Η έκθεση “I wake from history, alive” παρουσιάζεται από τις 16 Οκτωβρίου 2024 έως τις 18 Ιανουαρίου 2025. Δύο παράλληλες ατομικές εκθέσεις για τη σχέση μας με το παρελθόν και την ιστορία των Βαγγέλη Βλάχου και Ala Younis σε επιμέλεια της Μαρίας-Θάλειας Καρρά.
Λίγα λόγια για την έκθεση
Στην ιστορική εποχή των συγκρούσεων στην οποία ζούμε, την στοιχειωμένη από γεωπολιτικά αδιέξοδα και ανεπίλυτες εντάσεις, που επαναλαμβάνονται σαν ένας αναπόδραστος φαύλος κύκλος, οι ρηξικέλευθες θεωρήσεις μοιάζουν ανέφικτες. Δύο καλλιτέχνες της ίδιας γενιάς, μας προσκαλούν να ξανασκεφτούμε τη σχέση μας με το παρελθόν. Δύο παράλληλες ατομικές εκθέσεις στον χώρο TAVROS από τους καλλιτέχνες Βαγγέλη Βλάχο και Ala Younis μας προσφέρουν νέες προοπτικές για την πρόσφατη ιστορία. Μέσα από μια δαιδαλώδη αναζήτηση για ακρίβεια, οι δύο καλλιτέχνες εξερευνούν αρχιτεκτονικές, κοινωνικές και γεωπολιτικές ιστορικές συνέπειες που καλύπτουν σαράντα χρόνια στην Ελλάδα και το Ιράκ.
Κάθε καλλιτέχνης αναπτύσσει τη δική του μεθοδολογία για την εξέταση ιστορικών γεγονότων, ακολουθώντας μια κοινή στρατηγική: επικεντρώνονται σε λεπτομέρειες που συχνά αγνοούνται για να συνθέσουν μια ευρύτερη εικόνα. Με την αφοσίωσή τους στην σχολαστική αρχειακή έρευνα -συλλέγοντας κάθε πιθανό ίχνος, από ποικίλες εκδόσεις και τον έντυπο τύπο μέχρι εικόνες αρχείου, προφορικές μαρτυρίες και δελτία ειδήσεων- αναλαμβάνουν το σισύφειο έργο της αναβίωσης της ιστορίας για να την αφυπνίσουν.
An Index of No Events, Βαγγέλης Βλάχος
Το έργο του Βαγγέλη Βλάχου είναι μια άσκηση στη λιτότητα: πυκνό, ακριβές, αλλά γεμάτο συγκαλυμμένες αμφιβολίες που δημιουργούν γνωσιακή αναστάτωση. Στο An Index of No Events, πολιτικά συμβάντα της μεταδικτατορικής ελληνικής ιστορίας (1981-2024), με ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες, γίνονται αφορμή για να σκεφτούμε την πρόσφατη ιστορία. Ο Βλάχος, αποφεύγοντας τις συναισθηματικές προσεγγίσεις, μας οδηγεί στις λεπτομέρειες: έναν φάκελο γεμάτο χαρτιά, ένα φαινομενικά ασήμαντο γεγονός, τη γλώσσα ως εργαλείο παραπλάνησης.
Ο τίτλος παραπέμπει σε μια εννοιολογική εντροπία που αντιστέκεται στην ιεράρχηση των γεγονότων. Η γλώσσα, επίσημη και ουδέτερη, υπονοεί τις ρωγμές ανάμεσα στις γραμμές, ενώ μας καλεί να δώσουμε προσοχή στις λεπτομέρειες, ακολουθώντας τις χρονολογίες των γεγονότων που φέρνει στην επιφάνεια σαν αρχαιολόγος. Αντί για τίτλους, παρουσιάζει ημερομηνίες – μια στρατηγική αποδραματοποίησης του χρόνου, που φέρνει το παρελθόν στο παρόν.
Battles in a Future Estate: Haifa Street, Ala Younis
Δύο φαινομενικά αντίθετες εικόνες διασταυρώνονται στο έργο της Ala Younis: η ελαιογραφία της Αμερικανοπαλαιστίνιας καλλιτέχνιδας Samia Halaby “Kansas City Studio” (1966) και εικόνες από το κατεστραμμένο Κέντρο Τεχνών Σαντάμ το 2003, όπου εκτέθηκαν έργα που αντανακλούσαν τη λεηλασία του μουσείου. Το “Kansas City Studio” αποτυπώνει το εργαστήριο της καλλιτέχνιδας, ενώ το video-still δείχνει ιρακινά μοντερνιστικά γλυπτά διασκορπισμένα σε ένα κατεστραμμένο μουσείο. Και οι δύο εικόνες μιλούν για διαφορετικές μορφές κατάρρευσης – η μία φανταστική, η άλλη πραγματική – και συνδέονται με την έρευνα της Younis.
Το Battles in a Future Estate: Haifa Street βασίζεται στη σχολαστική έρευνα της Younis για την αρχιτεκτονική και πολεοδομική ιστορία της οδού Χάιφα στη Βαγδάτη, έναν χώρο όπου διασταυρώνονται σημαντικά κεφάλαια της σύγχρονης αραβικής ιστορίας. Η Younis ενσωματώνει πλήθος ιστοριών, αποφεύγοντας τις κυρίαρχες αφηγήσεις και τονίζοντας τη συντριπτική ισχύ τους. Η έρευνα της έχει ιατροδικαστικό χαρακτήρα, εμβαθύνοντας στις αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες της οδού και στις αλλαγές που υπέστη κατά τη διάρκεια των δεκαετιών.
