Εστιάζοντας στο φως ως κοσμική και μεταμορφωτική δύναμη η Eleni Marneri Gallery εγκαινιάζει την Παρασκευή 28 Νοεμβρίου την έκθεση “Cosmic Spectrum”, σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Βίκυς Τσίρου.
Με σημείο αφετηρίας τη συλλογή πολύτιμων κοσμημάτων, που έχει διαμορφώσει η Ελένη Μαρνέρη σε μία πορεία σαράντα ετών, τρεις σύγχρονοι καλλιτέχνες εξερευνούν το ανεξάντλητο πεδίο της λεπτεπίλεπτης τέχνης του κοσμήματος. Μέσα από νέα ζωγραφικά και χαρακτικά έργα, γλυπτά και τοποειδικές βιντεο-εγκαταστάσεις, οι εικαστικοί Ναταλία Μαντά, Μαρίνα Παπαδάκη και Ευριπίδης Παπαδοπετράκης ξετυλίγουν το νήμα νέων ιστοριών γύρω από την έννοια του φωτός, ως φορέα μίας αισθητικής, γνωσιακής, κοσμογονικής και εν τέλει ανυψωτικής εμπειρίας.
Το “Cosmic Spectrum” ξεδιπλώνεται σε ένα πεδίο φωτεινών συχνοτήτων και αλληγορικών αφηγήσεων, όπου κρύσταλλοι εξαιρετικής κοπής και πετρώματα ενεργοποιούν μία αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στο υψηλό κόσμημα και τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία. Ο ρόλος του φωτός αναδεικνύεται σε ζωοποιό όταν μας αποκαλύπτει νέες πληροφορίες για όσα ήδη είναι οικεία:
The light is shattered into gold on every cloud, my darling,
and it scatters gems in profusion
Με αυτή τη λυρική μεταφορά υμνεί ο Βεγγαλέζος νομπελίστας λογοτέχνης, Rabindranath Tagore, την ικανότητα του φωτός και της φύσης να προσφέρουν σε αφθονία την πολλαπλότητα και την ετερογένεια. Το φωτόλουστο σύμπαν από χρυσό και πετράδια που αναδύεται στο ποίημά του Tagore, “Light” (Φως), γραμμένο το 1910, κατοικεί στο νεοκλασικό κτήριο με εκλεκτικιστικά στοιχεία που στεγάζει σήμερα τη γκαλερί, το οποίο –περισσότερο ή λιγότερο συμπωματικά– ανεγέρθηκε την ίδια χρονιά.
Λίγα λόγια για τα έργα
Τα έργα αφορμούνται από τις αντανακλάσεις, τους πρισματικούς κατοπτρισμούς, τη στιλπνότητα και τους συμβολισμούς των πολύτιμων λίθων και μετάλλων, καθώς και από την ιδιότητά αυτών, ως φυσικά υλικά, να καταγράφουν στην επιφάνειά τους, φασματικά, την εξέλιξη και την πορεία του κόσμου. Άλλωστε, η νοηματική πολλαπλότητα της λέξης «κόσμος» στην αρχαία ελληνική γλώσσα εκτείνεται από την ευπρέπεια και την αρμονία έως το στολίδι (κόσμημα), το σύμπαν και το ουράνιο στερέωμα.
H τοποειδική εγκατάσταση της Μαρίνας Παπαδάκη, με τίτλο «Αναδυόμενοι προς τον Ήλιο» δεσπόζει στην πρόσοψη του νεοκλασικού κτηρίου. Η καλλιτέχνις μεταγράφει στο έργο της, που παραπέμπει σε σημαία, ένα μοναδικό κομμάτι της συλλογής με λευκόχρυσο, καφέ διαμάντια, γαλακτώδη χαλαζία και κόκκινο γρανάτη. Κάτω από αυτόν τον νέο ήλιο, δύο νεοσσοί μεταμορφώνονται σε φύλακες της αλλαγής προμηνύοντας τον ερχομό μίας νέας εποχής φωτός.
Στην ορφική, την αιγυπτιακή και την κινεζική μυθολογία η απαρχή του σύμπαντος συντελείται μέσα από το κοσμικό αυγό. Σύμφωνα με έναν τέτοιο ταοϊστικό θρύλο, ο θεός Παγκού (Pan Gu, 盤古) εκκολάφθηκε σε ένα αυγό και κατά την έξοδό του από αυτό, το διχοτόμησε στον ουρανό και τη γη. Το ζωγραφικό έργο «Γέννηση» της Μαρίνας Παπαδάκη αναφέρεται στη στιγμή πριν από μία τέτοια κοσμογονία.
