Μυστικά και Ψέματα

Ο ουρανός βρέχει αρκούδες

Mαθαίνεις κάτι ιδιαίτερα αρνητικό για έναν άνθρωπο που έχεις σε μεγάλη εκτίμηση. Δυσκολεύεσαι να το πιστέψεις και να το ταιριάξεις με την εικόνα που έχεις για εκείνον, αλλά σε διαβεβαιώνουν ότι είναι αλήθεια. Αναγκάζεσαι να προσπεράσεις τη δυσπιστία σου και να το αποδεχτείς με βαριά καρδιά. Για λίγες μέρες τροποποιείς την εικόνα του βάσει των νέων δεδομένων. Τελικά σου λένε ότι έγινε λάθος και παρεξήγηση και ότι το ιδιαίτερα αρνητικό αφορούσε κάποιον άλλον. Σου έρχεται στο μυαλό η παρομοίωση που ακούγεται στo “Doubt” του Τζον Πάτρικ Στάνλεϊ απ’ το στόμα του Φίλιπ Σίμουρ Χόφμαν: Μια γυναίκα κουτσομπολεύει. Νιώθει ενοχές και πάει να εξομολογηθεί. Ο ιερέας της λέει να πάει στην ταράτσα του σπιτιού της, να πάρει ένα μαξιλάρι κι ένα κοφτερό μαχαίρι και να το σκίσει. Η γυναίκα υπακούει και μετά γυρνάει στον εξομολογητή της. «Έκανες αυτό που σου ζήτησα;» «Ναι». «Και ποια ήταν τα αποτελέσματα;» «Πούπουλα. Πούπουλα παντού». «Ωραία, τώρα πήγαινε πίσω και μάζεψε και το τελευταίο πούπουλο». «Δεν μπορώ. Δεν ξέρω πού έχουν πάει. Τα έχει πάρει όλα ο άνεμος». «Αυτό ακριβώς συμβαίνει όταν διασπείρεις φήμες για την υπόληψη των άλλων».

Πάνω που ο κόσμος σου επανέρχεται στη θέση του, μαθαίνεις κάτι ιδιαίτερα αρνητικό για έναν άλλο άνθρωπο, τον οποίο γνωρίζεις και προσωπικά. Όσο κι αν δυσκολεύεσαι να το πιστέψεις, όσο κι αν δυσκολεύεσαι να το ταιριάξεις με την εικόνα που έχεις για εκείνον, αυτή τη φορά φοβάσαι ότι πρόκειται για αλήθεια και όχι για λάθος, ούτε για παρεξήγηση. Κάθε ρωγμή στην εικόνα των άλλων που έχουν για μας μια σημασία, είναι και μια ρωγμή στη συνολική εικόνα του κόσμου, στη συνολική αντίληψη που έχουμε για τον κόσμο. Η ήττα που εισπράττουμε δεν αφορά μόνο τον εκάστοτε άλλον, μαζί του έχει ηττηθεί κι ένα κομματάκι του κόσμου μας, ο κόσμος που ζούμε γίνεται εφεξής ένα κομματάκι χειρότερος.

Kαι τελικά, είτε πρόκειται για άκυρες φήμες, είτε για μεταφορά αληθινών περιστατικών και καταστάσεων, γιατί στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων τα μυστικά των ανθρώπων να αφορούν αρνητικές και σκοτεινές πλευρές τους; Γιατί είναι τόσο λιγότερο συχνό να ακούσουμε ότι ο τάδε έχει μια ολόκληρη κρυφή πλευρά που δεν φαίνεται πουθενά, η οποία διαφοροποιείται από εκείνη που περνάει προς τα έξω και την οποία μαθαίνοντάς την εκπλησσόμαστε θετικά, μας ανεβάζει στα σύννεφα αντί να μας ρίχνει απ’ αυτά, κάνει τον κόσμο να μοιάζει καλύτερος; Εκ πρώτης όψεως η απάντηση μοιάζει προφανής: έχουμε πολλούς λόγους να κρύβουμε όσα μας ασχημαίνουν, όχι και τόσο πολλούς να κρύβουμε όσα μας κολακεύουν.

Κι αν έχουμε να κάνουμε με ένα φαινόμενο που αφορά τους πολύ περισσότερους ανθρώπους, αν υπάρχει απόκλιση επί τα χείρω ανάμεσα στην εικόνα που οι πολύ περισσότεροι προβάλουν προς τα έξω και στην συναποτελούμενη κι από αποσιωπημένες σκοτεινές πλευρές πραγματική τους υπόσταση, τότε τι λέει άραγε αυτό γενικότερα για τον κόσμο μας; Αν δηλαδή δεν είναι κάποια λίγα μεμονωμένα κομμάτια του παζλ της συνολικής εικόνας που πρέπει να αντικαταστήσουμε με τα πραγματικά τους χρώματα, αν είναι τα πολύ περισσότερα κομμάτια του παζλ που προβάλλουν προς τα έξω εξωραϊσμένα παραπειστική εικόνα, τότε τι; Δεν είναι ήδη αρκετά δυσοίωνη η αντίληψη που έχουμε για τον κόσμο μας; Σάμπως και δεν θεωρούμε ήδη τον κόσμο μας σκατά; Πρέπει να πιστέψουμε δηλαδή ότι αυτό που θεωρούμε σκατά είναι η ωραιοποιημένη εκδοχή του;

Η πραγματικότητα είναι πιθανότατα πιο σύνθετη από τέτοιες μανιχαϊστικές απλουστεύσεις. Οι εξωτερικές συμπεριφορές που δεν κολακεύουν κανέναν συχνά έχουν τις ερμηνείες και τις εξηγήσεις τους σε εσωτερικές διαδρομές πολύ πιο περίπλοκες και βασανιστικές. Κι επίσης, για κάθε κομμάτι του παζλ που αλλάζει χρώματα μπροστά στα μάτια μας όσο εμείς πέφτουμε απ’ τα σύννεφα, μπορούμε να αποδώσουμε σε έναν βαθμό τα αποκαλυφθέντα αληθινά του χρώματα, όχι σε εξατομικευμένα ηθικά χαρακτηριστικά, αλλά σε μια γενικότερη κοινωνική πραγματικότητα. Ίσως λοιπόν το μεγάλο στοίχημα είναι αντί να αισθανόμαστε προδομένοι ή θυμωμένοι με την υποκρισία των άλλων, να επιμένουμε να ανιχνεύουμε τις δυνάμεις που κινούν τους ανθρώπους, τη νοοτροπία που επικρατεί στην κοινωνία, να προσπαθούμε να επεμβαίνουμε στη ρίζα και τις δυναμικές των φαινομένων.

Κανείς δεν είναι τόσο ξεχωριστός ακόμη και στα χειρότερα μυστικά του. Τα χειρότερα μυστικά του άνθισαν σε μια κοινωνία που τα καλλιέργησε, που τα επέτρεψε, που τα ξεριζώνει μόνο όταν δεν μπορεί να τα κρατήσει και η ίδια μυστικά.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Κάθε Σάββατο θα λαμβάνετε στο e-mail σας το newsletter του ελc με τις προτάσεις μας για την εβδομάδα!

Podpourri. Ιστορίες που ακούγονται

Ακολουθήστε το ελculture.gr στο Google News

το ελculture σας προσκαλεί σε εκδηλώσεις

ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.