Η κατασκευή της οδού Χάιφα ξεκίνησε υπό τον Σαντάμ Χουσεΐν, με φιλόδοξα πολεοδομικά σχέδια που καθορίστηκαν από πολιτικές πετρελαίου, τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ και τον εθνικισμό. Οι αρχιτεκτονικές δομές της δρόμου αντανακλούν ευρύτερες ιστορικές αφηγήσεις, ενώ οι μάχες που έλαβαν χώρα εκεί μεταξύ 2006-2008, καθώς και η μεταπολεμική μάχη των μέσων ενημέρωσης για τον έλεγχο των αφηγήσεων, προσθέτουν βάθος στο έργο της Younis. Το Battles in a Future Estate μιλά για μάχες, όχι μόνο στρατιωτικές αλλά και αφηγηματικές, που αναδεικνύουν ποιος λέει την ιστορία και ποια είναι αυτή.
Βιογραφικά σημειώματα καλλιτεχνών
Το έργο του Βαγγέλη Βλάχου διερευνά το πρόσφατο ιστορικό παρελθόν της πατρίδας του, στοχεύοντας σε μια επανεξέταση που μπορεί να δώσει εναλλακτικές αφηγήσεις. Τα αρχεία, τα κείμενα και τα βίντεό του δημιουργούν ένα δίκτυο αναφορών και σχέσεων, που δοκιμάζουν τη δυνατότητα να ιδωθούν και να κατανοηθούν διαφορετικές στιγμές από το παρελθόν έξω από τον κυρίαρχο κανόνα. Στις εκθέσεις που έχει συμμετάσχει συμπεριλαμβάνονται: Manifesta 5 (2004); 3rd Berlin Biennale (2004); 27th São Paulo Biennale (2006); ISLANDS+GHETTOS, NGBK, Berlin (2009); Monument to Transformation, Prague’s City Galley (2009); 11th Istanbul Biennial (2010); To the Arts, Citizens!, Serralves Museum, Porto (2010); 3rd Athens Biennial (2011); The End of Money, Witte de With, Rotterdam (2011); Gesture, Kunstverein Stuttgart (2014); The Triennial 50JPG, CAMÉRA(AUTO)CONTRÔLE, Centre de la photographie, Genève (2016); The Kids Want Communism (Notes on Division), Museum of Fine Arts, Tel Aviv (2017); Antidoron – the collection of the National Museum of Contemporary Art of Athens (as part of Documenta 14), Fridericianum Museum, Kassel (2017); When the Present is History, Depo, Istanbul (2019); 7th Thessaloniki Biennial (2019); Statecraft, National Museum of Contemporary Art, Athens (2022); Machinations, Reina Sofia Museum, Madrid (2023). Έργα του βρίσκονται σε συλλογές όπως του Tate Modern στο Λονδίνο και του Magasin III στη Στοκχόλμη.
Η Ala Younis είναι καλλιτέχνις με επιμελητικά, κινηματογραφικά και εκδοτικά έργα. Έχει παρουσιάσει το έργο της σε ατομικές εκθέσεις στο Αμμάν, το Ντουμπάι, το Κάιρο, το Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη, τη Σεβίλλη, τη Σάρτζα και την Πράγα. Έχει συμμετάσχει επίσης σε ομαδικές εκθέσεις, συμπεριλαμβανομένων των Venice Biennale, Istanbul Biennial, Gwangju Biennale, Ljubljana Biennial, Kaunas Biennial, Ural Biennial και Orléans Biennial. Επιμελήθηκε το πρώτο Κουβέιτ Pavilion στην Venice Biennale (2013), τη συλλογή και τα interventions του Museum of Manufactured Response to Absence (2012–2014) και συν-επιμελήθηκε την Singapore Biennale (2022). Το 2012, η Ala Younis συνίδρυσε το Kayfa ta, μια ανεξάρτητη εκδοτική πρωτοβουλία που ερευνά, εκθέτει και εκδίδει σχετικά με ανεξάρτητες εκδοτικές προσπάθειες.
Πληροφορίες για τον χώρο TAVROS
Ο TAVROS είναι ένας μη-κερδοσκοπικός, ανεξάρτητος οργανισμός και χώρος τέχνης που ξεκίνησε το έργο του το 2019. Λειτουργεί ως ένας ανοιχτός και δημοκρατικός θεσμός, δημιουργώντας δεσμούς με ανάλογης υφής χώρους, με καλλιτέχνες διαφορετικών προσεγγίσεων και με την κοινωνία του Ταύρου. Τα τελευταία 5 χρόνια, το πρόγραμμα του TAVROS ενεργοποιείται με πολλαπλά εργαλεία, με εκθέσεις, με νέες αναθέσεις, με εκπαιδευτικά προγράμματα, με ομιλίες, με προβολές και νέα έρευνα στον χώρο του στην Αθήνα. Παράλληλα, αναπτύσσει συνεργασίες με οργανισμούς και πρωτοβουλίες τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ο TAVROS είναι ένας χώρος φιλόξενος σε όλες τις φωνές, και έχει ως απώτερο στόχο να γίνει τόπος συναντήσεων και καταλύτης έκφρασης για πολλές διαφορετικές κοινότητες της Αθήνας. Ο χώρος έχει υποστηριχθεί από φορείς όπως το ΥΠΠΟΑ, το Rosa-Luxemburg Stiftung, το Creative Europe Programme of the European Union και το IASPIS (International Programme for Visual and Applied Arts της Σουηδίας) μεταξύ άλλων. Για το πρόγραμμα Revolution Is Not a One Time Event (2022-2023), ο TAVROS διακρίθηκε με βραβείο από τον οργανισμό Outset.
