Το “TRANSIT – Sculpture in Performance” της Μαριάννας Λύρα, η νέα γλυπτική εγκατάσταση που εξελίσσεται σε ζωντανή performance, φιλοξενείται από την Κυριακή 25 Οκτωβρίου έως την Κυριακή 8 Νοεμβρίου στο ιστορικό κτίριο της ΦΙΑΤ στο Κουκάκι, που στέγασε την πρώτη έκθεση αυτοκινήτων το 1926 στην Αθήνα.
Μια πλωτή πόλη με πύργους, γέφυρες και μυστικές πύλες φτιαγμένη από χαρτόκουτα. Ένα μεταγωγικό που στήνεται μπροστά στα μάτια του κοινού και μια κιβωτός που μεταφέρει αποσπασματικές μνήμες πολιτισμών του χθες, του σήμερα και του αύριο, έτοιμη να σαλπάρει για έναν προορισμό ακόμη άγνωστο.
Η μετάβαση —” transit”— αποτελεί την κεντρική ιδέα του έργου. «Τα σύνορά μας υπενθυμίζουν ότι βρισκόμαστε σε μια αέναη διέλευση», λέει η Μαριάννα Λύρα και προσθέτει ότι κάτω από την ανάγκη μας για όρια και ταυτότητα βρίσκεται συχνά «ο φόβος ότι, αν περάσουμε το όριο, θα χρειαστεί να εφεύρουμε ξανά τον εαυτό μας».
Το έργο γεννήθηκε στους περιπάτους της καλλιτέχνιδας κατά την περίοδο της πανδημίας. Άδειες κούτες που βρήκε στον δρόμο αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για τη δημιουργία του έργου. Ένας πύργος, μια φανταστική πόλη, ένα μυθικό σκάφος αναδύονται μέσα από αρχιτεκτονικά θραύσματα, έτοιμα για ένα ταξίδι πέρα από τα όρια του πραγματικού και με άγνωστο προορισμό.
Όταν ο χώρος του εργαστηρίου δεν χωρούσε πια το έργο, πραγματοποιήθηκε η πρώτη του μετάβαση στο ιστορικό κτίριο της ΦΙΑΤ – έναν χώρο γνώριμο, τον οποίο η Μαριάννα Λύρα είχε εγκαινιάσει το 2017, παρουσιάζοντας το έργο της “Ρειstart”. Εκεί πλέον ολοκληρώθηκε και πήρε την οριστική του μορφή σαν σε καρνάγιο.
«Το “Transit” είναι ένα ταξίδι από το γνώριμο στο άγνωστο. Μια διαδρομή ανάμεσα σε δύο τόπους. Είναι ο αποχωρισμός. Μέσα από την κίνηση, το “Transit” αναζητά τον χώρο ανάμεσα στην άφιξη και την αναχώρηση· εκεί όπου ο χρόνος μοιάζει να αιωρείται και η ταυτότητα βρίσκεται σε διαρκή μεταμόρφωση», επισημαίνει η σκηνοθέτιδα και χορογράφος Μαρκέλλα Μανωλιάδη.
Στο “Transit” η εγκατάσταση παρουσιάζεται εξαρχής διασκορπισμένη στον χώρο και αποκτά μορφή μέσα από την πορεία μιας performance: οι ερμηνευτές – υπό τη μουσική του Foken, με τη φωνή της Καίτης Κουλλιά και της χορωδίας της, μέσα από τους φωτισμούς της Χριστίνας Θανάσουλα και τις βιντεοπροβολές του Andi Xhuma – συναρμολογούν σταδιακά ένα γλυπτό σε ένα σώμα ανάμεσα στους θεατές. «Από το άμορφο στο μορφοποιημένο, από το θραύσμα στην ολότητα και από την ακινησία στην κίνηση, η συναρμολόγηση μετατρέπεται σε πράξη μετάβασης και μεταμόρφωσης: γίνεται η ίδια η performance», επισημαίνει η καλλιτέχνις.
«Το “Transit” της Μαριάννας Λύρα αναδύεται σαν αστική επικράτεια σε καθεστώς διαρκούς μετάβασης», γράφει στον κατάλογο που συνοδεύει τη γλυπτική εγκατάσταση ο ιστορικός τέχνης και επιμελητής, δρ. Κώστας Πράπογλου. Ο ίδιος διαβάζει τις φιγούρες της δράσης ως χορό αρχαίας τραγωδίας, ως μια συλλογική φωνή, που συγκολλά τα θραύσματα και προετοιμάζει το ταξίδι. «Η λέξη “transit” περιγράφει μια ύπαρξη καθ’ οδόν. Είμαστε κι εμείς ένα καράβι που πλέει με το δικό του φορτίο», καταλήγει.
Στο πλαίσιο του “TRANSIT — Sculpture in Performance” πραγματοποιείται εργαστήριο δημιουργικής γραφής από τη Χριστιάνα Λαμπρινίδη, βραβευμένη συγγραφέα, σκηνοθέτιδα και εισηγήτρια της δημιουργικής γραφής στην Ελλάδα, την οποία διδάσκει από το 1993. Τα κείμενα που θα παραχθούν, με έναυσμα το έργο και την έννοια της μετάβασης, προσφέρουν στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να ενσωματώσουν στο έργο και τις δικές τους σκέψεις και εμπειρίες.
Την έκθεση της Μαριάννας Λύρα “TRANSIT — Sculpture in Performance” συνοδεύει δίγλωσσος (ελληνικά – αγγλικά) κατάλογος με κείμενα της ίδιας της καλλιτέχνιδος, της συγγραφέως Χριστιάνας Λαμπρινίδη και του δρος Κώστα Πράπογλου.
