Άλις Μονρό: Η σπουδαία φωνή του παγκόσμιου διηγήματος που έγραψε για την πολυπλοκότητα της καθημερινότητας επειδή την έζησε ως το μεδούλι

Η Άλις Μονρό στα διηγήματά της γράφει για απλούς ανθρώπους, για την καθημερινότητα. Όμως δεν υπάρχει τίποτα το ασήμαντο στη συνηθισμένη καθημερινότητα, όπως την αποτυπώνει η Μονρό

Υπήρχε καναδική λογοτεχνία πριν την Άλις Μονρό και την Μάργκαρετ Άτγουντ; Υπήρχε, αλλά ουδείς την γνώριζε. Αν μάλιστα αναλογιστεί κάποιος ότι τα μυθιστορήματα της Άτγουντ ελάχιστη σχέση έχουν με τον ίδιο τον Καναδά ως πολιτισμικό-ιστορικό πλαίσιο, τότε στην πραγματικότητα στη Μονρό οφείλεται σε σημαντικό βαθμό η σταδιακή προσοχή του διεθνούς αναγνωστικού κοινού με τις ιδιαιτερότητες και την ανθρωπογεωγραφία του αγγλόφωνου Καναδά.

Όμως στην Μονρό πιστώνεται και κάτι άλλο, ακόμη πιο σημαντικό: Η επιστροφή του διηγήματος στο προσκήνιο ως λογοτεχνικό είδος. Το διήγημα πάντοτε μεν είχε φανατικούς οπαδούς και λάτρεις σε όλο τον κόσμο, τις δεκαετίες του 1920-30 μάλιστα είχε το προνόμιο να αποτελεί το πιο καλοπληρωμένο είδος λογοτεχνίας. Όμως μέχρι τη βράβευση της Μονρό με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2013, δεν είχε υπάρξει ποτέ κάτοχος του Νόμπελ που να ήταν κατά κύριο λόγο διηγηματογράφος.

Υπήρξαν πολλοί σπουδαίοι πεζογράφοι που είχαν γράψει εκπληκτικά διηγήματα, όμως πάντοτε δευτερευόντως: κατά κύριο λόγο ήταν μυθιστοριογράφοι, ακόμα και θεατρικοί συγγραφείς. Η Μονρό υπήρξε η πρώτη συγγραφέας που έγραφε αμιγώς διηγήματα που βραβεύτηκε. Αυτό είχε βεβαίως το προφανές αποτέλεσμα του να στραφεί εκ νέου η διεθνής κοινότητα του συγγραφικού, εκδοτικού και αναγνωστικού κόσμου στο διήγημα ως είδος όχι μονάχα ζωντανό και γεμάτο απύθμενα βάθη που περίμεναν να ανακαλυφθούν, αλλά ακμαίο και πιο επίκαιρο από ποτέ.

 

 

Η Μονρό στα διηγήματά της γράφει για απλούς ανθρώπους, για την καθημερινότητα. Όμως δεν υπάρχει τίποτα το ασήμαντο στη συνηθισμένη καθημερινότητα, όπως την αποτυπώνει η Μονρό. Η καθημερινότητα κρύβει πάθη και αγωνίες, συμπλέγματα και φόβους, ελπίδες και μοτίβα συμπεριφοράς που αντανακλούν σύνθετους ψυχισμούς. Ο πιο κλισέ χαρακτηρισμός για έναν καλό διηγηματογράφο είναι ο συσχετισμός με τον Τσέχοφ, τον άνθρωπο που εκσυγχρόνισε το διήγημα βουτώντας στην άβυσσο της καθημερινότητας και του φαινομενικά συνηθισμένου. Έτσι, όταν η Αμερικανή συγγραφέας Σίνθια Όζικ είχε χαρακτηρίσει τη Μονρό ως τον «Καναδό Τσέχοφ», λίγοι συνειδητοποίησαν ότι στην προκειμένη περίπτωση η σύγκριση είναι πράγματι δόκιμη και ουσιαστική, κάτι που από μόνο του αποδεικνύει την αξία της Μονρό.

Η Μονρό λοιπόν στα διηγήματά της έχει γράψει για πολλά θέματα: για τη μικροαστική και εργατική τάξη του επαρχιακού Οντάριο, με το πουριτανικό υπόβαθρο. Για τον πολυεπίπεδο και διαρκώς μεταβαλλόμενο ρόλο που καλείται να καλύψει η σύγχρονη γυναίκα μετά την εποχή της σεξουαλικής επανάστασης, για τη μητρότητα, τη σεξουαλικότητα, την παιδική ηλικία, το πέρασμα του χρόνου. Η Μονρό καταφέρνει να θίξει τα πάντα χωρίς να δίνει απαντήσεις. Μας κάνει να ανακαλύπτουμε πτυχές που δεν γνωρίζαμε ή να κοιτάμε με φρέσκια οπτική πράγματα φαινομενικά γνώριμα κυρίως μέσα από τα ερωτήματα που θέτει, μέσα από την αινιγματική προσέγγιση σε μια ζωή που ποτέ δεν χωράει σε ένα μυαλό, σε μια συνείδηση.

 

 

Η Μονρό δεν ήταν μια μποέμισσα που έζησε σε καλλιτεχνικούς κύκλους στο Παρίσι ή σε εναλλακτικά υπόγεια του Γκρίνουιτς Βίλατζ. Έγραψε για την πολυπλοκότητα της καθημερινότητας επειδή την έζησε ως το μεδούλι. Η ίδια είχε εκμυστηρευτεί ότι άρχισε να γράφει διηγήματα ως νοικοκυρά επειδή δεν είχε παρά ελάχιστο ελεύθερο χρόνο, περιορισμένα διαστήματα όπου μπορούσε να συγκεντρωθεί και να γράψει. Έτσι τα διηγήματά της προέκυψαν σχεδόν οργανικά.

Έφυγε στα 92 της χρόνια έχοντας ζήσει μια πλήρη ζωή, έχοντας διαγράψει μια πλούσια και λαμπρή λογοτεχνική καριέρα, έχοντας υπάρξει εντελώς άσημη για τη μεγαλύτερη διάρκεια της ζωής της και εντελώς περιβόητη για τα τελευταία δεκαπέντε-είκοσι χρόνια, όταν η φήμη της υπερέβη τα όρια της χώρας της. Θα μείνει στη λογοτεχνική ιστορία ως μία σπουδαία φωνή του παγκόσμιου διηγήματος.         

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Κάθε Σάββατο θα λαμβάνετε στο e-mail σας το newsletter του ελc με τις προτάσεις μας για την εβδομάδα!

Podpourri. Ιστορίες που ακούγονται

Ακολουθήστε το ελculture.gr στο Google News

το ελculture σας προσκαλεί σε εκδηλώσεις

ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.