Ο Ευριπίδης Παπαδοπετράκης αφορμάται από τα μαργαριτάρια της πολύτιμης συλλογής και δημιουργεί μία νέα ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο με χρυσοτυπία. Το χαρακτικό έργο με τίτλο «Φωταύγεια» παρουσιάζει ένα όστρακο στο μεταίχμιο της αποκάλυψης του λείου και λαμπερού περιβλήματος του πολύτιμου εσωτερικού. Το κοχύλι, από σύμβολο ομορφιάς μετατρέπεται σε ασπίδα προστασίας και σύμβολο κρυπτότητας, αφήνοντας μόνο μία ελάχιστη σχισμή από την οποία θα ξεγλυστρίσουν διάχυτες ιριδίζουσες δέσμες φωτός και παλλόμενες αντανακλάσεις. Στο ίδιο πρίσμα, ο καλλιτέχνης «εγκιβωτίζει» αυτή την αφήγηση σε ένα readymade διαφανοσκόπιο.
Η έννοια του προστατευμένου κελύφους διαμορφώνει την πολυμεσική βιντεο-εγκατάσταση της Ναταλίας Μαντά. Η καλλιτέχνις μελετά επιλεγμένα κομμάτια της πολύτιμης συλλογής και αντλεί το οπτικό υλικό της από τα ιδιαίτερα μοτίβα, τις χαράξεις και τις διαθλάσεις αυτών. Χρησιμοποιώντας αυτά τα στοιχεία ως αρχετυπικά σύμβολα, δημιουργεί ένα πολυαισθητηριακό σύμπαν κοσμικής πληροφορίας, όπου γεώλιθοι και κρύσταλλοι ταυτίζονται με πλανητικά σώματα και τα κοσμήματα της συλλογής γίνονται πυρακτωμένοι αστέρες. Το έργο παραπέμπει σε φωλιά, κήτη ή σπηλιά, στο εσωτερικό της οποίας προβάλλονται ρέουσες μορφές, περιβαλλόμενες από κεραμικά γλυπτά σε υπόλευκο χρώμα. Όλα μαζί συγκροτούν έναν ολόκληρο συμπαντικό χάρτη, μία αγκαλιά για την αναζήτηση του ενδότερου φωτός, μέσα από την εμπειρία του χρωματικού φάσματος.
Το Cosmic Spectrum σηματοδοτεί για την Eleni Marneri Gallery, την έναρξη ενός νέου προγράμματος που θα φιλοξενηθεί στη διάρκεια του 2026, με σκοπό να φέρει την εικαστική τέχνη πιο κοντά στη φορέσιμη τέχνη του κοσμήματος.
Στο πλαίσιο της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν δύο ξεναγήσεις τα Σάββατα 13 Δεκεμβρίου και 17 Ιανουαρίου στις 12 μ.μ.
Την έκθεση συνοδεύει μία ειδικά διαμορφωμένη μουσική playlist από την επιμελήτρια της έκθεσης, Βίκυ Τσίρου. Ακούστε το Cosmic Spectrum, εδώ: Cosmic Spectrum Playlist.
Βιογραφικά καλλιτεχνών
Η Ναταλία Μαντά είναι εικαστικός που ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Αν και ο πηλός αποτελεί το βασικό της μέσο, χειρίζεται επίσης με δεξιοτεχνία και το μέταλλο, το κερί, τις φωτοευαίσθητες χημικές ουσίες και το βίντεο. Η συνεργασία με διάφορους καλλιτεχνικούς τομείς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πρακτικής της. Από το 2017 έως το 2020 δίδαξε γλυπτική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, το πανεπιστήμιο από το οποίο πήρε το πτυχίο και το μεταπτυχιακό της (MFA). Τα τελευταία δέκα χρόνια συνδιοργανώνει και επιμελείται, μαζί με τον Γιάννη Αναστασάκη, τις ζωντανές οπτικοακουστικές εκδηλώσεις αυτοσχεδιασμού με τίτλο “Sound of Color” στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων (ΚΕΤ) στην Αθήνα. Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε πολυάριθμες εκθέσεις σε αναγνωρισμένα ιδρύματα και γκαλερί. Το 2022 βραβεύτηκε από την ARTWORKS και είναι Fellow του Προγράμματος Υποστήριξης Καλλιτεχνών Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Έχει επιλεγεί για διαμονή και παραγωγή μέρους του έργου της σε διάφορες καλλιτεχνικές φιλοξενίες (residencies) ανά τον κόσμο. Η Ναταλία Μαντά είναι συμμετέχουσα του προγράμματος Onassis AiR Extended Research Residencies για τη σεζόν 2025/26. Τα έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές.
