έναν γείτονα.
Στα 16 του, παθιασμένος με την punk και τη surf rock, αφιερώθηκε στην κιθάρα· δύο χρόνια αργότερα συμμετείχε σε indie noise μπάντες, μέχρι που συμμετείχε και σε περιοδεία με τον Damo Suzuki, μέλος των Can. Όμως η πραγματική αποκάλυψη ήρθε αθόρυβα, όταν ανακάλυψε και ερωτεύτηκε το πιάνο. Χωρίς δάσκαλο, χωρίς παρτιτούρες – μόνος.
Το 2010 ανεβάζει στο Facebook το “Valse” κι όλα αλλάζουν, το κομμάτι γίνεται viral. Με αυτό, ο Grinko αφήνει πίσω τη rock σκηνή και βαδίζει προς τη σύγχρονη κλασική μουσική με έναν δικό του, απολύτως προσωπικό τρόπο: χωρίς φωνές, χωρίς κραυγές, αλλά με εσωτερικά ευαίσθητες μελωδίες. Τίποτα το κραυγαλέο, μόνο η μουσική στην απλότητά της.
Ακολουθούν τέσσερα άλμπουμ (“Ice for Aureliano Buendia”, “Tiny Mouse Tales”, “Naive Album”, “Orange Marmalade”) και έξι EPs, με πιο πρόσφατο το “Outtakes II” (2024), που περιλαμβάνει μια διασκευή στο τουρκικό παραδοσιακό τραγούδι “Uzun İnce”, αφιερωμένη στους Τούρκους ακροατές του.
Ο Evgeny Grinko έχει εμφανιστεί σε σημαντικά venues σε όλον τον κόσμο – από το Gorky Park στη Μόσχα, έως την Passionskirche του Βερολίνου και το Zorlu Center στην Κωνσταντινούπολη.
Για τον ίδιο, το τελευταίο του άλμπουμ “Winter Moonlight” είναι μια επιστροφή στην πηγή του ονείρου: δέκα συνθέσεις παγωμένου φωτός, υφασμένες με σιωπές, ανάσες και κρυστάλλινη διαφάνεια. Ηχητικά λιτό και εσωτερικό, το άλμπουμ παραπέμπει στην ευαισθησία του Max Richter και τη δραματουργική δύναμη του Philip Glass – μια σιωπηλή ένταση σε μια άσκηση χαμηλόφωνης αναπνοής.
Το “Winter Moonlight” είναι η αντανάκλαση, ο καθρέφτης του “Winter Sunshine” (2011), ο καλλιτέχνης εδώ είναι πιο ώριμος όμως, πιο σκοτεινός, πιο εσωτερικός. «Ήθελα να δείξω την εξέλιξη του μονοπατιού μου. Είναι ακόμη ένας φανταστικός κόσμος, αλλά αυτή τη φορά έχει και σκιές».
Πολλές από αυτές τις συνθέσεις χρονολογούνται από την περίοδο 2008–2009, όταν ο Grinko ηχογραφούσε το “Winter Sunshine”. Η θεματολογία τους θυμίζει την αλλαγή των εποχών, τη μετάβαση από το ένα στάδιο του κύκλου της ζωής στο άλλο – ένα ξύπνημα συναισθημάτων: από τη χειμωνιάτικη μελαγχολία του “Glare of Us” στο “Ticket to the Rome”. Οι συνθέσεις είναι λιτές αλλά ουσιαστικές και συμπυκνωμένες συναισθηματικά: μια υποψία από συνθεσάιζερ στο αινιγματικό “Evening Bell”, τρεις βιόλες που αιωρούνται γύρω από τη βασική μελωδία του “Melting”. Για το “Mr. Squirrel” (με τίτλο εμπνευσμένο από ένα από τα κατοικίδιά του που χάθηκε), ο Grinko συνεργάστηκε με την Αμερικανίδα τραγουδίστρια SVRCINA, η οποία πρόσθεσε στη σύνθεση φωνητικές γραμμές δίχως λόγια, που ανασαίνουν σαν μια δεύτερη υπόκωφη φωνή.
«Η ιδέα να προσθέσω φωνή χωρίς λόγια γεννήθηκε αφού η σύνθεση είχε ήδη ολοκληρωθεί», εξηγεί ο ίδιος.
«Δεν είχα ξαναδουλέψει με φωνητικά στη μουσική μου, αλλά μια μέρα απλώς ένιωσα την ανάγκη να το κάνω σ’ αυτό το κομμάτι. Ήθελα να δω πού θα με οδηγούσε. Αρχικά σκεφτόμουν να συνδυάσω αντρική και γυναικεία φωνή, αλλά η SVRCINA απέδωσε και τα δύο μέρη τόσο αβίαστα και με τόση ευαισθησία, που δεν υπήρχε πια λόγος για κάτι παραπάνω».
Μετά τη σύλληψή του το 2022, σε διαμαρτυρία κατά της εισβολής στην Ουκρανία, ο Grinko έφυγε από τη Ρωσία. Ζει πλέον μεταξύ Βερολίνου και Κωνσταντινούπολης. Το “Winter Moonlight” μοιάζει με μια προσωπική απάντηση – όχι μόνο σε όσα συνέβησαν, αλλά και σε όσα ο ίδιος έγινε.
«Το βλέπω σαν την πιο καθαρή, αληθινή μου εικόνα. Από ντράμερ σε post-punk συγκρότημα, σε έναν περίεργο “διάσημο” της νεοκλασικής σκηνής – ενός κόσμου που ποτέ δεν ένιωσα δικό μου. Και όμως, κάπως, μέσα από όλες αυτές τις στροφές, έφτασα εδώ. Εδώ είμαι εγώ».