Η Μαρίνα Παπαδάκη (γενν. 1991, Πειραιάς) είναι εικαστική καλλιτέχνις, μεγαλωμένη σε μια εργατική συνοικία κοντά στο λιμάνι του Πειραιά. Η πρακτική της εκτείνεται στη ζωγραφική, τις εγκαταστάσεις και την επιτόπια-ερευνητική καλλιτεχνική προσέγγιση. Είναι κάτοχος MFA από τo LUCA School of Arts στις Βρυξέλλες (2018) και ΒΑ από τη Σχολή Καλών Τεχνων του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης (2015), ενώ έχει πραγματοποιήσει επιπλέον σπουδές στο University of Arts in Poznan (2014). Είναι ιδρύτρια του Hydroexpress Project (2019) και εκδότρια του Hydroexpress Publication. Το 2019 συνδιοργάνωσε το Deliverart, ένα νομαδικό εικαστικό πρότζεκτ στην Αθήνα. Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε εκθέσεις, εργαστήρια και συνεργατικά πρότζεκτ σε Ελλάδα, Πολωνία, Ουκρανία, Ρουμανία, Κύπρο, Βέλγιο και τη Σερβία. Ενδεικτικά, έχει συμμετάσχει στις εκθέσεις: “Liminality”, Citronne Gallery (Αθήνα, 2024), “Exodus 1922 – 2022”, πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο (Αθήνα, 2023), “Dei Art Contest”, Παλαιό Εργοστάσιο ΔΕΗ (Αθήνα, 2022), “On Ruination”, Ashkal Alwan (2022), “Bauhaus meets commons”, Goethe Institut (Αθήνα, 2019), “RE—BUILDING CASS”, Kanal Foundation (Βρυξέλλες, 2018), “Ode to the Sea”, Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (Οδησσός, Ουκρανία, 2016), “Akcja Aukja”, Πολιτιστικό Κέντρο Zamek (Πόζναν, 2014), κ.ά. Μεταξύ 2015 και 2017 συντόνισε εργαστήρια στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής. Το 2018 συμμετείχε ως resident στο Yugoslav Monuments Research Program (CZKD) στο Βελιγράδι, με την υποστήριξη του Museum für Gegenwartskunst Siegen, ενώ το 2019 ήταν SNF ARTWORKS Fellow του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Έργα της συμπεριλαμβάνονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ο Ευριπίδης Παπαδοπετράκης (γεν. 1988) είναι εικαστικός καλλιτέχνης με έδρα την Αθήνα. Έχει σπουδάσει χαρακτική, τέχνη του βιβλίου και ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και έχει ολοκληρώσει το μεταπτυχιακό του στην ίδια σχολή ενώ παράλληλα παρακολούθησε σεμινάρια καλλιτεχνικής βιβλιοδεσίας. Το έργο του κινείται γύρω από κλασικές και πειραματικές μεθόδους εκτύπωσης και την κατασκευή υπερρεαλιστικών γλυπτών. Η έρευνα και οι αναφορές του σχετίζονται άμεσα με τις επιστήμες, τόσο από αισθητική άποψη όσο και ως σχόλιο μέσα από μια ανορθόδοξη σκέψη, βασισμένη στη σχέση λογικού – μεταφυσικού. Έχει πραγματοποιήσει δύο ατομικές εκθέσης «Μηχανιμοί Ομοιόστασης» (2025) στην αίθουσα τέχνης a.antonopoulou και “Living Monuments” (2021) στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου. Έχει λάβει επίσης μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις ορισμένων εξ αυτών και ως επιμελητής. Έχει συνεργαστεί σε καλλιτεχνικές παραγωγές και έχει πραγματοποιήσει εργαστήρια και διαλέξεις με φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ έχει υπάρξει μέλος και ιδρυτής καλλιτεχνικών ομάδων και καλλιτεχνικών χώρων. Το 2023 εξέδωσε μαζί με την Βίκυ Τσίρου το βιβλίο BURR (Dolce Publications) στo πλαίσιo του ομώνυμου προγράμματος. Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές.
